Göz Dibi Muayenesi (Fundoskopi)

Genel Bakış

Göz dibi muayenesi, göz doktorunun gözün arkasındaki retina, optik sinir ve damarları özel aletlerle incelemesidir. Halk arasında fundoskopi veya oftalmoskopi denir. Bu bir hastalık değil, tanı için yapılan kısa ve güvenli bir muayenedir.

Evet. Göz muayenesinin yaygın bir parçasıdır ve özellikle diyabet, yüksek tansiyon ve yaşa bağlı göz hastalıklarında sık kullanılır.

Her yaştan kişiye yapılabilir. Diyabeti, yüksek tansiyonu, glokom şüphesi, görme şikayeti veya ailesinde göz hastalığı olan kişilerde daha sık önerilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Görmede azalma veya bulanıklık
• Göz önünde uçuşan noktalar
• Işık çakmaları
• Göz ağrısı veya kızarıklık
• Gece görüşünde zorlanma
• Renkleri soluk görme

Çocuklarda belirtiler

• Göz kayması (şaşılık)
• Beyaz göz bebeği fark edilmesi
• Işığa aşırı hassasiyet
• Okulda tahtayı görememe
• Başını eğerek veya çok yakından bakma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yavaş ilerleyen görme kaybı
• Uçuşmalarda artış
• Gece araç kullanırken zorlanma
• Okurken daha fazla ışık ihtiyacı
• Görüş alanında boşluk fark etme

Nedenler

Ana nedenler

• Diyabetik retinopati taraması
• Yüksek tansiyona bağlı damar değişikliklerini izlemek
• Glokom şüphesi
• Sarı nokta hastalığı (makula dejenerasyonu)
• Retina yırtılması veya ayrılması
• Optik sinir hastalıkları
• Bazı ilaçların göz üzerindeki etkilerini izlemek

Risk faktörleri

• Diyabet
• Yüksek tansiyon
• İleri yaş
• Ailede glokom veya retina hastalığı öyküsü
• Yüksek miyopi (uzağı görememe)
• Sigara kullanımı
• Göz yaralanması geçirmiş olmak
• Uzun süreli bazı ilaç tedavileri kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani görme kaybı
• Perde gibi görüş kaybı
• Şiddetli göz ağrısı
• Göz yaralanması
• Yeni ve yoğun ışık çakmaları

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diyabeti olanlar yılda en az bir kez göz dibi muayenesi yaptırmalıdır.
• Yüksek tansiyonu olanlar hekimin önerdiği sıklıkta kontrol edilmelidir.
• 40 yaş üstü kişiler düzenli göz muayenesi yaptırmalıdır.
• Ailesinde glokom veya retina hastalığı olanlar göz hekimine danışmalıdır.
• Görmede yavaş ilerleyen değişiklik fark edenler muayene olmalıdır.

Tanı

Göz dibi muayenesi, gözün arkasını görmeyi sağlayan bir muayenedir. Göz hekimi önce görme keskinliğini ölçer, sonra göz bebeğini büyüten damlalar kullanarak retina ve optik siniri inceler. Gerekirse fotoğraf veya görüntüleme testleri eklenir.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi
• Göz bebeğini büyüten damlalar
• Oftalmoskop veya yarık lamba ile göz dibi incelemesi
• Retina fotoğrafı
• Optik koherens tomografi (OCT) gibi görüntüleme
• Göz içi basıncı ölçümü

Randevunuzda neler beklenir

Muayeneden önce damla damlatılır ve göz bebeğinin büyümesi için 15-30 dakika beklenir. Işık parlak gelebilir ama işlem kısa sürer. Damlanın etkisiyle yakın görme 4-6 saat bulanık kalabilir. Bu süre boyunca araba kullanmamanız, güneş gözlüğü kullanmanız ve yanınızda birinin olması iyi olur.

Tedavi

Fundoskopi bir tedavi değil, tanı muayenesidir. Tedavi, muayenede görülen soruna göre planlanır. Göz hekiminiz size en uygun yolu anlatır.

Evde kişisel bakım

• Kontrol randevularınızı kaçırmayın.
• Şeker ve tansiyonunuzu düzenli takip edin.
• Muayene sonrası bulanık görme geçene kadar araba kullanmayın.
• Gözünüzü travmadan koruyun.

Tıbbi tedaviler

Bulunan duruma göre göz damlaları, lazer, göz içi enjeksiyonlar veya cerrahi gibi seçenekler kullanılabilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna ve ilaçların nasıl kullanılacağına yalnızca göz hekiminiz karar verir. İlaç adı ve doz bilgisi bu yazıda yer almaz.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Retina ayrılması, ciddi retina kanaması veya bazı glokom durumlarında cerrahi gerekebilir. Fundoskopi kendisi cerrahi bir işlem değildir; ameliyat kararı altta yatan hastalığa göre verilir.

Bu durumla yaşamak

Muayeneden sonraki birkaç saat görme bulanık olabilir; dinlenmek ve ekranlardan uzak durmak rahatlatır. Sonuçları not edin ve kontrol tarihini takviminize ekleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Şeker ve tansiyonunuzu hedef aralıkta tutun.
• Sigara kullanıyorsanız bırakın.
• Göz yaralanmalarına karşı koruyucu gözlük kullanın.
• Göz hekiminizin önerdiği kontrol aralıklarını kaçırmayın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme ve düzenli hareket, şeker ve tansiyon kontrolüne yardımcı olur. Bu da göz damarlarını korur. Egzersiz planınızı sağlık durumunuza göre doktorunuzla birlikte belirleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sonuç beklemek veya görme kaybı endişesi kaygı yaratabilir. Bu duygular normaldir. Kaygınız günlük yaşamınızı etkiliyorsa aile hekiminiz veya göz hekiminizle konuşun; gerekirse ruh sağlığı desteği isteyin.

Önleme

Göz dibi muayenesine duyulan ihtiyaç tamamen önlenemez; ancak düzenli kontrol ve şeker/tansiyon kontrolü, gözle ilgili komplikasyonları erken yakalamaya veya yavaşlatmaya yardımcı olur.

Aşılar

Bu muayeneyle ilgili özel bir aşı yoktur.

Tarama programları

Diyabeti olan yetişkinler genellikle yılda en az bir kez göz dibi muayenesi yaptırmalıdır. Yüksek tansiyonu, glokom aile öyküsü veya yüksek miyopisi olanlar da göz hekiminin önerdiği sıklıkta kontrol edilmelidir. Aile hekiminiz sizi yönlendirebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Diyabetik retinopatinin ilerlemesi
• Glokomda fark edilmeden görme kaybı
• Retina yırtılması veya ayrılması
• Sarı nokta hastalığında kalıcı görme kaybı
• Optik sinir hasarı

Uzun vadeli görünüm

Çoğu göz sorunu erken fark edildiğinde yönetilebilir. Düzenli muayene, görme kaybını önlemenin veya yavaşlatmanın en güvenli yollarından biridir; umutsuz olmayın, kontrolü elde tutun.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.