Kusmada ne zaman doktora başvurmalı?

Genel Bakış

Kusma, midenin içindekileri ağız yoluyla dışarı atmasıdır. Çoğu zaman zararsız ve kısa sürelidir, ancak bazı durumlarda ciddi bir sorunun belirtisi olabilir. Bu yazı, ne zaman doktora başvurmanız gerektiğini anlamanıza yardımcı olur.

Evet, kusma oldukça yaygındır. Hemen hemen herkes hayatının bir döneminde kusma yaşar. Çoğu zaman basit bir mide rahatsızlığından kaynaklansa da, bazen altta yatan ciddi bir hastalığın işareti olabilir.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Bebekler ve çocuklar, bağışıklıkları daha hassas olduğu için daha sık kusabilir. Yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar, sıvı kaybına karşı daha savunmasızdır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Mide bulantısı
• Mide kasılmaları
• Ağızda kötü tat
• Halsizlik
• Baş dönmesi

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve ağlama
• Ağız kuruluğu (gözyaşı azalması)
• Bebeklerde bıngıldak çökmesi
• İdrar miktarında azalma (24 saatte 4-6 saatte bir idrar normaldir)
• Uyku hali veya uyanma güçlüğü

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Şiddetli halsizlik
• Kafa karışıklığı
• Ayağa kalkınca baş dönmesi
• İdrar miktarında azalma
• Kan basıncında düşüş

Nedenler

Ana nedenler

• Mide-bağırsak virüsleri (gastroenterit)
• Gıda zehirlenmesi
• Gebelik (sabah bulantıları)
• Araba tutması veya hareket hastalığı
• Migren
• Bazı ilaçların yan etkisi
• Apandisit, safra kesesi iltihabı gibi karın içi sorunlar

Risk faktörleri

• Çocuklar ve yaşlılar daha yüksek risk altındadır
• Zayıf bağışıklık sistemi olanlar
• Kronik hastalığı olanlar (şeker hastalığı, böbrek hastalığı vb.)
• Yolculuk sırasında hareket hastalığına yatkınlık

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kanlı kusma
• Kafa travması sonrası kusma
• Şiddetli karın ağrısı
• Bebeklerde 6 saatten uzun süren kusma
• Yaşlılarda kusmaya bağlı sıvı kaybı belirtileri

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kusma 2 günden uzun sürüyorsa
• Hamilelikte kusma günlük yaşamı etkiliyorsa
• Seyahat sonrası kusma
• Sık tekrarlayan kusma atakları

Tanı

Doktorunuz öncelikle belirtilerinizi, kusmanın ne zaman başladığını, sıklığını ve eşlik eden diğer yakınmaları sorar. Fizik muayene yapar; nabzınızı, tansiyonunuzu ve vücut sıvı durumunuzu değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (elektrolitler, böbrek fonksiyonları)
• İdrar tahlili
• Gerekirse karın ultrasonu veya bilgisayarlı tomografi
• Gıda zehirlenmesi şüphesinde dışkı kültürü

Randevunuzda neler beklenir

Muayene ve testler genellikle birkaç saat içinde tamamlanır. Sonuçlara göre doktorunuz size uygun tedaviyi önerecek ve ne zaman kontrole gelmeniz gerektiğini söyleyecektir.

Tedavi

Kusmanın tedavisi altta yatan nedene bağlıdır. Çoğu durumda evde sıvı alımı ve dinlenme yeterlidir. Daha ciddi durumlarda hastanede sıvı desteği ve ilaç tedavisi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Kusma durduktan sonra yavaş yavaş sıvı almaya başlayın: önce bir yudum su veya ağızdan rehidrasyon sıvısı
• Bir süre katı gıdalardan uzak durun; sonra hafif yiyeceklerle (pirinç lapası, muz, yoğurt) başlayın
• Dinlenin ve başınızı yana çevirerek kusma durumunda boğulmayı önleyin
• Aşırı kusma durumunda doktorunuza danışarak eczaneden alacağınız ağızdan rehidrasyon tuzları (oral sıvı tozu) kullanabilirsiniz

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kusmayı durdurmak için bazı ilaçlar önerebilir. Bunlar genellikle antiemetik adı verilen ilaçlardır ve sadece doktor reçetesi ile kullanılmalıdır. Gerekirse damar yoluyla sıvı ve elektrolit verilir. Altta yatan enfeksiyon varsa uygun antibiyotik tedavisi eklenebilir. Kesinlikle kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadirdir. Apandisit veya bağırsak tıkanıklığı gibi durumlarda cerrahi gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Kusma genellikle kısa sürelidir. Tekrarlayan kusma atakları yaşayanlar için günlük yaşamda dikkatli olmak gerekir. Sıvı kaybını önlemek için düzenli olarak su ve sağlıklı sıvılar tüketmek önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık sık yıkayın, özellikle yemek hazırlamadan önce
• Yemekleri iyi pişirin ve taze tüketin
• Seyahat öncesi hareket hastalığına karşı önlem alın (doktorunuza danışın)
• Stres yönetimine özen gösterin, çünkü stres mide bulantısını tetikleyebilir

Diyet ve egzersiz

Kusma dönemlerinde ağır yemeklerden kaçının. Hafif, az yağlı yiyecekler tercih edin. Normal zamanlarda sağlıklı ve dengeli beslenme bağışıklığınızı güçlendirir. Ağır egzersizden sonra kusma riskine karşı egzersiz öncesi yeterli sıvı alın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kusma endişe ve kaygıya neden olabilir. Kendinizi yalnız hissetmeyin, bunun geçici bir durum olduğunu unutmayın. Gerekirse bir psikolog veya destek grubundan yardım alabilirsiniz.

Önleme

Bazı kusma nedenleri önlenebilir. Hijyen kurallarına uymak, gıdaları uygun şekilde saklamak ve pişirmek, hareket hastalığına karşı önlem almak kusma riskini azaltır. Bazı durumlarda (örneğin kemoterapiye bağlı kusma) doktorunuz koruyucu ilaçlar önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sıvı kaybı ve elektrolit dengesizliği
• Böbrek fonksiyonlarında bozulma
• Beslenme yetersizliği
• Aspirasyon (kusmuğun akciğerlere kaçmasıyla zatürre)
• Yemek borusunda yırtık (Mallory-Weiss sendromu)

Uzun vadeli görünüm

Kusma genellikle geçici ve tedavi edilebilir bir durumdur. Altta yatan neden belirlendiğinde uygun tedavi ile çoğu insan tamamen iyileşir. Sıvı kaybı erken fark edilirse ciddi sorunlar önlenebilir. Düzenli doktor kontrolleri ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile kusma ataklarınızı en aza indirebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.