Görme Alanı Testi (Perimetri)

Genel Bakış

Görme alanı testi, gözünüzü oynatmadan önünüzdeki bir noktaya bakarken çevrenizde ne kadarını görebildiğinizi ölçen bir göz muayenesidir. Halk arasında 'perimetri' olarak da bilinir. Kısaca 'yan görüş' ya da 'çevresel görüş' denilen alanın bir haritası çıkarılır. Test sırasında tek gözünüzle düz karşıya bakarsınız; çevrede ışıklar yanıp söndüğünde düğmeye basarsınız. Göze dokunulmayan, ağrısız ve genellikle kısa süren bir işlemdir.

Evet, oldukça yaygın bir muayenedir. Göz kliniklerinde özellikle glokom (halk arasında göz tansiyonu) takibinde ve göz siniri izlenen hastalarda rutin olarak istenir.

Her yaştan kişiye yapılabilir. En sık 40 yaş üstü yetişkinlerde, göz tansiyonu şüphesi olanlarda, ailesinde glokom öyküsü bulunanlarda ve görme değişikliği, sık baş ağrısı ya da çift görme gibi şikâyetlerle göz hastalıkları veya nöroloji polikliniğine başvuran kişilerde istenir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çevredeki nesneleri fark etmekte zorlanma, bir tarafa doğru sık sık çarpma veya bir şeyleri devirme
• Görüşün bir bölümünde bulanık ya da karanlık bir alan fark etme
• Göz tansiyonu (glokom) tanısı almış olmak veya takip ediliyor olmak
• Göz muayenesinde göz sinirinin şüpheli görünmesi
• Sık baş ağrısı, baş dönmesi veya çift görme şikâyeti
• Bazı ilaçların göz üzerindeki olası etkilerinin izlenmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Glokom (göz tansiyonu) şüphesi ve takibi: göz içi basıncı yükseldiğinde göz siniri yavaş yavaş etkilenebilir ve önce çevresel görüş kaybolur
• Göz sinirini ilgilendiren hastalıklar
• Beyin ve sinir sistemini ilgilendiren durumlar; hekiminiz gerekli gördüğünde görme yollarının değerlendirilmesi
• Hipofiz bezi ve çevresindeki yapılarla ilgili sorunlar
• Bazı ilaçların göz üzerindeki olası etkilerinin izlenmesi
• Göz veya baş travması sonrası görmenin değerlendirilmesi
• Ehliyet ya da bazı meslekler için görme yeterliliği değerlendirmesi

Risk faktörleri

• Testin kendisi hiçbir risk taşımaz; risk faktörleri, testin istenmesine yol açan durumlarla ilgilidir.
• Ailede glokom öyküsü bulunması
• 40 yaşın üzerinde olmak
• Daha önce yüksek göz tansiyonu saptanmış olması
• Diyabet gibi uzun süreli hastalıklar
• Yüksek miyopi (uzağı iyi görememe)
• Uzun süreli bazı ilaç kullanımları; bu konuyu hekiminizle konuşmanız en doğrusudur

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani görme kaybı, görüşte perde, ışık çakması veya şiddetli göz ağrısı varsa vakit kaybetmeden acil sağlık hizmetine başvurun (112).
• Görüşünüzde yeni bir boşluk fark ettiyseniz aynı gün göz hekimine ulaşmaya çalışın.
• Göz tansiyonunuz yüksek ölçüldüyse ve baş ağrısı eşlik ediyorsa aynı gün değerlendirilmeniz gerekir.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından sonra, şikâyetiniz olmasa da düzenli göz muayenesi yaptırın.
• Ailenizde glokom öyküsü varsa hekiminize bunu söyleyin ve önerdiği sıklıkta kontrole gidin.
• Görme alanı testi sonucunuzu mutlaka sizi takip eden hekimle değerlendirin; sonucu tek başına yorumlamayın.
• Yeni başlayan görme bulanıklığı, sık baş ağrısı veya çift görme için göz hastalıkları polikliniğine randevu alın.

Tanı

Burada tanı konulan şey testin kendisi değil, testin neden istendiğidir. Görme alanı testi bir değerlendirme aracıdır ve sonucu, göz muayenesi, göz tansiyonu ölçümü ve göz siniri incelemesi gibi diğer bulgularla birlikte yorumlanır. Tek başına bir hastalık tanısı koydurmaz; hekiminiz bütün resme bakar. Bazen ilk test 'alışma testi' sayılır ve sonraki testlerle karşılaştırılır.

Yapılabilecek testler

• Bilgisayarlı görme alanı testi (otomatik perimetri): ekrana bakarken yanıp sönen ışıklara düğmeyle yanıt verirsiniz.
• Manuel görme alanı testi (Goldmann gibi): eğitimli bir sağlık personeli ışıkları sizin yerinize yönlendirir.
• Kısa süreli tarama testleri: özellikle çocuklarda veya çok yorgun hastalarda tercih edilebilir.
• Göz tansiyonu ölçümü ve göz siniri muayenesi (göz dibi bakısı).
• Göz sinirinin ayrıntılı görüntülenmesi (optik koherens tomografi gibi yöntemler).
• Gerekli görülürse görme keskinliği ölçümü, renk görme testi veya ilgili branş muayeneleri.

Randevunuzda neler beklenir

İşlem genellikle şöyle ilerler: karanlık ya da yarı karanlık bir odada bir koltuğa oturursunuz. Gözlüğünüz varsa takmanız istenebilir, bir gözünüz kapatılır. Karşınızdaki düz yüzeye ya da cihazın içine bakmanız ve gözünüzü oynatmamanız söylenir. Çevrede beliren ışıkları gördüğünüzde elinizdeki düğmeye basarsınız. Işıkları görmediğinizde de düğmeye basmanız gerekmez; bu bir başarısızlık değildir. İşlem sırasında kısa molalar verilebilir, yorulursanız bunu söylemekten çekinmeyin. Sonuç bir rapor olarak çıkar ve hekiminiz bunu sizinle birlikte değerlendirir.

Tedavi

Görme alanı testi bir tedavi yöntemi değildir; tanı ve takip sürecinin bir parçasıdır. Testten çıkan bilgi, hekiminizin sizin için en uygun izlem ve tedavi planını yapmasına yardımcı olur. Bulgular normal çıkarsa çoğu zaman belirli aralıklarla tekrar edilmesi yeterlidir.

Evde kişisel bakım

• Testten önce iyi dinlenin; çok yorgun ya da uykusuz gitmek sonucu etkileyebilir.
• Randevuya gözlüğünüz veya lens kabınızla gidin; hangisini kullanacağınızı kliniğe sorabilirsiniz.
• Test sırasında dürüst olun: ışığı gerçekten gördüğünüzde basın, tahmin yürütmeyin. Doğru yanıt, doğru sonuç demektir.
• Test öncesi çok fazla kahve veya enerji içeceği tüketmemeye çalışın; gerginlik hissinizi artırabilir.
• Sonuç raporunuzu saklayın; sonraki testlerle karşılaştırma yapılabilmesi için bu önemlidir.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı, kan şekeri ve tansiyonunuzu düzenli izletmeyi konuşun; bunlar göz sağlığını genel olarak etkiler.

Tıbbi tedaviler

Test sonucuna göre hekiminiz farklı yollar izleyebilir. Örneğin göz tansiyonu yüksek bulunursa göz içi basıncını düşürmeye yönelik tedaviler gündeme gelebilir; göz sinirini ilgilendiren ya da nörolojik bir neden düşünülüyorsa ilgili uzmanlarla birlikte değerlendirme yapılır. Hangi tedavinin uygun olduğu, hangi ilacın kullanılacağı ve dozu yalnızca sizi muayene eden hekim tarafından belirlenir. İlaç adı, marka veya doz bilgisi burada verilmez; aklınıza takılanları eczacınıza ya da hekiminize sorabilirsiniz.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çoğu kişide cerrahi gerekmez. Ancak göz tansiyonu ilaçlarla kontrol altına alınamıyorsa lazer veya cerrahi yöntemler; katarakt gibi eşlik eden bir sorun varsa katarakt ameliyatı; beyin veya sinir sistemiyle ilgili bir neden saptanırsa ilgili branşın önerdiği girişimler söz konusu olabilir. Bu kararlar her zaman kişiye özel olarak, uzman hekimlerce verilir.

Bu durumla yaşamak

Görme alanı testi sonrasında günlük yaşamınız genellikle değişmez; işlemden hemen sonra normal aktivitelerinize dönebilirsiniz. Eğer test sonucunda bir görme alanı kaybı saptanırsa, hekiminiz sizi düzenli kontrollere çağırabilir. Bu kontrolleri aksatmamak, değişiklikleri erken fark etmenin en kolay yoludur. Evde ve işte dikkatli olmanız gerekebilir: örneğin merdivenlerde, kalabalık ortamlarda ve araç kullanırken çevrenizi daha fazla kontrol etmeniz istenebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli göz muayenelerini takviminize not edin; hatırlatıcı kurun.
• Evde sık kullandığınız eşyaları hep aynı yerde tutun, böylece onları aramak zorunda kalmazsınız.
• İyi aydınlatma kullanın; loş ortamlar çevresel görüşü daha da zorlaştırır.
• Araç kullanıyorsanız görme durumunuzu hekiminizle konuşun ve önerilerine uyun.
• Kan şekeri, tansiyon ve kolesterol gibi genel sağlık değerlerinizi düzenli izletin.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek isteyin.

Diyet ve egzersiz

Göz sağlığı için sihirli bir besin yoktur; dengeli beslenmek en iyisidir. Sebze ve meyve ağırlıklı, yeterli protein içeren bir düzen; kan şekeri ve tansiyonu dengede tutmaya yardımcı olur. Haftada birkaç gün yürüyüş gibi düzenli, orta tempolu hareket hem göz hem kalp sağlığına iyi gelir. Ağır egzersizlere başlamadan önce, özellikle başka bir sağlık sorununuz varsa hekiminize danışın. Yeterli su içmeyi ve uykuyu da ihmal etmeyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görme ile ilgili bir değerlendirme bazen kaygı yaratabilir; bu çok anlaşılır bir duygudur. Test sonucunu beklemek ya da sonuçta bir değişiklik duymak sizi endişelendirebilir. Böyle zamanlarda duygularınızı bir yakınınızla veya hekiminizle paylaşmak rahatlatıcı olur. Kaygı ya da üzüntü günlük yaşamınızı belirgin biçimde etkiliyorsa, bir ruh sağlığı uzmanından destek istemekten çekinmeyin. Kendinizi çok kötü hissettiğiniz ya da güvende olmadığınızı düşündüğünüz bir anda 112'yi arayabilir veya en yakın acil servise başvurabilirsiniz.

Önleme

Görme alanı testine duyulan ihtiyacı tamamen önlemek her zaman mümkün değildir; çünkü bazı durumlar yaşla veya genetikle ilişkilidir. Ancak göz sağlığını korumak ve olası sorunları erken yakalamak sizin elinizde: düzenli göz muayenesi, kan şekeri ve tansiyonun kontrolü, sigaradan uzak durmak ve göz sağlığını etkileyebilecek ilaçları hekiminizle düzenli gözden geçirmek önemlidir.

Aşılar

Görme alanı testiyle doğrudan ilişkili bir aşı yoktur. Genel sağlığınız için yaşınıza ve durumunuza uygun aşıları aile hekiminizle konuşabilirsiniz.

Tarama programları

Ülkemizde aile hekimliği ve göz poliklinikleri aracılığıyla göz muayenesi yaptırabilirsiniz. Genel öneri, 40 yaşından sonra şikâyet olmasa da düzenli göz kontrolü yaptırmaktır. Ailede glokom öyküsü, diyabet veya yüksek miyopi varsa hekiminiz daha erken ve daha sık kontrol önerebilir. Tarama aralığınızı kişisel durumunuza göre hekiminizle birlikte belirleyin.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Test ertelenirse veya kontroller aksarsa, glokom gibi yavaş ilerleyen durumlar sessizce ilerleyebilir ve fark edilmeden görme kaybı gelişebilir.
• Görme alanı daralması fark edilmediğinde günlük yaşamda çarpma, düşme veya trafikte risk artabilir.
• Nörolojik bir neden söz konusuysa, değerlendirmenin gecikmesi altta yatan durumun izlenmesini zorlaştırabilir.
• Tedaviye geç başlanması, mevcut görme kaybının geri döndürülmesini zorlaştırabilir; bu nedenle erken fark etmek değerlidir.

Uzun vadeli görünüm

Genel olarak umut verici bir tablo var. Görme alanı testi, göz sağlığını izlemenin güvenli ve basit bir yoludur ve birçok durumda erken fark etmeyi sağlar. Glokom gibi hastalıklar çoğu zaman uygun takip ve tedaviyle yavaşlatılabilir; çoğu kişi tanı aldıktan sonra uzun yıllar boyunca günlük yaşamını sürdürebilir. Önemli olan, kontrolleri düzenli yapmak ve hekiminizin önerilerini takip etmektir. Endişelerinizi paylaşmaktan ve soru sormaktan çekinmeyin.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.