Keeping your respiratory system healthy

Gambaran keseluruhan

Sistem pernafasan yang sihat bermakna paru-paru dan saluran udara anda berfungsi dengan baik untuk membekalkan oksigen ke seluruh badan dan membuang karbon dioksida. Menjaga kesihatan sistem pernafasan adalah penting untuk kehidupan yang aktif dan bebas daripada masalah pernafasan.

Kebanyakan orang mempunyai sistem pernafasan yang sihat sejak lahir, tetapi faktor persekitaran dan gaya hidup boleh menyebabkan masalah pernafasan. Masalah seperti asma dan jangkitan paru-paru adalah biasa, terutamanya di kawasan bandar dengan pencemaran tinggi.

Semua peringkat umur boleh terjejas, tetapi kanak-kanak, warga emas, dan mereka yang mempunyai sistem imun lemah lebih mudah mendapat masalah pernafasan. Pekerja yang terdedah kepada habuk atau bahan kimia juga berisiko tinggi.

Gejala

Gejala biasa

• Batuk berterusan lebih dari tiga minggu
• Sesak nafas atau berdehit
• Kahak berlebihan atau berubah warna
• Sakit dada semasa bernafas

Gejala pada kanak-kanak

• Pernafasan cepat atau berbunyi
• Bibir atau kuku kebiruan
• Tidak mahu menyusu atau makan
• Letih dan lesu

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sesak nafas ketika melakukan aktiviti ringan
• Batuk yang suda berlarutan
• Kerap mendapat jangkitan paru-paru
• Penurunan tahap tenaga

Punca

Punca utama

• Jangkitan seperti selesema, bronkitis, atau pneumonia (radang paru-paru)
• Pendedahan kepada asap rokok, pencemaran udara, atau bahan kimia
• Alahan seperti habuk, debunga, atau bulu binatang
• Penyakit kronik seperti asma, penyakit paru-paru obstruktif kronik (COPD), atau fibrosis sistik

Faktor risiko

• Merokok atau terdedah kepada asap rokok
• Pencemaran udara dalaman dan luaran
• Sejarah keluarga dengan masalah pernafasan
• Pekerjaan yang melibatkan habuk, asap, atau gas beracun
• Sistem imun yang lemah akibat penyakit atau ubat-ubatan

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sesak nafas yang teruk atau tiba-tiba
• Batuk berdarah
• Demam tinggi yang tidak reda dengan ubat biasa
• Gejala yang semakin teruk dalam beberapa hari

Buat temujanji rutin jika:

• Batuk berlarutan lebih dari dua minggu
• Sesak nafas ringan semasa bersenam
• Kerap mendapat jangkitan pernafasan
• Risau tentang kesihatan paru-paru anda

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, sejarah perubatan, dan gaya hidup anda. Mereka akan mendengar bunyi pernafasan dengan stetoskop dan mungkin melakukan ujian untuk memeriksa fungsi paru-paru.

Ujian yang mungkin dilakukan

• X-ray dada: untuk melihat imej paru-paru
• Ujian fungsi paru-paru (spirometri): untuk mengukur seberapa baik paru-paru anda berfungsi
• Ujian darah: untuk memeriksa jangkitan atau alergi
• Kultur kahak: untuk mengesan kuman penyebab jangkitan

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis biasanya mudah dan tidak menyakitkan. Anda mungkin perlu menarik nafas dalam-dalam ke dalam mesin spirometer. Doktor akan menerangkan keputusan ujian dan langkah seterusnya.

Rawatan

Rawatan untuk masalah pernafasan bergantung kepada punca. Jangkitan ringan mungkin sembuh sendiri, manakala penyakit kronik memerlukan pengurusan jangka panjang. Doktor akan mencadangkan rawatan yang sesuai berdasarkan diagnosis.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang cukup untuk membantu badan pulih
• Minum air suam untuk melegakan tekak dan mencairkan kahak
• Gunakan pelembap udara di rumah untuk mengelakkan udara kering
• Amalkan senaman pernafasan dalam untuk menguatkan paru-paru

Rawatan perubatan

Ubat-ubatan seperti bronkodilator (melegakan saluran udara) atau steroid (mengurangkan keradangan) mungkin diberikan. Jangkitan bakteria mungkin memerlukan antibiotik. Terapi oksigen boleh digunakan untuk kes sesak nafas yang teruk. Semua rawatan perlu di bawah pengawasan doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk masalah pernafasan biasa. Ia mungkin dipertimbangkan untuk kes seperti kanser paru-paru, abses paru-paru yang besar, atau penyakit paru-paru yang sangat teruk. Doktor akan membincangkan risiko dan faedah jika pembedahan diperlukan.

Hidup dengan keadaan ini

Jika anda mempunyai masalah pernafasan kronik, anda perlu belajar menguruskan gejala harian. Ikut pelan rawatan yang diberi doktor, elakkan pencetus seperti asap rokok atau debu, dan bawa ubat kecemasan jika perlu.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok jika anda merokok — dapatkan bantuan daripada klinik berhenti merokok KKM
• Kurangkan pendedahan kepada pencemaran udara dengan memakai topeng di luar rumah
• Pastikan rumah bersih dan bebas daripada habuk dan alergen
• Lakukan senaman ringan secara berkala untuk meningkatkan kapasiti paru-paru

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan buah-buahan, sayur-sayuran, dan protein tanpa lemak dapat menyokong sistem imun. Senaman seperti berjalan kaki atau berbasikal ringan membantu menguatkan paru-paru. Elakkan senaman berat semasa cuaca buruk atau jika gejala teruk.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan masalah pernafasan boleh menyebabkan kebimbangan atau kemurungan kerana batasan dalam aktiviti harian. Bercakap dengan doktor atau kaunselor tentang perasaan anda. Kumpulan sokongan juga boleh membantu.

Pencegahan

Banyak masalah pernafasan boleh dicegah dengan amalan gaya hidup sihat. Elakkan merokok, kurangkan pendedahan kepada pencemaran, dan jaga kebersihan diri untuk mengelakkan jangkitan. Pemakanan seimbang dan senaman tetap juga penting.

Vaksin

Vaksin seperti vaksin selesema (influenza) dan vaksin pneumonia (pneumokokal) disarankan oleh KKM untuk melindungi daripada jangkitan pernafasan yang serius. Tanya doktor anda tentang vaksin yang sesuai untuk anda.

Program saringan

Tiada saringan rutin untuk sistem pernafasan yang sihat. Walau bagaimanapun, jika anda mempunyai faktor risiko seperti sejarah merokok yang banyak, doktor mungkin mencadangkan ujian fungsi paru-paru atau imbasan dada secara berkala.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan paru-paru boleh merebak dan menyebabkan sepsis (jangkitan dalam darah)
• Keradangan kronik boleh merosakkan paru-paru dan menyebabkan penyakit paru-paru obstruktif kronik (COPD)
• Kurang oksigen dalam badan boleh menjejaskan organ lain seperti jantung dan otak

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan dan pengurusan yang betul, kebanyakan masalah pernafasan dapat dikawal. Paru-paru mempunyai keupayaan untuk pulih jika kerosakan tidak terlalu teruk. Amalkan langkah pencegahan dan berjumpa doktor dengan kerap untuk memastikan sistem pernafasan anda kekal sihat dan kuat.

Cari sokongan

Organisasi antarabangsa

• World Health Organization (WHO)

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.