Demam dan Keletihan pada Kanak-kanak

Gambaran keseluruhan

Demam adalah peningkatan suhu badan melebihi paras normal. Ia selalunya adalah tindak balas badan terhadap jangkitan. Keletihan pula adalah rasa letih atau lesu yang luar biasa. Apabila kanak-kanak demam dan letih, ia mungkin petanda bahawa badan sedang melawan kuman. Walau bagaimanapun, keadaan ini juga perlu dipantau dengan teliti.

Ya, demam dengan keletihan adalah antara masalah kesihatan yang paling kerap dialami kanak-kanak, terutamanya mereka yang berumur di bawah 5 tahun.

Ia boleh menjejaskan semua kanak-kanak, tetapi lebih kerap berlaku pada bayi dan kanak-kanak kecil kerana sistem imun mereka masih berkembang.

Gejala

Gejala biasa

• Suhu badan melebihi 37.5°C (diukur di ketiak) atau 38°C (diukur di telinga atau rektum).
• Rasa letih atau tidak bertenaga.
• Kurang selera makan.
• Sakit badan atau tidak selesa.
• Menangis atau merengek lebih daripada biasa.

Gejala pada kanak-kanak

• Bayi mungkin menjadi tidak aktif, menyusu dengan lemah, atau merengek berterusan.
• Kanak-kanak kecil mungkin kehilangan minat untuk bermain.
• Kulit mungkin terasa panas dan merah.

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus seperti selesema, flu, atau jangkitan pernafasan.
• Jangkitan bakteria seperti jangkitan telinga, tekak, atau saluran kencing.
• Tindak balas selepas vaksinasi.
• Tumbuh gigi pada bayi (selalunya demam ringan).

Faktor risiko

• Usia bayi atau kanak-kanak kecil.
• Sistem imun yang belum matang.
• Pendedahan kepada jangkitan di taska atau sekolah.
• Kekurangan tidur.
• Cuaca panas atau dehidrasi.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika kanak-kanak berumur di bawah 3 bulan dan demam.
• Jika demam disertai ruam atau kesukaran bernafas.
• Jika kanak-kanak menjadi sangat letih atau sukar dikejutkan.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika demam berlarutan lebih daripada 3 hari.
• Jika kanak-kanak tidak minum atau makan dengan baik.
• Jika anda tidak pasti, sentiasa boleh berbincang dengan doktor.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, memeriksa suhu, dan menjalankan pemeriksaan fizikal. Mereka mungkin bertanya tentang sejarah perjalanan atau hubungan dengan orang sakit.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing untuk memeriksa jangkitan kuman.
• Ujian darah untuk mengenal pasti punca jangkitan.
• Kultur tekak atau hidung jika disyaki jangkitan kuman.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor akan menerangkan kemungkinan punca dan memberi nasihat rawatan. Anda akan diminta memantau tanda-tanda bahaya di rumah.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca demam. Untuk jangkitan virus, tumpuan adalah untuk melegakan gejala dan pastikan kanak-kanak selesa. Untuk jangkitan kuman, doktor mungkin menetapkan rawatan yang sesuai.

Penjagaan diri di rumah

• Pastikan kanak-kanak berehat secukupnya.
• Galakkan minum air untuk mengelakkan dehidrasi.
• Berikan makanan yang mudah dicerna seperti bubur.
• Gunakan kain lembap untuk menyejukkan badan.
• Elakkan memakaikan pakaian terlalu tebal.
• Pantau suhu badan dengan kerap.

Rawatan perubatan

Bergantung kepada punca, doktor mungkin menasihatkan ubat untuk mengurangkan demam atau rasa tidak selesa. Untuk jangkitan kuman, doktor mungkin menetapkan antibiotik. Jangan sesekali memberi ubat kepada kanak-kanak tanpa nasihat doktor atau ahli farmasi.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya tidak diperlukan untuk demam dan keletihan. Namun, jika ada jangkitan yang memerlukan saliran seperti abses, doktor akan berbincang pilihan tersebut.

Hidup dengan keadaan ini

Bantu kanak-kanak berasa selesa dengan rehat dan kasih sayang. Berikan perhatian kepada minuman dan makanan. Simpan rekod suhu dan gejala untuk dikongsi dengan doktor.

Tip gaya hidup

• Amalkan kebersihan tangan untuk mengelakkan jangkitan.
• Pastikan anak mendapat tidur yang cukup.
• Ajar anak menutup mulut semasa batuk atau bersin.

Diet dan senaman

Berikan makanan berkhasiat seperti sup atau bubur. Jangan paksa makan. Apabila sihat, galakkan aktiviti fizikal yang ringan secara beransur-ansur.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Kanak-kanak yang sakit mungkin berasa takut atau tidak selesa. Beri pelukan dan kata-kata semangat. Bercakap dengan tenang untuk menenangkan mereka.

Pencegahan

Tidak semua punca demam dapat dicegah, tetapi langkah kebersihan asas dan imunisasi dapat mengurangkan risiko jangkitan.

Vaksin

Pastikan imunisasi kanak-kanak adalah lengkap mengikut jadual yang disyorkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia.

Program saringan

Pemeriksaan kesihatan rutin boleh membantu mengesan masalah awal. Rujuk klinik kesihatan untuk jadual tumbesaran kanak-kanak.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Dehidrasi akibat kurang minum.
• Sawan demam (febrile seizure) pada kanak-kanak kecil.
• Jangkitan yang merebak ke bahagian badan lain.
• Keletihan yang berpanjangan menjejaskan tumbesaran.

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan dan sokongan yang betul, kebanyakan kanak-kanak pulih sepenuhnya dalam beberapa hari hingga seminggu. Keletihan mungkin berlarutan sedikit masa, tetapi ia akan berkurangan dengan rehat dan penjagaan yang baik.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.