Warning signs from the cardiovascular system

Genel Bakış

Kalp ve damar sistemi (kardiyovasküler sistem), kalp, atardamarlar, toplardamarlar ve kılcal damarlardan oluşur. Vücudunuza oksijen ve besin taşır. Bu sistemin verdiği uyarı işaretleri, bir sorun olduğunu gösterebilir. Örneğin, göğüste baskı, nefes darlığı veya çarpıntı gibi belirtiler dikkate alınmalıdır.

Evet, kalp ve damar sorunları oldukça yaygındır. Her yaşta görülebilir ancak 65 yaş üstünde daha sıktır. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları riski azaltabilir.

Kalp-damar sistemi uyarı işaretleri herkesi etkileyebilir. Ancak ailede kalp hastalığı öyküsü olanlar, sigara içenler, fazla kilolu olanlar, hareketsiz bir yaşam sürenler ve yüksek tansiyon veya diyabeti olanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste sıkışma, baskı veya ağrı (anjina)
• Nefes darlığı (özellikle eforla veya yatarken)
• Kalbin hızlı, düzensiz veya çok yavaş atması (çarpıntı)
• Baş dönmesi, sersemlik veya bayılma
• Kollarda, sırtta, çenede veya midede ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kalp-damar uyarıları daha nadirdir, ancak doğuştan kalp kusurları belirti verebilir: morarma, nefes alırken zorlanma, beslenme güçlüğü.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda atipik belirtiler görülebilir: aşırı yorgunluk, halsizlik, mide bulantısı, karın ağrısı, bilinç bulanıklığı veya düşme.

Nedenler

Ana nedenler

• Damar sertliği (ateroskleroz): damar duvarlarında yağ birikmesi sonucu daralma
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon): damarlara uzun süreli basınç hasarı
• Kalp kası hastalıkları (kardiyomiyopati): kalbin pompa gücünü azaltır
• Kalp kapak hastalıkları: kapakların daralması veya sızdırması
• Ritim bozuklukları (aritmi): kalbin elektrik sistemindeki sorunlar

Risk faktörleri

• Sigara içmek veya pasif içicilik
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Fazla kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam
• Sağlıksız beslenme (fazla tuz, yağ, şeker)
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• Stres ve depresyon

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrınız varsa ve birkaç dakikadan uzun sürüyorsa
• Nefes darlığınız varsa ve hafif eforla bile oluşuyorsa
• Bayılma nöbeti geçirdiyseniz
• Ani baş dönmesi veya sersemlik varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tansiyonunuz yüksekse (140/90 mmHg üstü) düzenli kontrol yaptırın
• Ailenizde kalp hastalığı varsa 40 yaşından itibaren yılda bir kez doktora görünün
• Sigara bırakma, kilo verme veya diyabet yönetimi için doktorunuzla görüşün

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Tansiyonunuzu ölçer, nabzınızı kontrol eder. Ardından gerekli tetkikleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyogram (EKG): kalbin elektriksel aktivitesini kaydeder
• Kan tahlilleri: kolesterol, şeker, kalp enzimleri
• Efor testi (koşu bandı): kalbin egzersize tepkisini ölçer
• Ekokardiyografi (ultrason): kalbin yapısını ve hareketlerini gösterir
• Holter (24 saatlik EKG): günlük aktivitelerde kalp ritmini izler

Randevunuzda neler beklenir

Tetkikler genellikle ağrısızdır ve ayaktan yapılır. Bazı testler için hastaneye yatmanız gerekebilir. Sonuçlara göre doktorunuz size en uygun tedaviyi önerecektir.

Tedavi

Tedavi, sorunun türüne ve şiddetine bağlıdır. Amaç kalp-damar sistemini korumak, belirtileri kontrol altına almak ve komplikasyonları önlemektir. Tedavide genellikle yaşam tarzı değişiklikleri, ilaçlar ve bazı durumlarda girişimsel yöntemler kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakın (Sağlık Bakanlığı sigara bırakma hattından destek alabilirsiniz)
• Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş yapın
• Tuzu azaltın, paketli gıdalardan uzak durun
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz tansiyon düşürücü, kolesterol düzenleyici, kan sulandırıcı veya kalp ritmini düzenleyen ilaçlar reçete edebilir. İlaçlarınızı düzenli kullanın ve hiçbir ilacı doktorunuza danışmadan kesmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ciddi damar tıkanıklıkları, kalp kapak sorunları veya ilaçla kontrol edilemeyen ritim bozukluklarında anjiyoplasti (balon/stent), bypass ameliyatı veya kalp pili gibi cerrahi girişimler gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Kalp-damar sorunlarıyla yaşamak düzenli takip gerektirir. Günlük aktivitelerinizi doktorunuzun önerilerine göre ayarlayın. Yorgunluk hissettiğinizde dinlenin, ancak tamamen hareketsiz kalmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün aynı saatte ilaçlarınızı alın
• Tansiyonunuzu evde düzenli ölçün
• Kilo kontrolü sağlayın
• Stresli durumlardan kaçının veya başa çıkma yöntemleri geliştirin

Diyet ve egzersiz

Düşük tuzlu, az yağlı, lifli bir diyet uygulayın. Bol sebze ve meyve tüketin. Haftada 5 gün, 30 dakika tempolu yürüyüş yapmak kalbinizi güçlendirir. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp hastalıkları kaygı ve depresyona yol açabilir. Kendinizi üzgün veya endişeli hissediyorsanız doktorunuzla paylaşın. Psikolojik destek almak tedavinizin bir parçasıdır.

Önleme

Evet, kalp-damar sorunlarının büyük bir kısmı sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile önlenebilir. Sigara içmemek, sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, tansiyon ve şekeri kontrol altında tutmak en önemli adımlardır.

Aşılar

Grip (influenza) aşısı ve zatürre aşısı kalp hastaları için önerilir. Bu aşılar kalbi zorlayacak enfeksiyonları önlemeye yardımcı olur. Aşı takvimi için aile hekiminize danışın.

Tarama programları

40 yaşından sonra her yıl tansiyon ölçümü ve kolesterol kontrolü yaptırmanız önerilir. Ailede kalp hastalığı varsa daha erken yaşta tarama yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi (miyokard enfarktüsü)
• İnme (felç)
• Kalp yetmezliği (kalbin pompalama gücünün azalması)
• Böbrek hasarı
• Periferik arter hastalığı (bacak damarlarında tıkanma)

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile kalp-damar hastalıkları olan kişiler uzun ve kaliteli bir yaşam sürebilir. Tedavinize bağlı kalarak, sağlıklı alışkanlıklar edinerek riskinizi büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Unutmayın, kalbinize iyi bakmak size iyi bakmaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.