Eğik Masa Testi (Tilt Table Test)

Genel Bakış

Eğik masa testi, bayılma (senkop) ataklarının nedenini bulmak için yapılan bir incelemedir. Senkop, beyne kısa süreli yeterli kan gitmemesi sonucu oluşan geçici bilinç kaybıdır. Testte hasta özel bir masaya sırt üstü yatar; masa yavaşça, ayağa kalkmaya benzer bir açıya getirilir ve bu sırada tansiyon ile kalp hızı sürekli izlenir. Böylece vücudun yer çekimine ve pozisyon değişikliğine nasıl tepki verdiği görülür. Test ağrılı değildir; amaç vücudu kontrollü biçimde zorlayarak bayılmaya yol açan mekanizmayı ortaya çıkarmaktır.

Evet, oldukça sık kullanılan bir testtir. Bayılma şikayetiyle başvuran kişilerde, özellikle kalp kaynaklı olmayan bayılmalar düşünülüyorsa eğik masa testi sık başvurulan incelemelerden biridir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Tekrarlayan bayılma (senkop) atakları
• Göz kararması, baş dönmesi ve ayakta duramayacak gibi olma hissi
• Ani terleme, mide bulantısı, yüzde solma ile gelen baygınlık hissi
• Ayağa kalkınca baş dönmesi, görme bulanıklığı veya gözlerin kararması
• Çarpıntı ile birlikte gelen bayılma veya baygınlık hissi
• Nedeni bir türlü açıklanamayan bayılmalar
• Uzun süre ayakta kalınca, sıcak ortamda veya kalabalıkta fenalaşma

Çocuklarda belirtiler

• Uzun süre ayakta kalma, açlık veya sıcak ortam sonrası bayılma
• Ani yüz solması, terleme ve mide bulantısı ile gelen baygınlık
• Ağlama veya heyecan sonrası kısa süreli bilinç kaybı
• Çocuklarda test genellikle daha kısa süreli ve daha dikkatli bir izlemle yapılır; yanında bir ebeveynin bulunmasına izin verilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ayağa kalkınca tansiyonun düşmesi (ortostatik hipotansiyon) ve buna bağlı düşmeler
• Kan basıncını etkileyen ilaçların yol açtığı baygınlık hissi
• Düşme sonrası yaralanma ve kırık riski
• Kalp ritmi kaynaklı bayılmaların ayırt edilmesi ihtiyacı
• İleri yaşta test daha yakın gözlem altında, gerekirse daha kısa süreyle yapılır.

Nedenler

Ana nedenler

• Vazovagal senkop: Vücudun bir uyarana aşırı tepki vermesiyle kalp hızının ve tansiyonun geçici olarak düşmesi
• Ortostatik hipotansiyon: Ayağa kalkınca kan basıncının yeterince yükselmemesi
• Durumsal bayılma: Öksürük, ıkınma, aşırı sıcak duş gibi durumlar sırasında oluşan bayılma
• Kalp ritim bozuklukları ve kalp kapak sorunları gibi kalp kaynaklı nedenler
• Kan şekeri düşüklüğü, kansızlık veya sıvı kaybı gibi diğer bedensel nedenler
• Bazı kişilerde bayılmanın nedeni ilk incelemelerde bulunamaz; eğik masa testi tam da bu durumda yol gösterir

Risk faktörleri

• Uzun süre ayakta kalma veya sıcak, kalabalık ortamda bulunma
• Yeterince su içmemek, susuz kalmak
• Öğün atlamak, aç kalmak
• Aşırı yorgunluk ve uykusuzluk
• Kan basıncını etkileyen ilaçların kullanımı (hekime danışılmalıdır)
• Yoğun duygusal stres, kan görme veya iğne korkusu gibi tetikleyiciler
• Daha önce bayılma öyküsü olması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bayılma sırasında yaralanma, baş çarpması veya kırık şüphesi olduysa
• Egzersiz sırasında veya göğüs ağrısı, çarpıntı eşliğinde bayıldıysanız
• Bayılma sonrası uzun süre kendinize gelemediyseniz
• Kısa süre içinde birden fazla bayılma yaşadıysanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tekrarlayan baş dönmesi, göz kararması veya baygınlık hissi varsa
• Ayağa kalkınca düzenli olarak başınız dönüyorsa
• Bayılma nedeni daha önce yapılan tetkiklerle açıklanamadıysa
• Bayılma korkusu günlük yaşamınızı, işinizi veya okulunuzu etkiliyorsa

Tanı

Bayılmanın nedeni, önce ayrıntılı bir öykü ve muayene ile araştırılır. Hekiminiz bayılmanın nasıl başladığını, ne kadar sürdüğünü, öncesinde ne hissettiğinizi ve kullandığınız ilaçları sorar. Ardından kalp ritmini ve tansiyonu değerlendiren temel tetkikler istenir. Bu incelemelerle neden bulunamazsa ya da vücudun pozisyon değişikliğine aşırı tepki verdiği düşünülüyorsa eğik masa testi planlanır.

Yapılabilecek testler

• Ayrıntılı öykü ve fizik muayene
• EKG (kalbin elektrik kaydı)
• Yatarak ve ayakta tansiyon ölçümü
• Kan tahlilleri (kansızlık, kan şekeri ve tuz dengesi için)
• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu)
• Ritim izleme (Holter gibi taşınabilir kalp ritmi kayıtları)
• Eğik masa testi (tilt table test)

Randevunuzda neler beklenir

Test genellikle sabah saatlerinde yapılır; bazı merkezler test öncesi birkaç saat aç kalmanızı isteyebilir, bu yüzden size verilen hazırlık talimatlarına uyun. Rahat kıyafetler giymeniz ve yanınızda bir yakınınızın bulunması önerilir. İşlem sırasında güvenlik kemerleriyle masaya bağlanırsınız ve kolayca çıkarılabilen bir damar yolu açılabilir. Masa önce bir süre düz yatar pozisyonda kalır, sonra yavaşça yaklaşık ayağa kalkma açısına getirilir. Bu sırada tansiyonunuz ve nabzınız sürekli izlenir. Bazı merkezlerde vücudun tepkisini belirginleştirmek için damar yolundan bir uyarıcı madde verilebilir. Baş dönmesi, bulantı veya baygınlık hissederseniz bunu ekibe hemen söyleyin; gerekirse masa anında yatay konuma getirilir. Test sonlandığında bir süre dinlendirilirsiniz ve sonuç genellikle aynı gün hekiminizle konuşulur.

Tedavi

Eğik masa testi bir tedavi değil, doğru tedaviyi bulmaya yardımcı olan bir incelemedir. Test sonucu, bayılmanın hangi mekanizmayla oluştuğunu gösterir ve tedavi planı buna göre kişiye özel düzenlenir. Çoğu durumda yaşam tarzı düzenlemeleri ve basit önlemler belirgin rahatlama sağlar.

Evde kişisel bakım

• Gün içinde yeterli miktarda su içmek; hekiminiz önerdiyse tuz alımını da gözden geçirmek
• Öğün atlamamak, düzenli ve dengeli beslenmek
• Ayağa aniden kalkmamak; önce oturmak, birkaç saniye bekleyip sonra kalkmak
• Uzun süre hareketsiz ayakta kalmaktan kaçınmak; yerinde adım atmak veya bacakları çaprazlayıp germek
• Baygınlık hissi başladığında hemen oturmak veya uzanmak, bacakları yukarı kaldırmak
• Sıcak, kalabalık ve havasız ortamlarda dikkatli olmak, sık sık ara vermek
• Yeterli uyku almak ve aşırı yorgunluktan kaçınmak
• Hekiminizin önerdiği basınç çorabı gibi destekleri düzenli kullanmak

Tıbbi tedaviler

Tedavi tamamen bayılmanın nedenine bağlıdır. Vücudun pozisyona aşırı tepki vermesiyle oluşan bayılmalarda öncelikle sıvı ve tuz düzenlemesi, fiziksel karşı manevralar ve basınç çorapları gibi yöntemler denenir. Bazı kişilerde hekiminiz ilaç tedavisi önerebilir; ilacın türü ve dozu yalnızca sizi değerlendiren hekim tarafından belirlenir. Tansiyonu etkileyen mevcut ilaçlarınız varsa bunların düzenlenmesi gerekebilir; bu nedenle ilaçlarınızı kendi başınıza bırakmayın veya değiştirmeyin. Kalp ritmi kaynaklı bayılmalarda ise ritim bozukluğuna yönelik değerlendirme ve tedavi planı yapılır. Hangi tedavinin size uygun olduğuna mutlaka bir hekim karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğik masa testi bir ameliyat ya da girişim değildir. Ancak test ve diğer tetkikler sonucunda kalp ritmi kaynaklı bir bayılma saptanırsa, hekiminiz kalp pili gibi bir cihaz tedavisini ya da nadiren girişimsel bir işlemi gündeme getirebilir. Bu kararlar kişiye özeldir ve ilgili uzman hekimlerle birlikte alınır.

Bu durumla yaşamak

Bayılma yaşamış olmak, günlük yaşamda tedirginlik yaratabilir. İyi haber şu ki çoğu kişi birkaç basit alışkanlık değişikliğiyle ataklarını büyük ölçüde kontrol altına alabilir. Vücudunuzun verdiği erken uyarıları tanımak (baş dönmesi, terleme, bulantı, göz kararması) en işe yarar adımdır; bu hisler başladığında hemen güvenli bir yere oturmak veya uzanmak çoğu bayılmayı önler.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bayılma tetikleyicilerinizi not edin; hangi durumlarda fenalaştığınızı bilmek önlem almayı kolaylaştırır
• Uzun süre ayakta kalmanız gereken ortamlarda ara verin, yerinizde hareket edin
• Çok sıcak duş veya hamam gibi ortamlarda dikkatli olun
• Araç kullanırken baygınlık hissi yaşarsanız hekiminize mutlaka danışın
• Yanınızda su bulundurun ve düzenli aralıklarla için
• Baygınlık hissi başladığında güvenli bir yere oturmayı alışkanlık haline getirin

Diyet ve egzersiz

Düzenli ve dengeli beslenmek, öğün atlamamak ve yeterli sıvı almak bayılma ataklarını azaltmada önemli rol oynar. Tuz alımıyla ilgili kararı hekiminizle birlikte verin; çünkü bazı kişilerde tuz artırımı yararlı olurken, tansiyon veya böbrek sorunu olan kişilerde uygun olmayabilir. Egzersiz genel sağlık için faydalıdır ve çoğu kişide önerilir; ancak egzersiz sırasında bayılma yaşadıysanız, yoğun tempo ve ağırlık kaldırma gibi aktivitelere başlamadan önce hekiminize danışın. Yüzme gibi aktivitelerde yalnız olmamaya özen gösterin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bayılma yaşamak ve bir daha bayılacağım korkusu, kaygıya ve kaçınma davranışlarına yol açabilir; kişi kalabalıktan, toplu taşımadan veya yalnız kalmaktan çekinebilir. Bu duygular çok anlaşılırdır ve konuşulması iyileşmeyi kolaylaştırır. Kaygı günlük yaşamınızı belirgin biçimde etkiliyorsa bir sağlık profesyonelinden destek isteyin. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşüncesi gibi acil bir durum olursa vakit kaybetmeden 112 Acil Servis'i arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Bayılmaların her türü tamamen önlenemese de, çoğu atak tetikleyicileri tanıyıp önlem alarak belirgin biçimde azaltılabilir. Yeterli sıvı almak, öğün atlamamak, ayağa yavaş kalkmak ve uzun süre hareketsiz ayakta kalmamak en etkili basit önlemlerdir. Bayılmanın altta yatan bir kalp sorunundan kaynaklanıp kaynaklanmadığının değerlendirilmesi ise en önemli adımdır.

Aşılar

Bu konuyla doğrudan ilgili bir aşı önerisi bulunmamaktadır. Genel sağlık kontrollerinizde yaşınıza ve sağlık durumunuza uygun aşılar hakkında hekiminize veya eczacınıza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Bayılmalar için özel bir tarama programı yoktur. Ancak tekrarlayan bayılma, düşme veya ayağa kalkınca tansiyon düşmesi yaşıyorsanız, nedeni araştırmak için bir hekime başvurmanız önerilir. Ailede ani kalp ölümü öyküsü varsa bunu hekiminizle paylaşmanız önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bayılma sırasında düşmeye bağlı yaralanma, kafa çarpması veya kırık
• Araç kullanırken veya makine başında bayılma sonucu ciddi kazalar
• Tekrarlayan ataklar nedeniyle iş, okul ve sosyal yaşamın kısıtlanması
• Sürekli bayılma korkusu ve buna bağlı kaygı, kaçınma davranışları
• Nadiren altta yatan bir kalp ritim sorununun gözden kaçması; bu nedenle değerlendirmenin ihmal edilmemesi önemlidir

Uzun vadeli görünüm

Genel olarak umut verici bir durumdur. Bayılmaların büyük bölümü tehlikeli bir kalp sorunundan kaynaklanmaz ve yaşam tarzı düzenlemeleriyle iyi yönetilir. Eğik masa testi, nedeni belirsiz bayılmalarda hekiminize doğru yolu gösteren değerli bir araçtır. Düzenli takip ve önerilere uyum ile çoğu kişi ataklarını kontrol altına alıp normal yaşamına dönebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.