Bulantı için ne zaman doktora başvurmalı

Genel Bakış

Mide bulantısı, midenizde rahatsızlık ve kusma isteği hissetmenizdir. Çoğu zaman kendiliğinden geçer, ancak bazen altta yatan bir sağlık sorununun belirtisi olabilir.

Evet, mide bulantısı çok yaygındır. Hemen herkes hayatının bir döneminde mide bulantısı yaşar.

Mide bulantısı herkesi etkileyebilir: bebekler, çocuklar, gençler, yetişkinler ve yaşlılar. Hamilelerde (sabah bulantısı), yolculuk sırasında veya bazı ilaçların yan etkisi olarak daha sık görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Midede rahatsızlık hissi
• Kusma isteği
• Kusma (bazen)
• İştahsızlık
• Midede guruldama veya şişkinlik

Çocuklarda belirtiler

• Huysuzluk veya ağlama
• Yemek yemeyi reddetme
• Kusma (özellikle ateşle birlikteyse dikkatli olun)
• Sürekli uyku hali veya halsizlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha uzun süren bulantı
• Baş dönmesi veya dengesizlik
• İlaç yan etkilerine bağlı olabilir
• Dehidratasyon (susuzluk) riski daha yüksektir

Nedenler

Ana nedenler

• Virüs veya bakteri enfeksiyonları (mide gribi, gıda zehirlenmesi)
• Hamilelik (özellikle ilk aylarda)
• Yolculuk hastalığı (taşıt tutması)
• Migren gibi baş ağrıları
• Bazı ilaçların yan etkileri (örnek vermek doğru olmaz, doktorunuza danışın)
• Stres, anksiyete veya aşırı heyecan
• Safra kesesi, pankreas veya karaciğer sorunları

Risk faktörleri

• Hamilelik
• Seyahat (uçak, araba, gemi)
• Mide ve bağırsak enfeksiyonlarına maruz kalmak
• Kemoterapi veya radyoterapi görmek
• Migren hastası olmak
• Bazı kronik hastalıklar (örneğin diyabet, böbrek hastalığı)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli karın ağrısı veya göğüs ağrısı
• Kan kusma veya siyah dışkı
• Kafa travmasından sonra bulantı
• Nefes darlığı veya bilinç bulanıklığı
• Bir gün boyunca hiçbir şey içememe

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bir haftadan uzun süren hafif bulantı
• Kilo kaybına neden olan bulantı
• Açıklanamayan ve tekrarlayan bulantı
• Hamilelikte şiddetli bulantı ve kusma

Tanı

Doktorunuz size belirtilerinizi, ne zaman başladığını, ne sıklıkta olduğunu ve başka hangi şikayetleriniz olduğunu soracaktır. Fizik muayene yapabilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (enfeksiyon, böbrek veya karaciğer sorunlarını kontrol etmek için)
• İdrar testi (hamilelik veya enfeksiyon için)
• Görüntüleme testleri (ultrason, bilgisayarlı tomografi gerekirse)
• Endoskopi (uzun süren durumlarda mideye bakmak için)

Randevunuzda neler beklenir

Genellikle bir muayene ve bazı testler yapılır. Bulantının nedeni çoğu zaman basit bir enfeksiyon veya geçici bir durumdur. Ancak doktorunuz altta yatan ciddi bir neden olup olmadığını kontrol edecektir.

Tedavi

Mide bulantısının tedavisi nedenine bağlıdır. Çoğu hafif bulantı evde yapılacak basit önlemlerle geçer. Gerekirse doktorunuz uygun ilaçları önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Az ve sık yemek yiyin (örneğin, kraker, muz, pirinç gibi hafif yiyecekler)
• Bol su veya elektrolit içecekleri için (susuz kalmamak için)
• Yağlı, baharatlı ve ağır yiyeceklerden kaçının
• Dinlenin ve başınızı hafif yüksekte tutun
• Zencefil çayı veya nane gibi doğal yöntemler deneyin (alerjiniz yoksa)
• Sigara ve alkolden uzak durun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz bulantının nedenine göre tedavi planı yapar. Antiemetik adı verilen bulantı giderici ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçları mutlaka doktor önerisiyle kullanın. Hamilelikte kullanılabilecek güvenli ilaçlar da vardır; kendinize göre ilaç almayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi müdahale genellikle gerekmez. Ancak apandisit, safra kesesi iltihabı gibi cerrahi gerektiren durumlarda altta yatan hastalık tedavi edilir.

Bu durumla yaşamak

Mide bulantısı genellikle birkaç gün içinde geçer. Tekrarlıyorsa, yaşam tarzınızda küçük değişiklikler yaparak sıklığını azaltabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresten uzak durmaya çalışın, gevşeme teknikleri uygulayın
• Yemeklerden hemen sonra uzanmayın
• Yavaş yiyin ve iyi çiğneyin
• Kokulara karşı hassasiyetiniz varsa, rahatsız edici kokulardan kaçının

Diyet ve egzersiz

Hafif ve kolay sindirilebilir besinler tercih edin. Yürüyüş gibi hafif egzersizler iyi gelebilir, ancak ağır aktivitelerden kaçının. Bol sıvı tüketin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli bulantı yaşamak kaygı ve strese neden olabilir. Bu durumla başa çıkmak için bir psikolog veya destek grubundan yardım alabilirsiniz. Unutmayın, bu geçicidir.

Önleme

Tamamen önlenemese de bazı adımlarla risk azaltılabilir: hijyene dikkat etmek, taşıt tutmasına karşı önlem almak, stresten kaçınmak, sağlıklı beslenmek.

Aşılar

Bazı enfeksiyonlar (örneğin rotavirüs) aşı ile önlenebilir. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşı takvimine uyun.

Tarama programları

Düzenli bir tarama önerilmez. Ancak kronik bir hastalığınız varsa doktor kontrolünde olmanız önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Dehidratasyon (susuz kalma) – ağız kuruluğu, baş dönmesi, az idrar
• Elektrolit dengesizliği – kas krampları, halsizlik
• Kilo kaybı ve beslenme yetersizliği
• Mide yırtılması (Mallory-Weiss sendromu) – çok şiddetli ve sık kusma durumunda

Uzun vadeli görünüm

Mide bulantısı çoğunlukla kısa sürelidir ve tedavi edilmezse bile kendiliğinden geçer. Ancak altta yatan neden tedavi edilmezse belirtiler tekrarlayabilir. Doğru tanı ve tedavi ile çoğu durum kontrol altına alınabilir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Aile Sağlığı Merkeziniz · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.