Demam Kanak-Kanak: Panduan Penjagaan di Rumah

Gambaran keseluruhan

Demam ialah keadaan apabila suhu badan kanak-kanak meningkat melebihi paras normal, biasanya disebabkan oleh jangkitan. Ini adalah tindak balas semula jadi badan untuk melawan kuman.

Sangat biasa. Hampir semua kanak-kanak akan mengalami demam sekurang-kurangnya sekali sebelum mencapai usia sekolah.

Ia boleh berlaku pada semua peringkat umur, tetapi paling kerap menyerang bayi dan kanak-kanak di bawah umur 5 tahun kerana sistem imun mereka masih berkembang.

Gejala

Gejala biasa

• Suhu badan tinggi
• Badan terasa panas
• Menggigil atau berasa sejuk
• Berpeluh
• Letih dan lesu
• Kurang selera makan

Gejala pada kanak-kanak

• Mudah meragam atau menangis berpanjangan
• Kurang aktif atau tidak mahu bermain
• Tidak mahu menyusu atau makan
• Tidur lebih lama atau sukar tidur
• Kulit kemerahan atau pucat

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Bagi penjaga, penting untuk memerhatikan tanda bahaya pada kanak-kanak seperti tidak sedar atau sukar bernafas, walaupun demam jarang berlaku pada orang dewasa yang menjaga mereka.

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus seperti selesema, COVID-19, atau roseola
• Jangkitan bakteria seperti radang paru-paru, jangkitan saluran kencing, atau jangkitan telinga
• Demam selepas menerima vaksinasi
• Tumbuh gigi (biasanya menyebabkan demam ringan dan jangka pendek)

Faktor risiko

• Usia bawah 5 tahun, terutamanya bayi
• Menghadiri taska atau pusat jagaan kanak-kanak
• Sistem imun yang lemah akibat penyakit lain
• Terdedah kepada asap rokok atau pencemaran udara

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika bayi berusia bawah 3 bulan mempunyai suhu melebihi 38°C
• Jika demam berterusan lebih daripada 3 hari
• Jika anak menunjukkan tanda dehidrasi seperti kurang kencing atau mulut kering
• Jika anak sangat meragam atau tidak selesa walaupun diberi ubat (selepas mendapat nasihat)

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda bimbang tentang keadaan anak, walaupun tanpa gejala serius
• Jika demam berulang selepas beberapa hari tanpa demam
• Jika anak mempunyai penyakit kronik seperti masalah jantung atau imuniti rendah

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, sejarah kesihatan anak, dan melakukan pemeriksaan fizikal, termasuk mengukur suhu badan. Doktor juga akan memeriksa telinga, tekak, dan pernafasan anak.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing untuk memeriksa jangkitan saluran kencing
• Ujian darah untuk mengesan jangkitan atau keradangan
• Ujian calitan tekak untuk jangkitan bakteria
• Ujian saringan COVID-19 jika perlu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan biasanya cepat dan tidak menyakitkan. Doktor akan memberi nasihat tentang penjagaan di rumah dan mungkin menetapkan rawatan jika perlu. Anda boleh bertanya soalan dan maklumkan jika anak mempunyai alahan atau keadaan lain.

Rawatan

Rawatan untuk demam bertujuan melegakan gejala dan memastikan anak selesa. Kebanyakan demam akibat virus tidak memerlukan ubat khusus, hanya rehat dan penjagaan di rumah.

Penjagaan diri di rumah

• Pastikan anak berehat secukupnya dan tidur yang cukup
• Beri anak minum air putih, susu, atau sup secara kerap untuk elak dehidrasi
• Pakai pakaian yang ringan dan menyerap peluh
• Sapu kompres suam (tidak sejuk) pada dahi, ketiak, atau badan
• Jangan bedong atau selimutkan anak terlalu tebal
• Buka tingkap atau pastikan bilik mempunyai pengudaraan yang baik

Rawatan perubatan

Jika perlu, doktor mungkin mengesyorkan ubat untuk mengurangkan demam yang sesuai untuk kanak-kanak. Berikan ubat hanya mengikut nasihat doktor atau ahli farmasi, dan jangan sesekali memberi aspirin kepada kanak-kanak tanpa pengawasan perubatan. Ubat biasanya diberikan berdasarkan berat badan dan umur anak.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk demam, kecuali jika terdapat jangkitan yang memerlukan rawatan khusus, seperti abses atau jangkitan usus. Ini hanya akan ditentukan oleh doktor pakar.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa demam, fokus pada keselesaan anak. Pantau suhu secara berkala, perhatikan tanda-tanda dehidrasi, dan berikan sokongan emosi dengan membacakan cerita atau memeluk anak. Jangan tinggalkan anak bersendirian tanpa pemantauan.

Tip gaya hidup

• Ajar anak membasuh tangan dengan sabun dan air
• Elakkan membawa anak ke tempat sesak seperti pusat beli-belah atau tadika semasa demam
• Pastikan persekitaran rumah bersih dan bebas asap rokok
• Gunakan alat pengukur suhu (termometer) yang bersih untuk memantau demam
• Catat bacaan suhu dan gejala untuk dimaklumkan kepada doktor

Diet dan senaman

Semasa demam, selera makan mungkin berkurang. Tawarkan makanan yang mudah hadam seperti bubur, sup ayam, atau biskut. Pastikan anak minum secukupnya. Selepas demam reda, galakkan aktiviti fizikal secara beransur-ansur seperti bermain di rumah atau berjalan-jalan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Demam boleh membuat anak berasa tidak selesa, cepat marah, dan mungkin mengganggu tidur. Ibu bapa atau penjaga juga mungkin berasa cemas atau stres. Adalah normal untuk berasa bimbang, tetapi dapatkan sokongan daripada keluarga, rakan, atau profesional kesihatan jika perlu.

Pencegahan

Demam itu sendiri adalah gejala, bukan penyakit. Untuk mencegah jangkitan yang menyebabkan demam, amalkan kebersihan yang baik, pastikan anak mendapat tidur cukup, dan elakkan daripada terdedah kepada orang yang sakit.

Vaksin

Vaksinasi rutin mengikut jadual Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) seperti vaksin campak, pneumokokus, dan influenza dapat mencegah beberapa penyakit berjangkit yang menyebabkan demam. Bincang dengan doktor tentang jadual imunisasi anak anda.

Program saringan

Tidak ada saringan khas untuk demam. Walau bagaimanapun, pemeriksaan kesihatan berkala di klinik kesihatan dapat membantu memantau tumbesaran dan mengesan masalah awal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Dehidrasi akibat kurang minum dan muntah atau cirit-birit
• Sawan demam (febrile seizure) yang biasanya tidak menyebabkan kerosakan kekal
• Jangkitan yang merebak ke bahagian lain seperti paru-paru atau otak jika disebabkan bakteria
• Keadaan bayi yang baru lahir boleh menjadi lebih serius jika demam tidak dirawat

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan kanak-kanak yang mengalami demam akan pulih sepenuhnya dalam beberapa hari tanpa sebarang kesan jangka panjang. Sawan demam jarang menyebabkan masalah kesihatan kekal. Dengan penjagaan yang betul dan nasihat doktor, prognosis adalah sangat baik.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.