When to seek care for pelvic pain

Genel Bakış

Pelvik ağrı, karnınızın alt kısmında, kalça kemiklerinizin arasında hissettiğiniz ağrıdır. Bu bölge pelvik adı verilen bir kemik çemberiyle çevrilidir ve içinde mesane, rahim (kadınlarda), yumurtalıklar, bağırsaklar gibi önemli organlar bulunur. Ağrı hafif veya şiddetli, sürekli veya aralıklı olabilir.

Evet, pelvik ağrı oldukça yaygındır. Özellikle kadınlarda adet dönemi ağrıları, yumurtlama ağrıları ve idrar yolu enfeksiyonları nedeniyle sıkça görülür. Erkeklerde de prostat sorunları gibi nedenlerle ortaya çıkabilir.

Pelvik ağrı herkesi etkileyebilir. Kadınlarda üreme organlarıyla ilgili nedenler daha sık görülür. Erkeklerde prostat, bağırsak veya idrar yolu sorunları kaynaklı olabilir. Çocuklarda ve yaşlılarda da görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Alt karında veya kasıklarda sürekli veya aralıklı ağrı
• Adet dönemi öncesi veya sırasında artan ağrı
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• İdrar yaparken yanma veya sık idrara çıkma
• Kabızlık veya ishal gibi bağırsak alışkanlıklarında değişiklik
• Bel veya kalça bölgesine yayılan ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda pelvik ağrı genellikle kabızlık, idrar yolu enfeksiyonu veya bağırsak gazı nedeniyle olur.
• Ateş, kusma, ishal gibi eşlik eden belirtiler varsa doktora götürülmelidir.
• Kızlarda adet öncesi dönemde (ergenlikten önce) nadir görülür, ancak olursa değerlendirilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda pelvik ağrı, idrar yolu enfeksiyonu, kabızlık, fıtık veya prostat sorunlarından kaynaklanabilir.
• Ani başlayan şiddetli ağrı, bağırsak tıkanıklığı veya damar sorunları gibi acil durumların işareti olabilir.
• Düşme veya yaralanma öyküsü varsa mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Adet sancıları (dismenore) – kadınlarda adet döneminde rahim kasılmaları
• Yumurtlama ağrısı – kadınlarda yumurtalıktan yumurta atılırken hissedilen hafif ağrı
• İdrar yolu enfeksiyonu – mesane iltihabı
• Kabızlık veya bağırsak gazı
• Pelvik inflamatuar hastalık (PID) – rahim, yumurtalık veya tüplerin enfeksiyonu
• Over kisti (yumurtalık kisti) rüptürü veya burulması
• Endometriozis – rahim iç tabakasının rahim dışında büyümesi
• Dış gebelik – döllenmiş yumurtanın rahim dışına yerleşmesi (acil durum)
• Prostatit – erkeklerde prostat bezinin iltihabı
• Fıtık (kasık fıtığı)

Risk faktörleri

• Kadın olmak (özellikle üreme çağında, adet döngüsüne bağlı ağrılar)
• Daha önce pelvik enfeksiyon geçirmiş olmak
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE)
• Doğum kontrol yöntemleri (RİA gibi)
• Kabızlık veya irritabl bağırsak sendromu (IBS)
• Ailede endometriozis veya kistik yumurtalık hastalığı öyküsü
• Sigara içmek (kronik ağrı riskini artırabilir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli ve ani başlayan ağrı varsa hemen 112’yi arayın veya acile gidin
• Ateş, titreme, kanama, bayılma gibi belirtiler eşlik ediyorsa
• Hamileyseniz ve pelvik ağrınız varsa
• Erkeklerde testislerde şiddetli ağrı ve şişlik
• Dış gebelik belirtisi olabilir: ağrıyla birlikte vajinal kanama, omuz ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ağrı üç günden uzun sürüyorsa veya giderek kötüleşiyorsa
• Adet dönemi dışında veya cinsel ilişki sırasında sürekli ağrı yaşıyorsanız
• İdrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve pelvik ağrı birlikteyse
• Bağırsak alışkanlıklarınızda belirgin değişiklik (kabızlık, ishal) varsa
• Kronik pelvik ağrı (6 haftadan uzun süren) şikayetiniz varsa
• Açıklanamayan kilo kaybı, yorgunluk gibi belirtilerle birlikteyse

Tanı

Doktorunuz önce sağlık geçmişinizi dinler ve ağrınız hakkında ayrıntılı sorular sorar (ne zaman başladığı, şiddeti, neyin rahatlattığı veya kötüleştirdiği gibi). Daha sonra fizik muayene yaparak karnınıza ve gerekirse pelvik bölgeye (kadınlarda jinekolojik muayene, erkeklerde prostat muayenesi) bakabilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar testi (enfeksiyon veya kan olup olmadığını kontrol etmek için)
• Kan testleri (iltihap belirteçleri, gebelik testi gibi)
• Ultrason (karın veya vajinal ultrason ile organların görüntülenmesi)
• Gerekirse bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Laparoskopi (göbek deliğinden kamera ile bakılması) – kesin tanı gereken durumlarda

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında rahatsızlık hissedebilirsiniz, ancak genelde ağrılı değildir. Doktorunuz size tanıya yönelik adımları anlatacak ve gerekirse sizi bir uzmana (jinekolog, ürolog, gastroenterolog gibi) yönlendirecektir. Endişelerinizi açıkça belirtmekten çekinmeyin.

Tedavi

Pelvik ağrının tedavisi, altta yatan nedene bağlıdır. Çoğu durumda evde uygulanabilecek basit yöntemlerle geçebilir. Ancak enfeksiyon, endometriozis, kist gibi durumlarda tıbbi tedavi gerekebilir. Doktorunuz size en uygun tedaviyi önerecektir.

Evde kişisel bakım

• Dinlenin ve ağrılı bölgeye sıcak su torbası veya sıcak havlu koyun (ısı ağrıyı azaltabilir)
• Bol su için; idrar yolu enfeksiyonunu önlemeye yardımcı olur
• Lifli gıdalar tüketin (kabızlığı önlemek için)
• Stresi azaltmaya çalışın; derin nefes egzersizleri yapın
• Ağrıyı hafifletmek için eczaneden alabileceğiniz ağrı kesiciler (doktorunuza danışarak) kullanılabilir

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz altta yatan nedene göre ilaç tedavisi önerebilir. Örneğin, enfeksiyon varsa antibiyotik; endometriozis veya adet sancıları için hormon tedavisi verilebilir. Ağrıyı kontrol altına almak için ağrı kesiciler veya kas gevşeticiler kullanılabilir. Tedavi planınız kişiye özeldir; doktorunuz sizin için en uygun olanı belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda cerrahi gerekebilir. Örneğin, yumurtalık kisti patlamış veya burkulmuşsa, dış gebelik varsa, endometriozis ileri safhadaysa veya fıtık onarımı gerekiyorsa cerrahi düşünülebilir. Doktorunuz gerekli görürse sizi cerrahi seçenekler hakkında bilgilendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Kronik pelvik ağrı günlük yaşamınızı etkileyebilir. Ağrı seviyenizi takip etmek için bir ağrı günlüğü tutmak yardımcı olabilir. Doktorunuzun önerdiği tedaviyi düzenli uygulayın ve kontrollerinizi aksatmayın. Ağrı şiddetlendiğinde dinlenmeye özen gösterin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve yeterli uyuyun
• Stres yönetimi için yoga, meditasyon veya nefes egzersizleri deneyin
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Cinsel sağlık konularında bilgi edinin ve gerektiğinde doktorunuzla konuşun

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme önemlidir. Kabızlığı önlemek için bol lifli sebze, meyve, tam tahıl tüketin. Şekerli ve işlenmiş gıdaları sınırlayın. Hafif egzersiz (yürüyüş, yüzme) pelvik bölge kan dolaşımını artırarak ağrıyı azaltabilir. Ancak şiddetli ağrı sırasında egzersiz yapmayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik pelvik ağrı kaygı, depresyon ve uyku sorunlarına yol açabilir. Ağrı nedeniyle sosyal hayattan çekilme, iş performansında düşüş yaşanabilir. Bu duygular normaldir; doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Pelvik ağrının tüm nedenleri önlenemez, ancak bazı riskleri azaltmak mümkündür. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmak için kondom kullanımı, düzenli hijyen, kabızlığı önleyici beslenme ve düzenli egzersiz yardımcı olabilir.

Aşılar

HPV aşısı (rahim ağzı kanseri ve genital siğillerden korur) ve hepatit B aşısı bazı pelvik enfeksiyon risklerini azaltabilir. Sağlık Bakanlığı aşı takvimine uygun olarak yaptırılması önerilir.

Tarama programları

Kadınlarda düzenli jinekolojik muayene ve smear testi (Pap smear) rahim ağzı kanseri taraması için önerilir. Erkeklerde prostat muayenesi 50 yaş sonrası düşünülebilir. Rutin sağlık kontrollerinizi ihmal etmeyin.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik pelvik ağrıya dönüşme (altı aydan uzun süren ağrı)
• Altta yatan enfeksiyon yayılabilir (kan zehirlenmesi gibi ciddi durumlar)
• Yumurtalık kistleri burulabilir veya patlayabilir acil müdahale gerektirir
• Dış gebelik tedavi edilmezse hayatı tehdit edebilir
• Endometriozis kısırlığa neden olabilir
• Kronik ağrıya bağlı depresyon ve iş gücü kaybı

Uzun vadeli görünüm

Pelvik ağrınızın nedeni ne olursa olsun, çoğu durumda uygun tedavi ile ağrı kontrol altına alınabilir veya tamamen geçebilir. Erken teşhis ve tedavi, ciddi komplikasyonları önler. Doktorunuzla işbirliği yaparak yaşam kalitenizi artırabilirsiniz. Umudunuzu kaybetmeyin; birçok kişi kronik pelvik ağrıya rağmen sağlıklı ve üretken bir hayat sürdürebilmektedir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı ↗

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Aile Hekimliği Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.