Yemek sonrası kusma

Genel Bakış

Yemek sonrası kusma, kişinin yemek yedikten sonra midesindeki içeriği ağız yoluyla dışarı atmasıdır. Bu bir hastalık değil, altta yatan bir sorunun belirtisidir. Basit bir hazımsızlıktan ciddi bir mide-bağırsak rahatsızlığına kadar pek çok nedeni olabilir.

Evet, yemek sonrası kusma sık görülen bir şikayettir. Özellikle bebeklerde, hamilelerde ve yaşlılarda daha yaygındır.

Herkesi etkileyebilir. Ancak bebekler, hamile kadınlar, yaşlılar ve kronik hastalığı olan kişilerde daha dikkatli olunması gerekir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bulantı hissi
• Karın şişkinliği
• Mide ağrısı
• İştahsızlık
• Yemekten hemen sonra kusma

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde aşırı ağlama
• Huzursuzluk
• Kilo alamama veya kilo kaybı
• Sürekli tükürme veya ağza süt gelmesi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yutma güçlüğü
• Kilo kaybı
• Dehidratasyon (susuzluk) belirtileri
• Yorgunluk ve halsizlik

Nedenler

Ana nedenler

• Mide reflüsü (mide asidinin yemek borusuna kaçması)
• Gastrit (mide iltihabı)
• Gıda zehirlenmesi
• Mide ülseri
• Safra kesesi sorunları
• Pankreatit (pankreas iltihabı)
• Bağırsak tıkanıklığı
• Gebelik
• Migren
• Psikolojik nedenler (anksiyete, stres)

Risk faktörleri

• Bebeklik ve yaşlılık
• Hamilelik
• Aşırı yemek yeme
• Yağlı ve baharatlı yiyecekler tüketme
• Sigara ve alkol kullanımı
• Mide veya bağırsak hastalığı öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil kusma belirtileri varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin.
• Kusma ile birlikte şiddetli baş ağrısı, boyun sertliği veya döküntü varsa acil yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kusma haftada birkaç kez tekrarlıyorsa
• Kilo kaybı yaşıyorsanız
• Yemekten sonra sürekli rahatsızlık veya ağrı oluyorsa
• Kusma nedeniyle günlük aktiviteleriniz etkileniyorsa

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinleyecek, fizik muayene yapacak ve gerekirse bazı testler isteyecektir. Tanı koymak için altta yatan nedeni bulmak önemlidir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (enfeksiyon veya elektrolit dengesizliği için)
• İdrar testi
• Endoskopi (midenin kameralı incelenmesi)
• Ultrason
• Mide boşalma testi

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size detaylı sorular soracaktır: Ne zaman kusuyorsunuz? Ne yiyorsunuz? Başka belirtileriniz var mı? Testler genellikle ağrısızdır veya hafif rahatsızlık verir. Endoskopi sırasında genellikle sakinleştirici ilaç verilir.

Tedavi

Tedavi, kusmanın altında yatan nedene göre belirlenir. Enfeksiyon varsa antibiyotikler, reflü varsa mide asidini düzenleyen ilaçlar, besin alerjisi varsa diyet değişiklikleri önerilebilir. Doktorunuz size en uygun tedaviyi planlayacaktır.

Evde kişisel bakım

• Az ve sık yemek yiyin (günde 6 küçük öğün deneyin).
• Yağlı, baharatlı ve asitli yiyeceklerden kaçının.
• Yemekten sonra en az 2 saat dik oturun, hemen yatmayın.
• Bol su içerek sıvı kaybını önleyin (kusma sonrası ağızdan sıvı alımına dikkat edin).
• Dinlenin ve stresten uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kusmaya neden olan duruma göre ilaçlar yazabilir. Bunlar mide asidini azaltan, bulantıyı gideren veya enfeksiyonu tedavi eden ilaçlar olabilir. Kesinlikle doktor tavsiyesi olmadan ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadiren gerekir. Bağırsak tıkanıklığı, safra kesesi taşı veya mide çıkış darlığı gibi mekanik sorunlarda cerrahi müdahale düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Yemek sonrası kusmayı yönetmek için günlük alışkanlıklarınızı düzenlemeniz önemlidir. Belirtilerinizi ve tetikleyici yiyecekleri not alarak doktorunuzla paylaşın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yavaş yiyin ve iyi çiğneyin.
• Yemek sonrası kısa bir yürüyüş yapın (ağır egzersizden kaçının).
• Düzenli uyuyun ve uyku düzeninize dikkat edin.
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin.

Diyet ve egzersiz

Hafif, yağsız ve posasız yiyecekler tercih edin (örneğin; muz, pirinç lapası, elma püresi, tost gibi). Ağır egzersizlerden kaçının, hafif yürüyüşler sindirime yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kusma kaygı, utanç ve sosyal izolasyona yol açabilir. Bu duygularınızı doktorunuzla veya bir psikologla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Her zaman önlenemese de sağlıklı beslenme alışkanlıkları, hijyen kurallarına uyma ve düzenli sağlık kontrolleri ile risk büyük ölçüde azaltılabilir.

Aşılar

Bazı enfeksiyonlar (örneğin rotavirüs) aşı ile önlenebilir. Sağlık Bakanlığı'nın çocukluk çağı aşı takvimine uyulması önemlidir.

Tarama programları

Rutin bir tarama yoktur, ancak ailede mide hastalığı öyküsü varsa doktorunuz düzenli kontroller önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Dehidratasyon (vücudun susuz kalması)
• Elektrolit dengesizliği (potasyum, sodyum gibi minerallerin düşmesi)
• Kilo kaybı ve yetersiz beslenme
• Sık kusmaya bağlı yemek borusu hasarı

Uzun vadeli görünüm

Çoğu vakada yemek sonrası kusma tedavi edilebilir ve kontrol altına alınabilir. Altta yatan neden bulunup tedavi edildiğinde belirtiler genellikle düzelir. Düzenli doktor takibi ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile iyi bir sonuç elde etmek mümkündür.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.