Demam Kanak-Kanak: Panduan Penjagaan di Rumah

Gambaran keseluruhan

Demam ialah peningkatan suhu badan melebihi paras normal. Ia bukan satu penyakit, tetapi tanda bahawa sistem imun sedang melawan jangkitan. Demam membantu badan melawan kuman dan biasanya tidak berbahaya.

Sangat biasa. Hampir semua kanak-kanak akan mengalami demam pada satu-satu masa, terutamanya sebelum usia 5 tahun.

Demam boleh berlaku kepada semua kanak-kanak, tetapi lebih kerap berlaku pada mereka yang berumur di bawah 5 tahun kerana sistem imun mereka masih berkembang.

Gejala

Gejala biasa

• Suhu badan terasa panas apabila disentuh
• Rasa tidak selesa atau letih
• Kurang aktif daripada biasa

Gejala pada kanak-kanak

• Pipi kelihatan merah dan badan terasa hangat
• Kurang menyusu atau minum daripada biasa
• Kerap menangis atau rewel
• Tidur lebih lama atau sukar dikejutkan
• Tangan dan kaki sejuk tetapi badan panas

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Bagi warga tua, demam mungkin tidak begitu tinggi tetapi boleh menyebabkan kekeliruan, kelemahan, atau penurunan selera makan yang ketara.

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus seperti selesema atau jangkitan saluran pernafasan
• Jangkitan kuman (bakteria)
• Jangkitan telinga atau saluran kencing
• Sakit tekak atau kerongkong
• Tindak balas selepas imunisasi

Faktor risiko

• Umur bawah 5 tahun
• Sistem imun yang lemah
• Pendedahan kepada jangkitan di taska, sekolah, atau tempat awam
• Tidak melengkapkan imunisasi mengikut jadual

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Demam berlarutan lebih daripada 3 hari
• Bayi di bawah 3 bulan dengan demam
• Tanda dehidrasi seperti bibir kering, mata cengkung, dan kurang kencing
• Sawan atau ruam yang tidak hilang apabila ditekan
• Kesukaran bernafas
• Kanak-kanak tidak sedar atau sangat lemah

Buat temujanji rutin jika:

• Demam ringan tanpa gejala lain yang membimbangkan
• Kanak-kanak masih bermain, tersenyum, dan minum dengan baik
• Demam selepas imunisasi yang reda dengan penjagaan di rumah

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang sejarah demam, gejala lain, dan melakukan pemeriksaan fizikal seperti mengukur suhu, memeriksa tekak, telinga, pernafasan, dan kulit.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing untuk mengesan jangkitan saluran kencing
• Ujian darah jika disyaki jangkitan serius
• Swab tekak atau hidung untuk mengesan jangkitan virus atau bakteria

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor akan menentukan kemungkinan punca demam dan memberi nasihat tentang penjagaan di rumah. Pemeriksaan biasanya cepat dan tidak menyakitkan.

Rawatan

Rawatan demam bergantung kepada puncanya. Kebanyakan demam virus akan reda sendiri. Tumpuan utama adalah memastikan kanak-kanak selesa, minum air yang cukup, dan berehat secukupnya.

Penjagaan diri di rumah

• Beri banyak cecair seperti susu ibu, air masak, atau sup untuk mengelakkan dehidrasi
• Pakai pakaian yang nipis dan selesa supaya haba badan dapat keluar
• Pastikan kanak-kanak tidur dan berehat dengan cukup
• Sapu badan dengan kain lembap suam, bukan air sejuk, untuk rasa selesa
• Pantau suhu badan menggunakan termometer

Rawatan perubatan

Doktor atau ahli farmasi boleh menasihatkan ubat demam yang sesuai untuk umur dan berat badan kanak-kanak. Berikan ubat hanya mengikut arahan profesional kesihatan. Jangan berikan sebarang ubat tanpa nasihat, dan jangan sekali-kali berikan ubat dewasa kepada kanak-kanak.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya tidak diperlukan untuk demam itu sendiri. Doktor akan menilai jika demam disebabkan oleh keadaan yang memerlukan rawatan khusus.

Hidup dengan keadaan ini

Pantau suhu badan dan perubahan tingkah laku kanak-kanak. Catat bacaan suhu dan gejala lain untuk dimaklumkan kepada doktor jika demam berlanjutan atau bertambah buruk.

Tip gaya hidup

• Pastikan kanak-kanak berehat secukupnya
• Gunakan pakaian yang selesa dan tidak terlalu tebal
• Berikan cecair dengan kerap walaupun selera makan berkurang
• Amalkan kebersihan tangan untuk mengelakkan jangkitan merebak kepada ahli keluarga lain

Diet dan senaman

Semasa demam, selera makan mungkin berkurang. Tawarkan makanan lembut seperti bubur atau sup. Jangan paksa makan; selera akan kembali apabila demam reda. Boleh lakukan aktiviti ringan seperti bermain dalam rumah.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Demam boleh menyebabkan kanak-kanak meragam atau cemas kerana tidak selesa. Beri perhatian, pelukan, dan kata-kata tenang. Demam biasanya sementara dan tidak menjejaskan emosi dalam jangka panjang.

Pencegahan

Demam tidak dapat dicegah sepenuhnya, tetapi banyak jangkitan yang menyebabkan demam boleh dicegah dengan kebersihan yang baik dan imunisasi lengkap.

Vaksin

Imunisasi dapat melindungi kanak-kanak daripada penyakit berjangkit yang menyebabkan demam, seperti campak, influenza, dan batuk kokol. Ikut jadual imunisasi yang disarankan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia.

Program saringan

Pemeriksaan kesihatan dan imunisasi rutin membantu mengesan masalah kesihatan lebih awal dan memastikan tumbesaran yang sihat.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Dehidrasi kerana kekurangan cecair
• Sawan demam yang menakutkan
• Jangkitan yang merebak ke bahagian lain seperti paru-paru atau darah
• Keletihan dan kelemahan yang teruk

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan kanak-kanak yang demam akan pulih sepenuhnya dalam beberapa hari tanpa kesan jangka panjang. Dengan penjagaan yang betul dan perhatian kepada tanda-tanda bahaya, komplikasi dapat dielakkan. Demam membantu menguatkan sistem imun kanak-kanak.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.