Elektrokardiyogram (EKG): Kalbinizin Elektrik Sinyallerini Gösteren Basit Test

Genel Bakış

EKG (elektrokardiyogram), kalbiniz çalışırken ürettiği çok küçük elektrik sinyallerini kaydeden ağrısız ve kısa süren bir testtir. Kalp her attığında bir elektrik akımı oluşur; EKG cihazı bu akımı kâğıda ya da ekrana çizgi olarak yazar. Doktorunuz bu çizgilere bakarak kalbin ritmini (atış düzenini), hızını ve kalp kaslarının çalışmasını değerlendirir. İşlem genellikle 5-10 dakika sürer ve vücudunuza elektrik verilmez; yalnızca zaten var olan sinyaller dinlenir.

Evet, çok yaygındır. EKG dünyada en sık yapılan kalp testlerinden biridir; acil servislerde, aile hekimliğinde, hastanelerde ve ameliyat öncesi kontrollerde rutin olarak kullanılır.

Her yaştan insana yapılabilir; bebeklere ve çocuklara da çekilebilir. Kalp şikâyeti olan kişilerde, kronik hastalığı olanlarda, bazı ilaçları kullananlarda ve rutin sağlık kontrolü yaptıranlarda sıkça istenir. Yaş ya da cinsiyet ayrımı yoktur.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çarpıntı: kalbin hızlı, düzensiz ya da güçlü attığını hissetmek
• Göğüste ağrı, sıkışma, baskı ya da yanma hissi
• Nefes darlığı, özellikle hareket ederken zorlanma
• Baş dönmesi veya bayılacak gibi olma
• Sebebi açıklanamayan yorgunluk ve halsizlik
• Bayılma (kısa süreli bilinç kaybı)
• Bacaklarda ve ayak bileklerinde şişme

Nedenler

Ana nedenler

• Göğüs ağrısı ya da çarpıntı gibi şikâyetlerin nedenini araştırmak
• Kalp krizi şüphesinde hızlı değerlendirme yapmak
• Kalp ritim bozukluklarını saptamak
• Yüksek tansiyon veya diyabet gibi hastalıklarda kalbin etkilenip etkilenmediğine bakmak
• Ameliyat veya girişim öncesi genel değerlendirme yapmak
• Bazı ilaçların kalp ritmine etkisini izlemek
• Spora başlama veya işe giriş gibi durumlarda rutin kontrol yapmak
• Kalp pili gibi cihazların çalışmasını kontrol etmek

Risk faktörleri

• Sigara ve tütün ürünleri kullanımı
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Yüksek kolesterol
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• Hareketsiz yaşam ve fazla kilo
• Aşırı stres ve yetersiz uyku
• Aşırı alkol ve kafein tüketimi
• Tiroid hastalıkları, bazı akciğer hastalıkları ve kandaki tuz dengesizlikleri
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Dinlenirken veya hafif hareketle ortaya çıkan göğüs ağrısı
• Bayılma ya da bayılacak gibi olma
• Sık ve uzun süren çarpıntı
• Yeni başlayan nefes darlığı
• Bacaklarda hızla artan şişme

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ara sıra olan, kısa süreli çarpıntı veya kalp atışını hissetme
• Aile hekiminizin önerdiği kontrol muayenesi
• Ailede kalp hastalığı öyküsü varsa risk değerlendirmesi
• Spora başlamadan önce sağlık kontrolü
• Yüksek tansiyon, diyabet veya yüksek kolesterol takibi

Tanı

EKG bir tanı koyma adımıdır; tek başına kesin tanı koymaz, doktorunuzun resmi tamamlamasına yardımcı olur. Çekim sırasında sırt üstü yatarsınız. Göğsünüze, kollarınıza ve bacaklarınıza yapışkan elektrotlar yerleştirilir; bu elektrotlar cihaza ince kablolarla bağlanır. Birkaç saniye boyunca kalbinizin çizgileri kaydedilir, bazen nefes tutmanız istenebilir. İşlem ağrısız ve güvenlidir. Doktorunuz çizgileri inceler; gerekirse ek tetkik ister.

Yapılabilecek testler

• İstirahat EKG: Kişi yatarken çekilen standart kayıt
• Efor (stres) testi: Hareket hâlinde, genellikle koşu bandı veya bisikletle yapılan EKG
• Holter: 24 saat boyunca takılan taşınabilir ritim kaydedici
• Olay kaydedici: Şikâyet anında kullanılan küçük cihaz
• Ekokardiyografi: Kalbin ultrasonla görüntülenmesi
• Kan testleri: Kalp kası belirteçleri, tuz dengesi ve tiroid değerlendirmesi
• Göğüs röntgeni ve gerektiğinde ileri görüntüleme ya da kalp damarlarının görüntülenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Çekim sırasında üstünüzü çıkarmanız gerekebilir; rahat, iki parçadan oluşan kıyafetler giymeniz işinizi kolaylaştırır. Elektrotlar yapıştırılırken hafif serinlik hissedebilirsiniz. Hareket etmemeniz, konuşmamanız istenir; böylece kayıt daha net olur. Sonuç çoğu zaman hemen çıkar ve doktorunuz tarafından yorumlanır. Ciltte hafif kızarıklık veya yapışkan kalıntısı olabilir; kısa sürede geçer.

Tedavi

EKG bir tedavi değil, bilgi veren bir testtir. Tedavi planı EKG sonucuna, şikâyetlerinize ve genel sağlık durumunuza göre yapılır. Sonuç normalse tedaviye gerek olmayabilir; bir sorun görülürse doktorunuz yaşam tarzı değişiklikleri, düzenli takip veya ilaç tedavisi önerebilir. Hangi yaklaşımın size uygun olduğuna yalnızca sizi muayene eden doktor karar verir.

Evde kişisel bakım

• Çekimden önce göğsünüze krem, losyon veya bebe yağı sürmeyin; cilt temiz olsun.
• Rahat, iki parçadan oluşan kıyafetler giyin; çekim için üstünüzü çıkarmanız gerekebilir.
• Çekim sırasında hareket etmeyin ve konuşmayın; kayıt daha net olur.
• Şikâyetlerinizi not edin: ne zaman başladı, ne kadar sürdü, ne tetikledi.
• Kullandığınız tüm ilaçları, vitaminleri ve bitkisel ürünleri doktorunuza söyleyin.
• Randevunuza giderken önceki EKG sonuçlarınız varsa yanınızda götürün.

Tıbbi tedaviler

EKG'de saptanan duruma göre doktorunuz farklı yaklaşımlar önerebilir. Örneğin ritim bozukluklarında ritmi düzenleyen tedaviler, kalp damar hastalığında kanın pıhtılaşmasını azaltan veya kolesterolü düşüren tedaviler, yüksek tansiyonda tansiyonu dengeleyen tedaviler gündeme gelebilir. Hangi tedavinin uygun olduğu kişiye göre değişir; ilaç adı ve dozu yalnızca sizi muayene eden doktor belirler. Bu yazıda ilaç önerisi verilmez. Tedavinizle ilgili sorularınızı eczacınıza veya doktorunuza sorabilirsiniz.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çoğu kişide girişim gerekmez. Bazı durumlarda doktorunuz kalp damarlarının görüntülenmesi, kalp pili takılması veya ritim bozukluğunu düzelten bir işlem gibi seçenekleri önerebilir. Bu kararlar ayrıntılı değerlendirme ve sizinle birlikte alınan kararlar sonucunda verilir.

Bu durumla yaşamak

EKG sonucunuz ne olursa olsun, kalp sağlığınızı günlük hayatta desteklemek büyük ölçüde elinizde. Şikâyetlerinizi kısa notlar hâlinde tutmak, doktor randevularınızda size çok yardımcı olur. Kalp sağlığı uzun bir yolculuktur; küçük ve düzenli adımlar en çok işe yarayan adımlardır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve tütün ürünlerini bırakmak; gerekirse destek isteyin
• Haftada çoğu gün, orta tempoda hareket etmek (doktorunuzun önerdiği ölçüde)
• Düzenli ve yeterli uyumak
• Stresi yönetmek: nefes egzersizleri, yürüyüş, sevdiğiniz uğraşlar
• Alkol ve kafeini ölçülü tüketmek
• Tansiyon ve kilonuzu düzenli takip etmek
• Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmamak

Diyet ve egzersiz

Yemeklerde tuzu azaltmak, sebze ve meyveyi artırmak, tam tahıl ve sağlıklı yağlara yönelmek, işlenmiş gıdaları sınırlamak kalp sağlığını destekler. Hareket için tempolu yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi aktiviteler uygundur. Yeni ve yoğun bir egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın; özellikle göğüs ağrısı veya çarpıntı şikâyetiniz varsa bunu mutlaka belirtin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp testi yaptırmak kaygı yaratabilir; sonucu beklemek de gerginlik verir. Ayrıca çarpıntı hissettiğinizde kaygı artabilir, kaygı arttıkça çarpıntı daha belirgin hissedilebilir. Bu bir kısır döngüdür ve konuşarak, doğru bilgiyle çözülebilir. Duygularınızı bir yakınınızla veya doktorunuzla paylaşmak iyi gelir. Ruh sağlığınız zorlanıyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek alın. Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa vakit kaybetmeden 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

Önleme

EKG bir test olduğu için 'önlenmesi' söz konusu değildir. Ancak EKG'nin ortaya çıkarabileceği kalp sorunlarının çoğu, kalp sağlığını koruyan alışkanlıklarla önlenebilir veya geciktirilebilir: sigarayı bırakmak, tansiyonu ve kolesterolü kontrol altında tutmak, düzenli hareket etmek ve sağlıklı beslenmek bunların başında gelir.

Aşılar

Kalp sağlığı söz konusu olduğunda, mevsimsel grip ve zatürre aşıları doktorunuzun önerisiyle değerlendirilebilir. Aşı kararı kişinin yaşına, sağlık durumuna ve mevcut hastalıklarına göre verilir; aile hekiminize danışabilirsiniz.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı'nın önerileri doğrultusunda düzenli tansiyon, kan şekeri ve kolesterol kontrolleri yaptırmak önemlidir. Aile hekiminiz risk durumunuza göre hangi kontrollerin size uygun olduğunu söyleyebilir. Ailenizde erken yaşta kalp hastalığı öyküsü varsa bunu mutlaka doktorunuzla paylaşın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Fark edilmeyen ritim bozuklukları zamanla yorgunluk ve baş dönmesine yol açabilir
• Kalp krizi bulgularının gözden kaçması tedaviyi geciktirebilir
• Kontrol altına alınmayan yüksek tansiyon kalp kasını yorabilir
• Bazı ilaçların kalp ritmine olumsuz etkisi fark edilmeyebilir

Uzun vadeli görünüm

EKG hızlı, güvenli ve çok yararlı bir testtir; kalp sağlığınız hakkında önemli bilgiler verir. Çoğu kişide sonuç normaldir ve tedaviye gerek olmaz. Bir sorun saptanırsa erken fark edilmesi büyük bir avantajdır; çünkü bugün birçok kalp sorunu iyi yönetilebiliyor. Düzenli kontroller ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kalp sağlığınızı korumak büyük ölçüde mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.