Demam pada Anak: Soalan Utama yang Perlu Ditanya kepada Doktor

Gambaran keseluruhan

Demam ialah peningkatan suhu badan melebihi suhu normal, iaitu sekitar 37.5 darjah Celsius. Ia biasanya tanda bahawa badan sedang melawan jangkitan kuman. Dalam kebanyakan kes, demam pada kanak-kanak tidak berbahaya dan akan reda dengan sendirinya.

Ya. Demam sangat biasa berlaku pada kanak-kanak, terutamanya mereka yang berumur di bawah 5 tahun. Banyak kanak-kanak akan mengalami demam beberapa kali setahun semasa proses membesar.

Demam boleh menyerang semua peringkat umur, tetapi kanak-kanak lebih kerap mengalaminya kerana sistem imun mereka masih berkembang. Bayi dan kanak-kanak di bawah 5 tahun lebih mudah mendapat jangkitan yang menyebabkan demam.

Gejala

Gejala biasa

• Suhu badan melebihi 37.5 darjah Celsius apabila diukur dengan termometer
• Rasa panas apabila disentuh di dahi atau belakang badan
• Menggigil dan tidak selesa
• Kelihatan letih dan tidak aktif
• Kehilangan selera makan

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak mungkin lebih merengek atau menangis tanpa sebab yang jelas
• Kurang bermain dan lebih banyak tidur
• Kulit kelihatan kemerahan atau terasa panas
• Sawan demam (kejang akibat demam) boleh berlaku – ini memerlukan rawatan segera
• Bernafas lebih laju daripada biasa

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Walaupun artikel ini fokus kepada kanak-kanak, demam pada orang dewasa dan warga tua perlu diberi perhatian. Bagi warga tua, demam mungkin tanda jangkitan serius dan boleh menyebabkan kekeliruan atau penurunan kesedaran.

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus, seperti selesema atau jangkitan saluran pernafasan
• Jangkitan kuman bakteria, seperti jangkitan telinga, tekak, atau saluran kencing
• Tindak balas selepas imunisasi – biasanya demam ringan
• Tumbuh gigi boleh menyebabkan kenaikan suhu sedikit, tetapi jarang melebihi 38 darjah Celsius

Faktor risiko

• Umur muda, terutama bayi di bawah 6 bulan
• Sistem imun yang lemah
• Menghadiri pusat jagaan atau sekolah, di mana jangkitan mudah merebak
• Cuaca panas dan musim jangkitan seperti Influenza

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Bayi berumur kurang dari 3 bulan dengan suhu 38 darjah Celsius atau lebih
• Kanak-kanak sangat sukar dikejutkan atau tidak responsif
• Suhu melebihi 40 darjah Celsius dan tidak turun walaupun dengan rawatan di rumah
• Kanak-kanak tidak mahu minum dan menunjukkan tanda-tanda dehidrasi

Buat temujanji rutin jika:

• Demam berlarutan lebih dari 3 hari
• Anda bimbang tentang gejala lain yang dialami anak
• Demam kembali muncul selepas beberapa hari tanpa demam

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala dan sejarah kesihatan kanak-kanak, memeriksa badan, mengukur suhu, dan mungkin menjalankan beberapa ujian untuk mencari punca demam.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing untuk memeriksa jangkitan saluran kencing
• Ujian darah untuk mengesan jangkitan atau keradangan
• Swab hidung atau tekak untuk mengenal pasti virus atau bakteria
• X-ray dada jika disyaki jangkitan paru-paru (radang paru-paru)

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor akan memeriksa telinga, tekak, hidung, dan kulit kanak-kanak. Dia mungkin meminta anda memerhati gejala di rumah dan datang semula jika keadaan bertambah buruk. Ini adalah masa yang sesuai untuk bertanya soalan seperti: 'Apakah tanda bahaya yang perlu saya perhatikan?' atau 'Bilakah saya perlu bawa anak kembali?'

Rawatan

Rawatan demam bertujuan untuk membuat kanak-kanak selesa, bukan semata-mata untuk menurunkan suhu. Kebanyakan demam virus akan reda sendiri dengan rehat dan cecair yang mencukupi. Tidak semua demam perlu dirawat dengan ubat.

Penjagaan diri di rumah

• Pastikan anak minum banyak air, susu ibu, atau cecair yang sesuai
• Berikan rehat yang mencukupi
• Pakai pakaian yang ringan dan selesa
• Seka badan dengan air suam – jangan gunakan ais atau alkohol
• Awasi suhu dan perhatikan gejala anak secara berkala
• Jangan berikan ubat tanpa nasihat doktor, terutamanya aspirin pada kanak-kanak

Rawatan perubatan

Doktor mungkin mencadangkan ubat demam yang sesuai seperti paracetamol atau ibuprofen, tetapi anda perlu bertanya kepada doktor atau ahli farmasi untuk dos yang betul. Jika disahkan jangkitan kuman bakteria, doktor mungkin memberi antibiotik. Sentiasa ikut nasihat doktor dan jangan gunakan baki ubat daripada preskripsi lain.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya tidak diperlukan untuk demam pada kanak-kanak. Ia hanya relevan jika terdapat jangkitan seperti apendiks, tetapi ini adalah keadaan yang sangat spesifik dan doktor akan memberitahu anda jika perlu.

Hidup dengan keadaan ini

Ketika anak demam, fokus kepada keselesaan. Pastikan anak minum cukup dan berehat. Anda boleh mencatat suhu badan, makanan, dan tingkah laku anak untuk dikongsi dengan doktor jika perlu.

Tip gaya hidup

• Pastikan anak minum air secukupnya setiap hari
• Biarkan anak tidur dan berehat dengan cukup
• Elakkan membawa anak ke tempat sesak semasa demam
• Amalkan kebersihan dengan kerap mencuci tangan

Diet dan senaman

Beri makanan yang mudah dicerna seperti bubur, sup, atau buah-buahan yang lembut. Tidak perlu memaksa anak makan. Aktiviti fizikal boleh disambung semula apabila anak berasa lebih bertenaga, tetapi jangan dipaksa.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menjaga anak yang demam boleh menyebabkan ibu bapa berasa cemas dan letih. Ini adalah perasaan yang normal. Pastikan anda juga berehat dan dapatkan sokongan daripada keluarga atau rakan. Jika tekanan itu berlarutan, anda boleh berbincang dengan doktor atau kaunselor.

Pencegahan

Demam itu sendiri tidak dapat dicegah sepenuhnya kerana ia adalah mekanisme badan untuk melawan jangkitan. Namun, langkah kebersihan yang baik dan imunisasi dapat membantu mencegah jangkitan yang menyebabkan demam.

Vaksin

Imunisasi yang disyorkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) dapat melindungi anak daripada penyakit seperti campak, Influenza, dan jangkitan bakteria tertentu yang boleh menyebabkan demam. Pastikan imunisasi anak anda adalah lengkap mengikut jadual.

Program saringan

Tiada saringan khusus untuk demam, tetapi pemeriksaan kesihatan yang rutin membantu mengesan masalah kesihatan lebih awal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Dehidrasi (kekurangan cecair dalam badan) jika anak tidak minum dengan cukup
• Sawan demam, iaitu kejang yang berlaku akibat kenaikan suhu secara mendadak
• Jangkitan kuman yang berlarutan atau merebak jika punca tidak dirawat
• Ketidakselesaan yang berpanjangan dan mengganggu tidur serta pemulihan anak

Pandangan jangka panjang

Dalam kebanyakan kes, demam pada kanak-kanak adalah ringan dan akan reda dalam beberapa hari dengan rawatan di rumah dan sokongan yang baik. Jika anda mendapatkan nasihat doktor dengan cepat, kebanyakan demam tidak menyebabkan masalah jangka panjang. Kanak-kanak akan pulih seperti biasa.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.