Tüm Vücut Kemik Sintigrafisi

Genel Bakış

Tüm vücut kemik sintigrafisi, iskeletinizin tamamının görüntülendiği bir nükleer tıp tetkikidir. Kolunuzdaki bir damardan çok küçük miktarda radyoaktif madde (izleyici) verilir. Bu madde bir süre sonra kemiklerinize yerleşir ve özel bir kamera tüm vücudunuzun resimlerini çeker. Amaç, kemiklerdeki ağrı, kırık, iltihap veya başka bir sorunun yerini ve yaygınlığını görmektir. Buradaki radyoaktif madde, röntgen filmindeki gibi dışarıdan ışın vermez; vücudunuza çok düşük dozda verilen ve kısa sürede etkisini kaybeden bir maddedir.

Evet, oldukça sık istenen bir görüntüleme tetkikidir. Özellikle kanser hastalarında kemiklere yayılım olup olmadığının araştırılmasında ve nedeni bulunamayan kemik ağrılarının değerlendirilmesinde yaygın olarak kullanılır.

Her yaştan kişiye uygulanabilir. En sık, kemik ağrısı nedeni araştırılan yetişkinlerde, kanser tanısı almış kişilerde ve ileri yaşta kırık veya kemik erimesi (osteoporoz) değerlendirilen hastalarda istenir. Çocuklarda da gerekli görüldüğünde yapılabilir; bu durumda hazırlık biraz farklı olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Haftalarca süren, dinlenmekle geçmeyen ve nedeni anlaşılamayan kemik veya eklem ağrısı
• Kanser tanısı olan kişilerde kemiklere yayılım (metastaz) olup olmadığının araştırılması — özellikle meme ve prostat kanserinde
• Hafif bir düşme veya zorlanma sonrası şüpheli kırık düşündüren ağrı
• Kemik iltihabı (osteomiyelit) şüphesi; yani kemik dokusunun mikrop kapması
• Eklem protezi takılmış kişilerde protezin gevşemesi veya çevresinde enfeksiyon şüphesi
• Sporcularda tekrarlayan zorlanmaya bağlı ince kırık (stres kırığı) şüphesi
• Bazı kemik metabolizması hastalıklarının ve bölgesel ağrı sendromlarının değerlendirilmesi
• Nedeni bilinmeyen kemik kaybı, şişlik veya hareket kısıtlılığı

Çocuklarda belirtiler

• Nedeni bulunamayan topallama, bacak veya sırt ağrısı
• Açıklanamayan ateş ile birlikte kemik ağrısı (kemik iltihabı şüphesi)
• Küçük travmalar sonrası şüpheli kırıklar
• Çocuklarda çekim sırasında hareketsiz kalmak zor olabileceği için ek hazırlık veya kısa süreli sakinleştirme gerekebilir; bunu çocuk hekiminizle önceden konuşun

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kemik erimesi (osteoporoz) zemininde gelişen kırıklar ve bunlara bağlı ağrılar
• Kanser öyküsü olan kişilerde kemik tutulumunun değerlendirilmesi
• Böbrek işlevleri ve kullanılan ilaçlar tetkik öncesinde gözden geçirilir
• Birden fazla hastalığı olan kişilerde tetkik öncesi hazırlık ve sonrası takip daha dikkatli planlanır

Nedenler

Ana nedenler

• Kemik sintigrafisi bir hastalık değil, bir görüntüleme tetkikidir. Bu nedenle burada sıralananlar tetkikin istenme nedenleridir.
• Kanserin kemiklere yayılıp yayılmadığının araştırılması
• Nedeni bulunamayan kemik veya eklem ağrısının değerlendirilmesi
• Şüpheli kırıkların, özellikle röntgende görülmesi zor olan ince kırıkların saptanması
• Kemik iltihabı (osteomiyelit) şüphesi
• Eklem protezlerinin gevşemesi veya çevresinde enfeksiyon şüphesi
• Bazı kemik metabolizması hastalıklarının ve bölgesel ağrı sendromlarının incelenmesi

Risk faktörleri

• Kanser öyküsü, özellikle meme ve prostat kanseri
• İleri yaş ve kemik erimesi (osteoporoz)
• Daha önce kırık geçirmiş olmak
• Tekrarlayan zorlanmalara yol açan yoğun spor veya iş yükü
• Kemik ve eklem iltihabı öyküsü
• Bu maddeler tetkikin istenme olasılığını artıran durumlardır; tetkikin kendisi bir hastalık değildir.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kemik ağrısı aniden çok şiddetlendi ve hareket edemiyorsanız
• Ağrıya ateş, üşüme veya kemik üzerinde kızarıklık ve şişlik eşlik ediyorsa
• Düşme veya kaza sonrası uzuvda şekil bozukluğu varsa
• Bacaklarda güç kaybı, uyuşma veya idrar kontrolünde sorun varsa hemen 112'yi arayın

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Nedeni açıklanamayan, birkaç haftadır süren kemik ağrınız varsa
• Hekiminiz kemik sintigrafisi istediyse ve tetkikle ilgili sorularınız varsa
• Tetkik sonucunuzu öğrendikten sonra sonuçları birlikte değerlendirmek için
• Hamileyseniz, emziriyorsanız veya böbrek hastalığınız varsa tetkik öncesi hekiminize ve nükleer tıp birimine bilgi vermek için

Tanı

Burada teşhis edilen şey çoğu zaman tetkikin kendisidir: hekiminiz kemiklerinizle ilgili bir sorundan şüphelenirse tüm vücut kemik sintigrafisi ister. Tetkik üç aşamada ilerler: hazırlık, izleyicinin vücuda verilmesi ve bekleme, ardından görüntüleme. Nükleer tıp hekimi görüntüleri değerlendirir ve bulguları diğer tetkikleriniz ve şikâyetlerinizle birlikte yorumlar.

Yapılabilecek testler

• Tüm vücut kemik sintigrafisi (asıl görüntüleme tetkiki)
• Üç fazlı kemik sintigrafisi: kan akımı ve iltihap gibi ayrıntıları görmek için bazen uygulanır
• SPECT veya SPECT-BT: sorunlu bölgenin daha ayrıntılı görüntülenmesi için ek çekim
• Röntgen, ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans (MR) ile karşılaştırma
• Kan testleri; böbrek işlevleri ve genel sağlık durumunun değerlendirilmesi
• Gerektiğinde gebelik testi (doğurganlık çağındaki kişilerde)

Randevunuzda neler beklenir

Randevunuza gelmeden önce nükleer tıp biriminin size verdiği hazırlık talimatlarını okuyun. Genellikle aç kalmanız gerekmez, ancak bu konuda birimin talimatı geçerlidir. Koldaki damara ince bir kateter yerleştirilir ve izleyici verilir; bu, kan alınmasına benzer kısa bir işlemdir. Ardından 2-4 saat beklersiniz; bu sürede bol su içmeniz ve sık sık tuvalete gitmeniz istenir. Görüntüleme sırasında sırt üstü yatarsınız, kamera vücudunuzun üzerinde yavaşça hareket eder ve hareketsiz kalmanız gerekir. İşlem sonrası günlük yaşamınıza dönebilirsiniz; birim size idrarınızı birkaç kez sifonlamak ve el hijyenine dikkat etmek gibi basit öneriler verebilir.

Tedavi

Kemik sintigrafisi bir tedavi değil, tanıya yardımcı bir görüntüleme tetkikidir. Tetkikin kendisi bir tedavi gerektirmez; asıl tedavi, görüntülemede ortaya çıkan duruma göre planlanır. Bu nedenle sonuç, hekiminizle birlikte değerlendirilmelidir.

Evde kişisel bakım

• Tetkik günü bol su içerek izleyicinin vücuttan atılmasına yardımcı olun.
• Görüntülemeden önce mesanenizi boşaltın; bu, görüntü kalitesini artırır.
• İşlem sonrası birimin verdiği tuvalet ve el hijyeni önerilerine uyun.
• Damar yolunun açıldığı bölgeyi birkaç saat temiz ve kuru tutun; kızarıklık veya şişlik olursa bildirin.
• Sonuç raporunuzu ve diğer tetkiklerinizi bir arada saklayın; takip randevunuza götürün.

Tıbbi tedaviler

Tedavi yaklaşımı tamamen tetkik sonucuna ve altta yatan duruma bağlıdır. Örneğin kemik iltihabı düşünülüyorsa mikroplara yönelik tedavi, kırık varsa sabitleme veya dinlendirme, kanserle ilgili bir durum söz konusuysa onkoloji ekibinin planladığı tedaviler gündeme gelebilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna, yarar ve riskler birlikte değerlendirilerek hekiminiz karar verir. İlaç adı veya doz önerisi vermek bu metnin kapsamı dışındadır; bu konuda yalnızca hekiminizin ve eczacınızın yönlendirmesini dikkate alın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu tetkik bir ameliyat değildir. Görüntüleme sonuçlarına göre ameliyat gerekip gerekmediğine, gerekiyorsa hangi yöntemin uygun olduğuna ilgili uzman hekiminiz karar verir.

Bu durumla yaşamak

Tetkik günü dışında günlük yaşamınızda bir değişiklik gerekmez. Çoğu kişi işlemden hemen sonra normal günlük işlerine dönebilir. Sonuç çıkana kadar endişelenmek çok doğaldır; bu bekleme döneminde sorularınızı not alıp randevunuzda sormak işinizi kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kemik sağlığınız için düzenli hareket edin; yürüyüş gibi hafif-orta yoğunluklu aktiviteler iyi bir başlangıçtır.
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek isteyin; sigara kemik sağlığını olumsuz etkiler.
• Denge ve düşme riski konusunda ev içi düzenlemeleri gözden geçirin (kablolar, kaygan zeminler, yetersiz aydınlatma).
• Ağrınız varsa zorlayıcı hareketlerden kaçının ve hekiminizin önerdiği sınırlar içinde kalın.

Diyet ve egzersiz

Yeterli kalsiyum ve D vitamini almak kemik sağlığı için önemlidir; beslenmenizle yeterince alamadığınızı düşünüyorsanız hekiminize veya eczacınıza danışın. Düzenli ama ölçülü hareket, kasları ve kemikleri güçlü tutmaya yardımcı olur. Ağrı veya kırık şüphesi varsa yeni bir egzersiz programına başlamadan önce mutlaka hekiminize sorun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görüntüleme tetkikleri ve sonuç bekleme süreci kaygı yaratabilir. Bu duygular normaldir ve konuşmak çoğu zaman rahatlatır. Kaygınız günlük yaşamınızı, uykunuzu veya iştahınızı etkiliyorsa bir sağlık profesyonelinden destek isteyin. Kendinizi çok kötü hisseder, umutsuzluk yaşar veya kendinize zarar vermeyi düşünürseniz hemen bir sağlık kuruluşuna başvurun ya da 112'yi arayın; yalnız değilsiniz ve yardım almak mümkündür.

Önleme

Kemik sintigrafisi bir hastalık olmadığı için önlenmesi söz konusu değildir. Ancak kemik sağlığını korumak, düşmeleri önlemek ve ağrıları erken değerlendirmek, ileride daha karmaşık sorunların önüne geçmeye yardımcı olabilir.

Aşılar

Bu tetkikle doğrudan ilgili bir aşı uygulaması yoktur. Genel sağlık koruması için yaşınıza ve sağlık durumunuza uygun aşıları aile hekiminizle gözden geçirebilirsiniz.

Tarama programları

Kemik sintigrafisi rutin bir tarama testi değildir; belirli bir şüphe olduğunda istenir. Kemik erimesi açısından risk taşıyorsanız kemik yoğunluğu ölçümü gibi uygun taramaları hekiminizle konuşabilirsiniz. Kanser taramaları için Sağlık Bakanlığı'nın güncel önerilerini ve aile hekiminizin yönlendirmelerini takip edin.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Burada söz konusu olan tetkikin kendisi değil, tetkikin araştırdığı durumdur. Kemikle ilgili bir sorun değerlendirilmezse ağrı sürebilir ve günlük yaşamı kısıtlayabilir.
• Fark edilmeyen bir kırık yanlış kaynayabilir veya iyileşmesi gecikebilir.
• Kemik iltihabı tedavi edilmezse yayılabilir ve daha ciddi sorunlara yol açabilir.
• Kanserin kemiklere yayılımı erken saptanmazsa tedavi seçenekleri kısıtlanabilir ve ağrı artabilir.

Uzun vadeli görünüm

Kemik sintigrafisi güvenli, ağrısız ve sık kullanılan bir tetkiktir. Çoğu kişi işlemden sonra hiçbir sorun yaşamaz. Sonuç ne olursa olsun, erken değerlendirme ve doğru planlama çoğu durumda süreci daha yönetilebilir hale getirir. Hekiminizle açık bir iletişim kurmak, tedavi ve takip yol haritanızı netleştirmenin en iyi yoludur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.