Artritis Kanak-Kanak

Gambaran keseluruhan

Artritis pada kanak-kanak adalah penyakit radang sendi yang berlaku sebelum umur 16 tahun. 'Artritis' bermaksud radang pada sendi, yang menyebabkan bengkak, sakit, dan kaku. Ia berlaku apabila sistem pertahanan badan tersilap menyerang lapisan sendi yang sihat. Nama perubatan bagi keadaan ini ialah artritis juvenil idiopatik (JIA). Ini bukan penyakit berjangkit dan bukan berpunca daripada kecederaan.

Artritis kanak-kanak adalah penyakit yang jarang berlaku, tetapi ia adalah masalah reumatik yang paling kerap didiagnosis dalam kalangan kanak-kanak. Dianggarkan kira-kira 1 hingga 2 dalam setiap 1,000 kanak-kanak di dunia mengalaminya.

Ia boleh menyerang bayi, kanak-kanak, dan remaja berusia bawah 16 tahun. Kanak-kanak perempuan lebih kerap terjejas berbanding lelaki, dan ia boleh muncul pada mana-mana peringkat umur sebelum dewasa.

Gejala

Gejala biasa

• Sakit sendi yang berterusan
• Bengkak pada sendi, seperti lutut, pergelangan tangan, buku lali, atau rahang
• Kaku sendi, terutamanya pada waktu pagi atau selepas tidur
• Sendi terasa panas atau panas apabila disentuh
• Kesukaran menggunakan tangan, kaki, atau sendi lain seperti biasa

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak kelihatan lembik, tidak mahu bermain, atau berjalan dengan tempang
• Bayi atau kanak-kanak kecil mungkin menjadi perengsa atau menangis tanpa sebab yang jelas
• Kaku pagi yang berlangsung selama lebih 30 minit selepas bangun tidur
• Bengkak sendi yang mungkin tidak disedari kerana kanak-kanak tidak pandai menyampaikan rasa sakit
• Demam yang datang dan pergi, ruam kulit, atau mata merah dan sensitif cahaya
• Tumbesaran yang lebih perlahan atau satu kaki/kaki lebih panjang daripada yang lain

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Pada orang dewasa yang lebih tua, arthritis selalunya berpunca daripada haus dan lusuh sendi (osteoartritis). Gejalanya termasuk sakit sendi yang bertambah dengan pergerakan, kaku selepas berehat, dan bunyi geseran pada sendi. Walau bagaimanapun, artikel ini memberi tumpuan kepada arthritis pada kanak-kanak, yang berbeza dari segi punca dan rawatan.

Punca

Punca utama

• Punca sebenar artritis kanak-kanak tidak diketahui.
• Sistem imun tersilap mengenali sel-sel sendi sebagai ancaman dan menyerangnya, menyebabkan radang.
• Faktor genetik (keturunan) boleh meningkatkan kecenderungan seseorang kanak-kanak terhadap penyakit ini.
• Sesetengah jangkitan virus atau bakteria mungkin menjadi pencetus, tetapi bukan penyebab utama pada semua kanak-kanak.

Faktor risiko

• Berusia di bawah 16 tahun
• Mempunyai ahli keluarga dengan penyakit autoimun atau artritis
• Berjantina perempuan – lebih ramai kanak-kanak perempuan menghidap jenis JIA yang paling biasa
• Mempunyai sejarah keluarga dengan penyakit sistem imun seperti lupus atau artritis reumatoid

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sakit sendi dan bengkak yang berlangsung lebih 6 minggu
• Sakit pagi yang menyebabkan kanak-kanak tidak mahu bangun atau bergerak
• Bengkak sendi disertai demam yang tidak reda
• Anda perasan mata anak merah, sakit, atau sensitive kepada cahaya

Buat temujanji rutin jika:

• Sakit sendi yang datang dan pergi tetapi mengganggu pergerakan harian
• Kaku pada waktu pagi yang berulang
• Anak kelihatan tidak aktif atau tempang tanpa sebab yang jelas
• Ibu bapa bimbang mengenai tumbesaran atau perkembangan anak

Diagnosis

Doktor akan mengambil sejarah perubatan penuh dan memeriksa sendi anak dengan teliti. Tiada satu ujian yang dapat mengesahkan artritis kanak-kanak. Diagnosis dibuat berdasarkan gabungan simptom klinikal, pemeriksaan fizikal, dan ujian sokongan. Sekiranya disyaki, doktor akan merujuk anak kepada pakar reumatologi pediatrik atau pakar ortopedik.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk mengukur tanda-tanda radang seperti ESR dan CRP
• Ujian antibodi (seperti ANA dan RF) untuk membantu mengelaskan jenis artritis
• X-ray atau ultrabunyi sendi untuk melihat bengkak pada lapisan sendi
• MRI (pengimejan resonans magnetik) untuk kes yang lebih kompleks
• Pemeriksaan mata oleh pakar oftalmologi untuk mengesan uveitis (radang di dalam mata) yang sering dikaitkan dengan artritis kanak-kanak

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis biasanya tidak memerlukan rawatan di hospital. Anda akan diberi masa untuk bercakap dan bertanya, dan anak mungkin menjalani beberapa ujian dalam beberapa lawatan. Bawa rekod kesihatan anak, senarai ubat, dan maklumat tentang gejala supaya perbincangan lebih mudah.

Rawatan

Rawatan artritis kanak-kanak bertujuan mengurangkan kesakitan, mengawal bengkak, melindungi sendi, dan membolehkan anak terus membesar, belajar, dan bermain seperti kanak-kanak lain. Rawatan melibatkan pasukan perubatan, termasuk doktor pakar, jurupulih perubatan (fisioterapi), ibu bapa, dan guru.

Penjagaan diri di rumah

• Pastikan anak mendapat rehat yang cukup semasa bengkak dan sakit, tetapi jangan biarkan sendi terlalu lama tidak bergerak
• Letakkan kompres sejuk pada sendi yang bengkak untuk mengurangkan radang; kompres hangat boleh membantu otot yang tegang – tanya doktor cara yang paling sesuai
• Galakkan aktiviti ringan seperti berenang atau berbasikal antara flare untuk memastikan sendi sentiasa bergerak
• Atur persekitaran rumah supaya anak mudah mencapai barangan tanpa memaksa sendi yang sakit
• Pastikan anak memakai kasut yang selesa dan menyokong untuk mengurangkan tekanan pada pergelangan kaki dan lutut

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat anti-radang untuk mengurangkan sakit dan bengkak. Dalam keadaan yang lebih teruk, doktor boleh memberi ubat yang menekan sistem imun supaya ia berhenti menyerang sendi. Sesetengah kanak-kanak memerlukan suntikan ubat terus ke dalam sendi atau terapi biologi untuk kawalan penyakit. Semua rawatan ini hanya boleh diberikan oleh doktor pakar dan dipantau secara berkala. Jangan sesekali memberi ubat orang dewasa kepada anak – dos dan jenis ubat untuk kanak-kanak adalah berbeza dan perlu ditetapkan oleh doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk artritis kanak-kanak. Ia biasanya dipertimbangkan hanya jika terdapat komplikasi seperti kecacatan sendi yang teruk atau masalah mata yang tidak dapat dikawal dengan ubat dan fisioterapi. Keputusan untuk pembedahan akan dibincangkan bersama pakar bedah ortopedik dan ibu bapa.

Hidup dengan keadaan ini

Artritis kanak-kanak bersifat berubah-ubah. Ada minggu yang mudah dan ada minggu yang sukar. Anak anda masih boleh menghadiri sekolah, bermain, dan menjalani kehidupan yang bermakna. Ikuti pelan rawatan yang disarankan walaupun gejala kelihatan reda. Maklumkan guru tentang keadaan anak supaya mereka dapat memberikan sedikit kelonggaran, seperti masa tambahan untuk bergerak antara kelas atau pelepasan daripada aktiviti fizikal yang berat semasa flare.

Tip gaya hidup

• Bantu anak kekal aktif dengan aktiviti berimpak rendah seperti berenang, berbasikal, dan bermain di taman permainan dengan penyeliaan
• Elakkan sukan kontak yang lasak atau aktiviti yang memaksa sendi semasa gejala teruk
• Jadual tidur yang tetap dan mencukupi untuk membantu badan pulih
• Gunakan alat bantuan kecil seperti pemegang yang lebih besar atau pakaian mudah dipakai untuk mengurangkan tekanan pada sendi jari dan pergelangan tangan
• Berikan pujian dan galakan supaya anak tidak berasa berbeza daripada kanak-kanak lain

Diet dan senaman

Tiada diet khas yang dapat menyembuhkan artritis, tetapi pemakanan seimbang penting untuk tumbesaran dan kesihatan tulang. Pastikan anak mendapat kalsium, vitamin D, dan protein yang mencukupi melalui makanan seperti susu, ikan, telur, kekacang, dan sayur-sayuran. Senaman yang kerap dan lembut membantu memastikan sendi fleksibel dan otot kuat. Rujuk jurupulih perubatan untuk program senaman yang selamat dan sesuai dengan umur anak.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan sakit kronik boleh menjejaskan emosi anak. Anak mungkin berasa sedih, marah, atau cemas kerana ketinggalan aktiviti rakan sebaya atau kerana terpaksa menghadiri rawatan. Ibu bapa juga boleh berasa bimbang dan letih. Galakkan anak meluahkan perasaan, dan jangan berasa malu untuk mendapatkan bantuan daripada kaunselor atau psikolog jika perlu. Jika anak atau anda terfikir untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan kecemasan dengan segera – anda tidak bersendirian.

Pencegahan

Artritis kanak-kanak tidak dapat dicegah kerana puncanya berkaitan sistem imun dan genetik, bukan akibat gaya hidup atau jangkitan semata-mata. Apa yang dapat dilakukan ialah mengenal pasti simptom lebih awal dan memulakan rawatan secepat mungkin untuk mengurangkan kerosakan sendi dan memelihara tumbesaran anak.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah artritis kanak-kanak. Walau bagaimanapun, pastikan imunisasi rutin anak dikemaskini mengikut jadual yang disarankan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia untuk melindungi anak daripada jangkitan yang boleh mencetuskan atau memburukkan keadaan radang.

Program saringan

Bagi kanak-kanak yang disahkan artritis, pemeriksaan mata secara berkala adalah penting. Uveitis (radang di dalam mata) boleh berlaku tanpa gejala awal dan boleh menjejaskan penglihatan jika tidak dirawat. Doktor akan menetapkan jadual pemeriksaan mata yang sesuai.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kerosakan sendi yang kekal dan kekurangan pergerakan
• Tumbesaran terjejas – tulang boleh membesar tidak sama panjang atau menjadi pendek
• Uveitis yang tidak dikesan boleh menyebabkan masalah penglihatan atau buta
• Kecacatan sendi yang menetap
• Ketumpatan tulang rendah (osteoporosis) pada usia muda, terutama jika rawatan lewat

Pandangan jangka panjang

Dengan diagnosis awal dan rawatan yang sesuai, kebanyakan kanak-kanak dengan artritis dapat hidup aktif, pergi ke sekolah, dan mencapai potensi penuh mereka. Ramai kanak-kanak mengalami remisi, iaitu tempoh apabila gejala berhenti sepenuhnya, dan hanya memerlukan pemantauan berkala. Walaupun sesetengah kanak-kanak mungkin masih menghadapi cabaran sehingga dewasa, kemajuan rawatan memberi harapan untuk kehidupan yang baik. Kunci utama ialah sokongan keluarga, pasukan perubatan, dan penjagaan yang konsisten.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.