Warning signs from the skin system

Genel Bakış

Cilt sisteminden gelen uyarı işaretleri, cildinizde vücudunuzda bir sorun olabileceğini gösteren değişikliklerdir. Cilt, vücudun en büyük organıdır ve sağlığınız hakkında ipuçları verir. Bu işaretler basit bir kızarıklıktan ciddi bir hastalığın belirtisine kadar değişebilir.

Ciltteki uyarı işaretleri oldukça yaygındır. Çoğu insan hayatının bir döneminde cilt değişiklikleri yaşar. Bunların büyük bir kısmı zararsızdır, ancak bazıları dikkat gerektirir.

Herkes cilt uyarı işaretleri yaşayabilir. Çocuklar, yetişkinler ve yaşlılar farklı türde cilt sorunlarıyla karşılaşabilir. Örneğin, bebeklerde pişik, gençlerde akne, yaşlılarda ise kuruluk ve morluklar sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte yeni bir ben veya benlerde şekil, renk, boyut değişikliği
• Geçmeyen veya sürekli tekrarlayan kaşıntı
• Kızarıklık, kabarcık, pullanma veya pütürlü alanlar
• Ciltte sertleşmiş veya hassas bir yumru
• Açıklanamayan morluklar veya kanamalar
• Ciltte kuruluk, çatlama veya soyulma

Çocuklarda belirtiler

• Bez bölgesinde kızarıklık ve sivilce (pişik)
• Yanaklarda, kollarda veya bacaklarda kuru, kaşıntılı kırmızı döküntüler (egzama)
• Vücutta kaşıntılı, kabarık kırmızı lekeler (kurdeşen)
• El, ayak veya ağız çevresinde küçük su kabarcıkları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ciltte incelme ve kolayca morarma
• Şiddetli kaşıntı (genellikle kuru cilde bağlı)
• Zona hastalığında olduğu gibi tek taraflı ağrılı döküntü
• Güneşe maruz kalan bölgelerde kahverengi veya kırmızı lekeler (aktinik keratoz)

Nedenler

Ana nedenler

• Güneşin zararlı ışınlarına (UV) maruz kalmak
• Alerjik reaksiyonlar (yiyecek, ilaç, bitki, kimyasal)
• Enfeksiyonlar (bakteri, virüs, mantar)
• Otoimmün hastalıklar (vücudun kendi hücrelerine saldırması)
• Genetik faktörler (aile öyküsü)

Risk faktörleri

• Açık tenli olmak
• Güneşe sık ve korunmasız maruz kalmak
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya tedaviler
• Kişisel veya ailevi cilt kanseri öyküsü
• Mesleki olarak kimyasallara maruz kalmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Hızla büyüyen, şekil değiştiren, kanayan veya kaşınan bir ben
• Ağrılı, sıcak ve kırmızı bir cilt bölgesi (enfeksiyon işareti)
• Açıklanamayan morluklar veya cilt altı kanamalar
• Yüksek ateşle birlikte olan döküntüler

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uzun süredir (birkaç haftadır) geçmeyen kızarıklık veya kaşıntı
• Hafif ama sürekli rahatsız eden cilt kuruluğu veya pullanma
• Yavaş büyüyen, endişe verici olmayan yumru veya leke
• Saç derisinde kepek veya kaşıntı

Tanı

Cilt sorunları genellikle bir aile hekimi veya cilt hastalıkları uzmanı (dermatolog) tarafından muayene ile teşhis edilir. Doktorunuz size belirtilerinizi soracak ve cildinizi dikkatle inceleyecektir.

Yapılabilecek testler

• Dermatoskopi: Özel bir büyüteçle ben ve lekelerin ayrıntılı incelenmesi
• Cilt biyopsisi: Şüpheli bir bölgeden küçük bir doku parçası alarak patolojide incelenmesi
• Kültür testi: Enfeksiyon şüphesinde mikrop türünü belirlemek için sürüntü veya kazıntı alınması

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır ve birkaç dakika sürer. Gerektiğinde küçük bir doku örneği alınabilir; bu işlem lokal anestezi ile yapılır. Sonuçlar birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz, bulgulara göre sizi yönlendirecektir.

Tedavi

Tedavi, ciltteki uyarı işaretinin nedenine bağlıdır. Zararsız durumlar genellikle takip edilirken, enfeksiyonlarda uygun ilaçlar, alerjilerde antihistaminikler, cilt kanserinde ise cerrahi veya diğer yöntemler kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi nemli tutmak için kokusuz nemlendiriciler kullanın
• Güneş koruyucu sürün ve şapka, gözlük gibi koruyucular kullanın
• Kaşıntıyı azaltmak için serin kompres uygulayın
• Tahriş edici sabun, deterjan ve parfümlerden kaçının
• Bol su için ve sağlıklı beslenin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz enfeksiyon varsa uygun bir krem veya hap yazabilir. Alerjik reaksiyonlarda antihistaminik ilaçlar veya kortikosteroid kremler önerilebilir. Bazı cilt hastalıklarında fototerapi (ışık tedavisi) veya biyolojik ilaçlar gibi ileri tedaviler gerekebilir. Cilt kanseri şüphesinde lezyonun cerrahi olarak çıkarılması en sık kullanılan yöntemdir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cilt kanseri veya kanser öncüsü lezyonlarda, büyüyen ve ağrı yapan yağ bezelerinde (kist) veya kozmetik nedenlerle bazı benlerin alınmasında cerrahi uygulanabilir. Doktorunuz duruma en uygun seçeneği belirleyecektir.

Bu durumla yaşamak

Cilt sorunlarıyla yaşarken cildinize nazik davranın. Aşırı sıcak veya soğuktan koruyun, yumuşak havlular kullanın ve banyo süresini kısa tutun. Düzenli olarak cildinizi kontrol etmek değişiklikleri erken fark etmenizi sağlar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün en az 30 SPF korumalı güneş kremi kullanın
• Dar giysilerden ve sentetik kumaşlardan kaçının, pamuklu ve rahat kıyafetler tercih edin
• Stresi yönetmek için yürüyüş, meditasyon gibi rahatlatıcı aktiviteler yapın
• Sigara içmeyin ve alkol tüketimini sınırlayın

Diyet ve egzersiz

Cilt sağlığı için bol sebze, meyve, sağlıklı yağlar (zeytinyağı, avokado) ve yeterli protein tüketin. Düzenli egzersiz kan dolaşımını artırarak cildin canlı kalmasına yardımcı olur. Susuz kalmamak için günde en az 8 bardak su için.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Cilt sorunları görünür olduğu için özgüveni etkileyebilir, sosyal kaygıya ve üzüntüye yol açabilir. Bu duygular normaldir. Doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Cilt sorunlarının bir kısmı önlenebilir. Güneşten korunma, cilt bakımı ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları birçok cilt hastalığı riskini azaltır. Ancak genetik yatkınlık gibi bazı faktörler kontrol edilemez.

Aşılar

Suçiçeği ve zona gibi bazı cilt döküntülerine neden olan hastalıklara karşı aşılar mevcuttur. Ayrıca HPV aşısı, rahim ağzı kanserine yol açan virüsün neden olduğu siğilleri ve bazı cilt kanserlerini önleyebilir. Doktorunuza aşı takviminizi sorunuz.

Tarama programları

Düzenli cilt muayenesi yaptırmak, cilt kanserini erken yakalamak için önemlidir. Yılda bir kez dermatoloğa görünmek riskli kişiler için önerilir. Kendi kendinize ayna önünde cilt kontrolleri yaparak ben ve lekelerdeki değişiklikleri takip edebilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Cilt enfeksiyonları yayılarak kana karışabilir ve sepsis (vücudun enfeksiyona verdiği aşırı tepki) gibi ciddi durumlara yol açabilir
• Geç fark edilen cilt kanseri derin dokulara veya diğer organlara sıçrayabilir
• Kronik kaşıntı ve döküntüler uykusuzluk, depresyon ve yaşam kalitesinde düşüşe neden olabilir

Uzun vadeli görünüm

Çoğu cilt uyarı işareti erken fark edildiğinde başarıyla tedavi edilebilir. Cilt kanserlerinin büyük bir kısmı erken evrede alındığında tamamen iyileşir. Düzenli kontroller ve doktor tavsiyelerine uymak, sağlıklı bir cilt ve genel sağlık için umut vericidir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.