Kusma ne anlama gelir?

Genel Bakış

Kusma, midenizin içindekileri ağız yoluyla dışarı atmasıdır. Bu, vücudunuzun zararlı maddelerden veya enfeksiyonlardan kurtulma yoludur. Çoğu zaman kusma bir hastalık değil, altta yatan bir sorunun belirtisidir.

Evet, kusma her yaşta sık görülen bir durumdur. Özellikle çocuklarda ve mide-bağırsak enfeksiyonları sırasında çok yaygındır.

Kusma herkesi etkileyebilir, ancak bebekler, küçük çocuklar, hamileler, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler daha hassastır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Mide bulantısı
• Ağızda acı tat
• Karın ağrısı veya kramplar
• Halsizlik ve yorgunluk
• Soğuk terleme

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk veya ağlama
• Beslenmeyi reddetme
• Ağız kuruluğu (sıvı kaybı belirtisi)
• Gözlerde çöküklük
• Uyku hali veya tepkisizlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Baş dönmesi ve düşme riski
• Bilinç bulanıklığı
• İdrar miktarında azalma
• Ağız ve cilt kuruluğu
• Hızlı kalp atışı

Nedenler

Ana nedenler

• Mide-bağırsak enfeksiyonları (virüs veya bakteri)
• Gıda zehirlenmesi
• Migren veya baş ağrısı
• Hamilelikte sabah bulantısı
• İlaçların yan etkileri
• Aşırı alkol tüketimi
• Stres ve anksiyete
• Seyahat hastalığı (taşıt tutması)

Risk faktörleri

• Bağışıklık sisteminin zayıf olması
• Seyahat etmek (özellikle hijyen koşullarının farklı olduğu bölgeler)
• Hamilelik
• Kanser tedavisi görmek
• Kronik mide rahatsızlıkları (reflü, gastrit gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kanlı kusma
• Şiddetli karın ağrısı
• Bebeklerde 6 saatten uzun süren kusma
• Dehidrasyon (aşırı susama, ağız kuruluğu, az idrar) belirtileri varlığında

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç günden uzun süren hafif kusma
• Sık tekrarlayan kusma atakları
• Kusma ile birlikte istemsiz kilo kaybı
• Kusma nedeniyle günlük aktivitelerinizi yapamıyorsanız

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinleyecek ve fizik muayene yapacaktır. Kusmanın süresi, sıklığı, eşlik eden belirtiler ve son yedikleriniz hakkında sorular sorar. Bazen kusma altta yatan bir hastalığın belirtisi olabileceğinden ek testler gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (enfeksiyon, elektrolit dengesi, böbrek fonksiyonları için)
• İdrar testi (dehidrasyon ve enfeksiyon kontrolü)
• Görüntüleme yöntemleri (ultrason, tomografi - gerekirse karın ağrısı nedenini araştırmak için)
• Gaita testi (bakteri veya parazit kontrolü)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz sizi muayene edecek, tansiyonunuzu ölçecek, karnınızı kontrol edecektir. Test sonuçları genellikle kısa sürede çıkar. Tanıya göre tedavi planı belirlenir.

Tedavi

Kusmanın tedavisi altta yatan nedene bağlıdır. Çoğu kusma, özellikle mide-bağırsak enfeksiyonları, destekleyici bakım ile geçer. Önemli olan vücudun kaybettiği sıvı ve elektrolitleri yerine koymaktır.

Evde kişisel bakım

• Az miktarda ve sık sık su veya elektrolit içeren sıvılar (ayran, tuzlu şekersiz su gibi) için.
• Hazırlanan sıvıları birkaç yudumla başlayın, midenizi zorlamayın.
• Bir süre katı gıda yemeyin, bulantı geçtikten sonra hafif gıdalar (pirinç lapası, muz, elma püresi) tüketin.
• Dinlenin ve başınızı hafif yukarıda tutun.
• Kusma sıktıysa aynı hatayı yapmamak için yemekleri atlamayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kusmanın nedenine göre tedavi planı oluşturur. Gerekirse bulantı önleyici ilaçlar reçete edilebilir. Dehidrasyon durumunda damar yoluyla sıvı verilebilir. Bakteriyel enfeksiyon varsa uygun antibiyotikler kullanılır (doktorunuz hangi antibiyotiğin uygun olduğuna karar verecektir).

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kusma genellikle ameliyat gerektiren bir durum değildir. Ancak apandisit, safra kesesi iltihabı gibi bazı cerrahi nedenlere bağlı kusmalarda ameliyat gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Kusma atakları sırasında kendinize iyi bakın. Dinlenin, sıvı alımına dikkat edin. Kusma geçtikten sonra yavaş yavaş normal beslenmeye dönün. Tekrarlayan kusmalarınız varsa altta yatan nedeni bulmak için doktorunuzla görüşün.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık sık yıkayarak enfeksiyon riskini azaltın.
• Yemeklerinizi iyi pişirin ve hijyen kurallarına dikkat edin.
• Seyahat ederken taşıt tutmasına karşı önlem alın (pencereden bakmak gibi).
• Stresi yönetmek için gevşeme teknikleri uygulayın.

Diyet ve egzersiz

Kusma sırasında ağır ve yağlı yemeklerden kaçının. Hafif, kolay sindirilen besinler tercih edin. Kusma geçtikten sonra normal aktivitelere dönün, ancak ağır egzersizden birkaç gün kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık veya kontrol edilemeyen kusma kaygı ve strese yol açabilir. Bu durumda bir sağlık uzmanına veya psikoloğa başvurmak yardımcı olabilir.

Önleme

Kusmanın her türünü önlemek mümkün olmasa da, enfeksiyonlardan korunmak için el hijyenine dikkat etmek, besinleri uygun şekilde saklamak ve pişirmek, seyahat öncesi taşıt tutmasına karşı önlem almak faydalıdır.

Aşılar

Bazı ishal ve kusma yapan hastalıklara karşı aşılar mevcuttur (örneğin, rotavirüs aşısı bebeklerde şiddetli ishali önler). Sağlık Bakanlığı'nın aşı takvimine uyulması önerilir.

Tarama programları

Kusma için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak sık tekrarlayan kusmalarda doktorunuz gerekli testleri isteyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Dehidrasyon (sıvı kaybı): Vücudun susuz kalması, böbrek sorunlarına yol açabilir.
• Elektrolit dengesizliği: Potasyum, sodyum gibi minerallerin kaybı kalp ritmi problemlerine neden olabilir.
• Beslenme yetersizliği: Sürekli kusma kilo kaybına ve vitamin eksikliklerine yol açar.
• Aspirasyon (kusmuğun akciğere kaçması): Özellikle bilinç kaybı durumunda tehlikeli olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kusma birkaç gün içinde kendiliğinden geçer ve hiçbir kalıcı sorun kalmaz. Altta yatan neden tedavi edildiğinde kusma da ortadan kalkar. Sıvı kaybını önlemek için gerekli önlemler alınırsa iyileşme hızlı olur. Kronik veya tekrarlayan kusmalarda doktor kontrolü önemlidir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı · Türkiye
• Aile Sağlığı Merkezi · Türkiye (bulunduğunuz il/ilçede hizmet verir)

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.