Kilo alımında ne zaman doktora başvurmalı?

Genel Bakış

Kilo alımı, vücut ağırlığının normalden fazla artmasıdır. Bazen sağlıklı bir durum olabilir, bazen de altta yatan bir sağlık sorununun işareti olabilir.

Evet, kilo alımı toplumda çok sık görülür. Yetişkinlerin büyük bir kısmı hayatlarının bir döneminde kilo artışı yaşar.

Kilo alımı her yaştan, her cinsiyetten insanı etkileyebilir. Ancak belirli dönemler (örneğin menopoz, yaşlanma) veya yaşam tarzı değişiklikleri kilo alımını daha yaygın hale getirebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Vücut ağırlığında kademeli artış
• Kıyafetlerin dar gelmesi
• Bel ve kalça çevresinde yağlanma
• Enerji düşüklüğü veya yorgunluk
• İştah artışı veya aşerme

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme çizelgelerinde beklenenden fazla kilo artışı
• Akranlarına göre daha iri yapı
• Fiziksel aktivitelerde isteksizlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Özellikle karın bölgesinde yağlanma
• Kas kütlesinde azalma ve yağ oranında artış
• Ellerde, ayaklarda veya bacaklarda şişlik (ödem)

Nedenler

Ana nedenler

• Fazla kalori alımı ve yetersiz fiziksel aktivite
• Hormonal bozukluklar (tiroid, insülin direnci, polikistik over sendromu)
• Bazı ilaçların yan etkisi (örneğin antidepresanlar, kortizon)
• Sıvı tutulumu (kalp, böbrek veya karaciğer sorunları)
• Stres, uyku düzensizliği ve duygusal faktörler

Risk faktörleri

• Ailede obezite, diyabet veya tiroid hastalığı öyküsü
• Dengesiz beslenme alışkanlığı
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Yaşlanma (metabolizma yavaşlar)
• Doğum sonrası dönem, menopoz

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani ve açıklanamayan hızlı kilo artışı yaşıyorsanız
• Kilo alımına nefes darlığı, göğüs ağrısı veya şişlik eşlik ediyorsa
• Şiddetli baş ağrısı, görme sorunları veya bilinç değişikliği varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kilonuz yavaş ama sürekli artıyorsa ve nedenini bilmiyorsanız
• Kilo vermek için diyet ve egzersiz yapmanıza rağmen kilo alıyorsanız
• Kilo alımına yorgunluk, üşüme, kabızlık, adet düzensizliği gibi şikayetler eşlik ediyorsa
• Kilo alımı nedeniyle moraliniz bozuluyor veya günlük hayatınızı etkiliyorsa

Tanı

Doktorunuz önce sizi dinler ve fizik muayene yapar. Vücut kitle indeksinizi (VKİ) hesaplar ve bel çevrenizi ölçer. Gerekirse kan tahlilleri ister.

Yapılabilecek testler

• Vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplaması
• Bel çevresi ölçümü
• Kan testleri (tiroid hormonları, kan şekeri, kolesterol, karaciğer ve böbrek fonksiyonları)
• Tansiyon ölçümü

Randevunuzda neler beklenir

Muayenede doktorunuz kilo alımınızın ne zaman başladığını, ne kadar olduğunu ve eşlik eden başka belirtiler olup olmadığını soracaktır. Beslenme alışkanlıklarınız, fiziksel aktivite düzeyiniz ve kullandığınız ilaçlar hakkında bilgi alacaktır. Kesin tanıyı koyduktan sonra sizinle tedavi seçeneklerini konuşacaktır.

Tedavi

Tedavi, kilo alımının altında yatan nedene göre belirlenir. Amaç sağlıklı bir kiloya ulaşmak ve genel sağlığı iyileştirmektir.

Evde kişisel bakım

• Daha dengeli ve porsiyon kontrollü beslenme
• Haftada en az 150 dakika orta şiddetli fiziksel aktivite (yürüyüş, bisiklet, yüzme)
• Stres yönetimi ve yeterli uyku (günde 7-9 saat)
• Su tüketimini artırma, şekerli ve işlenmiş gıdalardan kaçınma
• Günlük besin ve egzersiz günlüğü tutma

Tıbbi tedaviler

Kilo alımına neden olan bir hastalık (örneğin tiroid bezinin az çalışması) tespit edilirse, doktorunuz bu duruma yönelik tedavi başlatabilir. Bazı durumlarda diyetisyen veya endokrinoloji uzmanına yönlendirme yapılabilir. Kilo vermeye yardımcı ilaçlar doktor kontrolünde kullanılabilir. Kendi başınıza ilaç kullanmayınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ciddi obezite vakalarında, diğer yöntemlerle kilo verilemediğinde ve sağlık riskleri yüksek olduğunda, bariatrik cerrahi (mide küçültme ameliyatı) bir seçenek olabilir. Bu karar ancak doktor ve diyetisyen değerlendirmesi sonrasında alınmalıdır.

Bu durumla yaşamak

Kilo alımını yönetmek sabır gerektirir. Küçük adımlarla başlayın, hedeflerinizi gerçekçi tutun. Haftada 0.5-1 kg vermek sağlıklı kabul edilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli fiziksel aktiviteyi günlük rutininize ekleyin
• Yemeklerinizi evde hazırlamaya çalışın
• Porsiyonları küçültün, tabağınızın yarısını sebzelerle doldurun
• Ekran süresini azaltın, daha çok hareket edin
• Uyku düzeninize özen gösterin, kilo kontrolüne yardımcı olur

Diyet ve egzersiz

Diyet, tek tip beslenme yerine çeşitli ve dengeli olmalıdır. Bol sebze, meyve, tam tahıl, yağsız protein ve sağlıklı yağlar tüketin. Egzersiz için zevk aldığınız bir aktivite seçin; yürüyüş, yüzme, dans gibi.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kilo alımı kişinin özgüvenini ve ruh halini olumsuz etkileyebilir. Kendinizi eleştirmek yerine, sağlıklı alışkanlıklara odaklanın. Eğer üzüntü, kaygı veya yeme bozukluğu belirtileri yaşıyorsanız, mutlaka bir ruh sağlığı uzmanından destek alın.

Önleme

Sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve yeterli uyku ile kilo alımının bir kısmı önlenebilir. Ailede aşırı kilo veya diyabet öyküsü varsa, daha erken önlem almak faydalı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tip 2 diyabet
• Yüksek tansiyon ve kalp hastalıkları
• Eklem sorunları (özellikle diz ve kalça)
• Uyku apnesi
• Bazı kanser türleri (meme, kolon) riskinde artış
• Safra kesesi hastalıkları

Uzun vadeli görünüm

Kilo alımının altında yatan neden belirlendiğinde ve uygun tedavi başlatıldığında, birçok kişi sağlıklı kilosuna kavuşabilir ve yaşam kalitesini artırabilir. Küçük değişiklikler bile büyük fark yaratabilir. Umutlu olun, doktorunuz ve destek sisteminiz size yardımcı olacaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.