Demam Anak pada Waktu Pagi: Panduan Ringkas untuk Ibu Bapa

Gambaran keseluruhan

Demam ialah keadaan suhu badan melebihi paras normal, selalunya sebagai tindak balas badan terhadap jangkitan. Apabila anak demam pada waktu pagi, ia bermakna suhu badannya tinggi apabila bangun tidur. Ini bukan penyakit, tetapi tanda bahawa sistem imun sedang bekerja melawan kuman.

Ya, demam sangat biasa di kalangan kanak-kanak. Hampir setiap kanak-kanak akan mengalami demam, terutamanya dalam tempoh awal kehidupan apabila sistem imun mereka sedang berkembang.

Demam boleh menjejaskan bayi, kanak-kanak dan remaja. Kanak-kanak yang baru mula ke taska atau tadika lebih mudah dijangkiti kerana terdedah kepada kuman daripada rakan sebaya.

Gejala

Gejala biasa

• Suhu badan panas ketika disentuh
• Badannya letih atau lesu
• Selsema, batuk atau sakit tekak
• Sakit kepala
• Kurang selera makan

Gejala pada kanak-kanak

• Merengek atau mudah menangis
• Tidak mahu menyusu atau makan
• Sukar tidur atau sering terjaga
• Pipi kemerahan
• Cepat mengantuk
• Kulit terasa panas dan lembap

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus seperti selsema, selesema atau jangkitan perut
• Jangkitan bakteria seperti tonsillitis atau jangkitan telinga
• Demam selepas imunisasi
• Tumbuh gigi (hanya sedikit peningkatan suhu, bukan demam tinggi yang berterusan)
• Jangkitan saluran kencing, terutamanya pada kanak-kanak kecil

Faktor risiko

• Usia muda, terutama kanak-kanak di bawah 2 tahun
• Menghadiri taska, tadika atau pusat jagaan
• Sistem imun yang belum matang atau terjejas
• Pendedahan kepada asap rokok atau pencemaran
• Kurang tidur dan keletihan

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Bayi berusia di bawah 3 bulan dengan demam
• Demam melebihi 40°C
• Anak kelihatan sangat sakit atau lesu
• Tidak mahu minum selama lebih dari 8 jam
• Muntah berterusan atau ada darah dalam najis

Buat temujanji rutin jika:

• Demam berlarutan lebih daripada 3 hari tanpa sebab yang jelas
• Anda bimbang atau tidak pasti dengan keadaan anak
• Anak mempunyai penyakit kronik seperti asma atau masalah jantung

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala dan sejarah kesihatan anak, mengukur suhu badan, dan melakukan pemeriksaan fizikal untuk mencari tanda jangkitan. Doktor juga akan menilai keadaan hidrasi dan sirkulasi anak.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing untuk mengesan jangkitan saluran kencing
• Ujian darah untuk memeriksa tanda jangkitan kuman atau keradangan
• Swab tekak atau hidung untuk mengesan virus atau bakteria tertentu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan ini biasanya tidak menyakitkan dan akan membantu doktor menentukan punca demam. Doktor akan menerangkan hasil dan memberi nasihat tentang rawatan serta tanda-tanda yang memerlukan anda kembali.

Rawatan

Rawatan demam bergantung kepada puncanya. Untuk jangkitan virus, demam biasanya akan reda sendiri. Tujuannya ialah memastikan anak selesa, cukup minum dan berehat. Ubat penurun demam boleh digunakan tetapi hanya atas nasihat doktor atau ahli farmasi.

Penjagaan diri di rumah

• Pastikan anak minum air kosong, susu atau sup dengan kerap untuk mengelakkan dehidrasi.
• Biarkan anak berehat dan jangan paksa bangun atau bermain.
• Pakaikan anak dengan pakaian nipis dan mudah menyerap peluh.
• Pastikan persekitaran tidak terlalu panas; buka tingkap atau gunakan kipas perlahan.
• Jangan selimutkan anak terlalu tebal.
• Pantau suhu dan keadaan anak dari masa ke masa.

Rawatan perubatan

Jika demam disebabkan jangkitan bakteria, doktor mungkin menetapkan antibiotik. Ubat penurun demam boleh diberi dalam bentuk sirap atau suppositori untuk melegakan ketidakselesaan, tetapi ia tidak merawat punca jangkitan. Dos dan kekerapan perlu mengikut nasihat doktor, jangan berikan ubat secara berlebihan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan tidak diperlukan untuk demam itu sendiri. Jika terdapat jangkitan yang memerlukan prosedur tertentu, doktor akan menerangkan pilihan tersebut secara spesifik.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa anak demam, beri perhatian kepada perubahan tingkah laku. Catat suhu pada waktu pagi dan petang untuk melihat trend. Jika anak mula kelihatan aktif semula dan selera makan bertambah, itu tanda baik. Jika demam berlarutan atau semakin teruk, hubungi doktor.

Tip gaya hidup

• Galakkan anak mencuci tangan dengan kerap.
• Pastikan anak cukup tidur dan berehat.
• Elakkan pendedahan kepada asap rokok dan persekitaran tidak sihat.
• Amalkan pemakanan seimbang selepas pulih untuk menguatkan imun.

Diet dan senaman

Semasa demam, anak mungkin tidak lalu makan. Tawarkan makanan yang mudah dicerna seperti bubur, sup, atau buah-buahan. Jangan paksa makan; fokus kepada pengambilan cecair. Selepas pulih, biarkan anak kembali aktif secara beransur-ansur.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Anak yang demam mungkin merengek, susah tidur dan memerlukan perhatian lebih. Ini boleh membuat anda keletihan atau bimbang. Ingat bahawa anda bukan sahaja. Ambil masa sebentar untuk berehat, dan minta bantuan pasangan atau ahli keluarga.

Pencegahan

Tidak semua demam boleh dicegah, tetapi risiko jangkitan dapat dikurangkan dengan kebersihan yang baik, seperti mencuci tangan dan menutup mulut apabila batuk. Vaksinasi juga merupakan langkah penting dalam mencegah penyakit yang boleh menyebabkan demam.

Vaksin

Imunisasi mengikut jadual Kementerian Kesihatan Malaysia boleh membantu melindungi anak daripada penyakit seperti batuk kokol, campak dan jangkitan pneumokokus. Pastikan imunisasi anak adalah lengkap dan mengikut jadual.

Program saringan

Tidak ada saringan khusus untuk demam. Pemeriksaan berkala dan perhatian kepada perkembangan anak adalah yang terbaik.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kejang demam, terutamanya jika suhu badan meningkat dengan cepat
• Dehidrasi kerana kurang minum berbanding cecair yang hilang
• Jangkitan kuman boleh merebak ke bahagian lain seperti paru-paru atau otak, walaupun jarang berlaku

Pandangan jangka panjang

Dengan penjagaan dan pemantauan yang betul, kebanyakan kanak-kanak akan pulih sepenuhnya dalam beberapa hari. Demam adalah tanda bahawa badan sedang bertindak balas dan melawan jangkitan. Walaupun ada risiko yang jarang berlaku, prognosis amnya sangat baik. Sentiasa berhubung dengan doktor jika anda bimbang.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.