Susuzlukta ne zaman doktora başvurmalı?

Genel Bakış

Susama, vücudun su ihtiyacını hissettiren doğal bir uyarıdır. Normal susama, yemek yedikten, egzersiz yaptıktan veya sıcak havada kaldıktan sonra oluşur ve su içince geçer. Ancak çok fazla ve sürekli susamak (polidipsi), altta yatan bir sağlık sorununun işareti olabilir, örneğin şeker hastalığı (diyabet).

Evet, ara sıra susamak çok yaygındır. Ancak sürekli ve aşırı susama daha az yaygındır ve genellikle başka bir durumun belirtisidir.

Herkes zaman zaman susar. Aşırı susama daha çok şeker hastalığı olan kişilerde, böbrek rahatsızlığı olanlarda, bazı ilaçları kullananlarda ve yaşlılarda görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sürekli ağız kuruluğu hissi
• Sık sık ve bol su içme isteği
• Sık idrara çıkma (günde 7-8 defadan fazla)
• Gece sık idrara kalkma
• Cilt kuruluğu ve çatlamış dudaklar

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde huzursuzluk, ağlarken gözyaşı olmaması
• Küçük çocuklarda aşırı su isteme, bezlerin çok sık ıslanması
• Okul çağı çocuklarında yorgunluk, dikkat dağınıklığı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Susama hissi azaldığı için fark edilmeyen susuzluk
• Kuru cilt, kabızlık, tansiyon düşüklüğü
• Bilinç bulanıklığı veya sersemlik hali

Nedenler

Ana nedenler

• Şeker hastalığı (diyabet): Kan şekeri yükseldiğinde vücut fazla su atar, susamaya neden olur.
• Şekersiz şeker hastalığı (diyabetes insipidus): Vücudun su tutma mekanizmasında sorun vardır.
• Böbrek hastalıkları: Böbrekler suyu düzgün tutamaz.
• Bazı ilaçlar: İdrar söktürücüler, lityum gibi ilaçlar susamaya yol açabilir.
• Aşırı tuzlu yemek, çok terlemek, ishal veya kusma gibi durumlar.

Risk faktörleri

• Ailede şeker hastalığı öyküsü
• Fazla kilolu olmak (obezite)
• Yüksek tansiyon veya yüksek kolesterol
• Yaşlılık (susama hissi azalır)
• Bazı kronik hastalıklar (böbrek, karaciğer hastalıkları)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Susamanız hiç geçmiyorsa ve çok su içmenize rağmen hala ağız kuruluğu varsa
• Susama ile birlikte hızlı kilo kaybı, sık idrara çıkma ve halsizlik varsa
• Görmede bulanıklık veya değişiklik fark ediyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Susamanız birkaç günden uzun sürüyorsa ve nedeni açıklayamıyorsanız
• Gece sık idrara kalkmak uykunuzu bölüyorsa
• Daha önce diyabet teşhisi konmadıysa ve risk faktörleriniz varsa

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinleyecek, fizik muayene yapacak ve bazı testler isteyecektir. Ayrıca kan şekeri ölçümü ve idrar tahlili sıklıkla yapılır.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri testi
• İdrar tahlili (idrarda şeker ve yoğunluk ölçümü)
• Kan elektrolitleri (sodyum, potasyum gibi)
• Böbrek fonksiyon testleri
• Gerekirse şeker yükleme testi veya susuzluk testi

Randevunuzda neler beklenir

Genellikle birkaç testle tanı konulabilir. Sonuçlara göre doktorunuz size durumunuzu açıklayacak ve gerekli tedaviyi başlatacaktır. Testler ağrısızdır ve kısa sürer.

Tedavi

Tedavi, susamanın altında yatan nedene bağlıdır. Temel amaç, vücuttaki su dengesini düzeltmek ve neden olan hastalığı (örneğin diyabet) kontrol altına almaktır.

Evde kişisel bakım

• Günde en az 8-10 bardak su için (ya da idrar renginiz açık sarı olana kadar)
• Kafeinli ve alkollü içeceklerden kaçının, bunlar su kaybını artırır
• Tuz tüketimini azaltın, işlenmiş gıdalardan uzak durun
• Sıcak havalarda ve egzersiz sırasında daha fazla sıvı alın
• Gün boyunca düzenli aralıklarla su için, susamayı beklemeyin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, susamanıza neden olan duruma yönelik tedavi önerecektir. Örneğin, diyabet tespit edilirse kan şekerini düzenleyici ilaçlar veya insülin tedavisi gerekebilir. Şekersiz şeker hastalığında ise özel hormon tedavileri kullanılır. Tedavi kişiye özeldir, mutlaka doktorunuzun yönlendirmesine uyun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Aşırı susama genellikle cerrahi gerektirmez. Ancak nadiren beyin tümörü gibi bir neden varsa cerrahi tedavi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Eğer sürekli susama şikayetiniz varsa, su şişenizi yanınızda taşıyın ve gün içinde düzenli su içmeyi alışkanlık haline getirin. Susadığınızda su içmeniz doğaldır, ancak çok fazla su içiyorsanız doktorunuza danışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günlük su tüketiminizi takip edin (bir şişe işaretleyici olabilir)
• Stresi yönetin; stres bazı durumlarda susamayı tetikleyebilir
• Düzenli uyuyun, yorgunluk susama hissini artırabilir
• Aşırı sıcaktan kaçının, serin ortamlarda bulunun

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenin: bol sebze, meyve, tam tahıl tüketin. Tuz ve şeker oranı yüksek gıdalardan kaçının. Egzersiz yaparken su kaybınızı yerine koymak için mutlaka su için.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli susamak ve buna bağlı sık idrara çıkmak uyku düzeninizi bozabilir, günlük yaşamda stres yaratabilir. Bu durum ruh halinizi olumsuz etkileyebilir, endişe veya depresyona yol açabilir. Unutmayın, bu belirtiler genellikle tedavi edilebilir bir durumdan kaynaklanır.

Önleme

Bazı durumlarda susama kaçınılmaz olabilir, ancak sağlıklı yaşam tarzı ile riski azaltabilirsiniz. Düzenli su içmek, sağlıklı beslenmek ve diyabet riskini azaltmak önemlidir.

Tarama programları

Diyabet açısından risk altındaysanız (ailede diyabet öyküsü, fazla kilo gibi) düzenli kan şekeri kontrolleri yaptırmanız önemlidir. Sağlık Bakanlığı tarafından önerilen tarama programlarına katılabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli susuzluk (dehidratasyon) ve elektrolit dengesizliği
• Böbrek hasarı veya böbrek yetmezliği
• Kan şekeri yüksekliğine bağlı diyabetik ketoasidoz gibi acil durumlar
• Bilinç kaybı veya koma

Uzun vadeli görünüm

Aşırı susamanın nedeni genellikle tedavi edilebilir. Erken teşhis ve uygun tedavi ile çoğu kişi normal bir hayat sürdürebilir. Düzenli doktor kontrolleri ve sağlıklı alışkanlıklar ile durumunuzu yönetmeniz mümkündür.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Diyabet Bilgilendirme · Türkiye
• Aile Hekiminiz · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.