Kabızlık: Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Genel Bakış

Kabızlık, bağırsak hareketlerinin seyrek olması veya dışkılamanın zor ve ağrılı olması durumudur. Dışkı genellikle sert, kuru ve geçmesi zordur.

Evet, kabızlık hem Türkiye’de hem dünyada çok yaygındır. Yetişkinlerin yaklaşık %15’i zaman zaman kabızlık yaşar.

Kabızlık herkesi etkileyebilir. Ancak kadınlar, hamileler, yaşlılar, lif açısından fakir beslenenler ve az su içenlerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Haftada üçten az bağırsak hareketi
• Sert ve kuru dışkı
• Dışkılama sırasında aşırı zorlanma
• Tam boşalamama hissi
• Karında şişkinlik ve rahatsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde huysuzluk, ağlama ve bacakları karna çekme
• Sert, topak topak dışkı
• Karnın şişmesi
• İştahsızlık ve tuvalet eğitiminde zorluk

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Uzun süreli kabızlık (birkaç hafta veya daha uzun)
• Karın ağrısı ve şişkinlik
• Sıvı dışkı sızması (dışkı kaçırma)
• İlaç kullanımına bağlı kabızlık (örneğin tansiyon ilaçları)

Nedenler

Ana nedenler

• Yetersiz lifli gıda tüketimi (sebze, meyve, kepekli tahıllar)
• Yetersiz sıvı alımı
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Bazı ilaçlar (ağrı kesiciler, antidepresanlar gibi – doktorunuzla konuşun)
• Bağırsak hareketlerini ertelemek
• Stres ve rutin değişiklikleri

Risk faktörleri

• İleri yaş (65 yaş üstü)
• Hamilelik
• Diyabet
• Tiroid hastalıkları (hipotiroidi)
• Depresyon
• Nörolojik hastalıklar (Parkinson, MS gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• 3 günden uzun süren kabızlık
• Dışkıda kan görülmesi
• Şiddetli karın ağrısı
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Makatta ağrılı çatlak veya basur şikayetleri

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Haftada birkaç kez kabızlık yaşıyorsanız
• Beslenme ve yaşam tarzı değişikliklerine rağmen geçmiyorsa
• Kabızlığınız günlük hayatınızı etkiliyorsa

Tanı

Doktorunuz önce size şikayetlerinizi, beslenme alışkanlıklarınızı, kullandığınız ilaçları ve tıbbi geçmişinizi sorar. Fizik muayene ile karnınızı kontrol eder.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (tiroid, şeker gibi)
• Dışkı testi (gizli kan varlığı)
• Rektal muayene (parmakla muayene)
• Gerekirse kolonoskopi veya görüntüleme yöntemleri (filmler)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size birkaç basit soru soracak ve karnınızı muayene edecektir. Çoğu zaman ek tetkiklere gerek kalmaz. Gerekirse sizi bir gastroenteroloji uzmanına yönlendirebilir.

Tedavi

Kabızlık tedavisinde ilk adım beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleridir. Bunlar yeterli olmazsa doktorunuz ilaç veya diğer tedavileri önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Lifli gıdalar tüketin (sebze, meyve, kuru baklagiller, tam tahıllar)
• Günde en az 8-10 bardak su için
• Düzenli egzersiz yapın (her gün 30 dakika yürüyüş)
• Tuvalet ihtiyacınızı ertelemeyin, hemen gidin
• Dışkılama sırasında rahat bir pozisyonda oturun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz bağırsak hareketlerini artıran veya dışkıyı yumuşatan ilaçlar önerebilir. Bu ilaçların kullanım süresi ve dozu doktor tarafından belirlenmelidir. Uzun süreli ve bilinçsiz laksatif kullanımı bağırsak alışkanlıklarını bozabilir. Doktorunuz size en uygun tedaviyi kişisel durumunuza göre ayarlayacaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kabızlık için cerrahi müdahale çok nadiren gerekir. Ancak bağırsak tıkanıklığı, fıtık veya yapısal bir sorun varsa doktorunuz ameliyat seçeneğini değerlendirebilir.

Bu durumla yaşamak

Kabızlıkla başa çıkmak için sabırlı olun. Küçük değişiklikler bile büyük fark yaratabilir. Her gün aynı saatte tuvalete gitmeye çalışın ve ihtiyacınız gelince ertelemeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli tuvalet alışkanlığı edinin (sabah kahvaltısından sonra gibi)
• Yemeklerden sonra bağırsak hareketleri artar, bu zamanı değerlendirin
• Stresten uzak durmaya çalışın ve rahatlama teknikleri uygulayın
• Yeterli uyuyun (günde 7-8 saat)

Diyet ve egzersiz

Lif oranı yüksek besinler (kuru baklagiller, tam tahıllar, sebzeler, meyveler) tüketin. Günde 20-30 gram lif iyi bir hedeftir. Ayrıca her gün en az 30 dakika yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi hafif egzersiz yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kabızlık bazen can sıkıcı olabilir, kaygıya ve moral bozukluğuna yol açabilir. Eğer bu durum sizi rahatsız ediyorsa, doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmaktan çekinmeyin. Unutmayın, bu süreçte yalnız değilsiniz, destek almak önemlidir.

Önleme

Evet, kabızlık genellikle sağlıklı beslenme, yeterli su içme ve düzenli egzersiz ile önlenebilir. Ayrıca tuvalet ihtiyacını ertelememek de önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Hemoroid (basur)
• Anal fissür (makatta çatlak)
• Dışkı tıkanması (fekal impaksiyon)
• Bağırsak tıkanıklığı (nadir)
• Kronik kabızlık yaşam kalitesini düşürebilir

Uzun vadeli görünüm

Kabızlık çoğu zaman kısa süreli ve tedavi edilebilir bir durumdur. Uygun önlemler ve tedavi ile dışkılama alışkanlıkları normale döner. Altta yatan bir hastalık varsa, onun tedavisi ile kabızlık da düzelir. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinerek ileride yaşanabilecek kabızlık riskini azaltabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.