Osteoporosis: Bila Tulang Rapuh Dan Sakit Ketika Berbaring

Gambaran keseluruhan

Osteoporosis adalah keadaan di mana tulang menjadi nipis, berliang dan rapuh. Dalam keadaan biasa, tulang sentiasa dibina semula, tetapi apabila anda mengalami osteoporosis, kehilangan tulang lebih cepat daripada pembentukan tulang baharu. Ini menyebabkan tulang mudah patah. Sesetengah orang dengan osteoporosis mengalami kesakitan yang semakin teruk apabila berbaring, terutama di bahagian belakang atau pinggang. Ini mungkin berkaitan dengan keretakan tulang belakang yang halus atau tekanan pada tulang yang lemah.

Ya, osteoporosis adalah keadaan yang sangat biasa, terutamanya di kalangan wanita selepas menopaus dan juga lelaki yang lebih tua. Keretakan tulang belakang akibat osteoporosis berlaku pada kira-kira satu daripada lima wanita berumur lebih 50 tahun di seluruh dunia.

Ia paling kerap menyerang orang dewasa yang lebih tua, terutama wanita selepas menopaus. Namun lelaki juga boleh mengalaminya, begitu juga sesiapa yang mempunyai sejarah keluarga osteoporosis, mengambil steroid jangka panjang, atau mengalami masalah penyerapan kalsium.

Gejala

Gejala biasa

• Kesakitan belakang atau pinggang yang bertambah apabila berbaring
• Sakit yang reda apabila duduk atau berdiri (bagi sesetengah orang)
• Ketinggian berkurangan secara beransur-ansur
• Postur membongkok (kifosis) yang semakin ketara
• Rasa sakit atau sensitif apabila menyentuh bahagian tulang belakang

Gejala pada kanak-kanak

• Osteoporosis jarang berlaku pada kanak-kanak, tetapi jika ia berlaku, ia boleh menyebabkan sakit tulang, patah tulang tanpa sebab yang jelas, atau masalah pertumbuhan. Sila dapatkan nasihat doktor dengan segera.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kesakitan belakang yang berterusan apabila berbaring atau baring di atas tilam
• Sakit yang mengganggu tidur
• Sukar untuk menukar posisi di atas katil
• Patah tulang yang mudah berlaku selepas jatuh ringan
• Rasa kurang tinggi daripada dahulu

Punca

Punca utama

• Kehilangan jisim tulang yang berlaku dengan usia
• Kekurangan kalsium dan vitamin D
• Perubahan hormon selepas menopaus
• Pengambilan ubat steroid (kortikosteroid) dalam jangka masa panjang
• Penyakit lain seperti artritis reumatoid atau gangguan tiroid

Faktor risiko

• Perempuan dan semakin berumur
• Sejarah keluarga osteoporosis
• Berat badan rendah atau kurus
• Tabiat merokok dan minum alkohol yang berlebihan
• Kekurangan aktiviti fizikal atau imobilisasi lama
• Pemakanan kurang kalsium sepanjang hidup

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami sakit belakang yang tidak hilang selepas beberapa hari dan bertambah teruk ketika berbaring
• Jika anda bongkok atau ketinggian susut secara ketara
• Jika anda kerap patah tulang akibat kecederaan ringan

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda berumur 50 tahun ke atas dan mempunyai faktor risiko osteoporosis, berbincang dengan doktor tentang pemeriksaan kepadatan tulang
• Jika anda telah mengambil steroid selama lebih daripada 3 bulan
• Jika anda mengalami menopause awal (sebelum umur 45 tahun)

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang simptom, sejarah keluarga, dan sejarah perubatan anda. Mereka juga akan menjalankan pemeriksaan fizikal dan mungkin mencadangkan ujian kepadatan tulang untuk mengukur kekuatan tulang anda.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian Densitometri Tulang (DEXA) – untuk mengukur ketumpatan tulang
• Ujian darah – untuk memeriksa tahap kalsium, vitamin D, dan fungsi buah pinggang atau tiroid
• X-ray tulang belakang – jika doktor mengesyaki keretakan mampatan

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis biasanya tidak menyakitkan. Ujian DEXA mengambil masa kira-kira 10 hingga 20 minit, dan anda hanya perlu berbaring di atas meja khas. Doktor akan menerangkan keputusan dan langkah seterusnya secara terperinci.

Rawatan

Rawatan osteoporosis bukan hanya tentang ubat. Ia melibatkan gabungan ubat-ubatan (untuk menguatkan tulang), terapi fizikal, perubahan pemakanan, dan pengurusan kesakitan. Tujuan rawatan adalah untuk mengurangkan risiko patah tulang, mengurangkan kesakitan, dan membantu anda bergerak dengan selamat.

Penjagaan diri di rumah

• Pastikan pengambilan kalsium dan vitamin D yang mencukupi (contohnya daripada sumber makanan semula jadi seperti susu, ikan bertulang, sayuran hijau, dan pendedahan cahaya matahari pagi)
• Lakukan senaman ringan seperti berjalan atau senaman mengimbangi badan, tetapi elakkan aktiviti yang memberi banyak tekanan pada tulang belakang
• Gunakan tilam yang sederhana tegas – tilam yang terlalu empuk atau terlalu keras boleh memburukkan kesakitan
• Tukar posisi dengan perlahan apabila bangun dari katil, dan elakkan pergerakan memusing badan secara tiba-tiba
• Berhenti merokok dan hadkan pengambilan alkohol

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat yang membantu menguatkan tulang atau mengurangkan kehilangan tulang. Terdapat juga suntikan atau terapi hormon yang boleh membantu. Doktor akan memilih rawatan yang paling sesuai berdasarkan umur, jantina, dan keparahan keadaan anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan, tetapi mungkin disyorkan jika terdapat keretakan tulang belakang yang menyebabkan tekanan pada saraf atau kesakitan yang tidak terkawal. Kaedah seperti vertebroplasti atau kyphoplasty boleh membantu menstabilkan tulang yang patah, tetapi ia hanya untuk kes yang terpilih.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan osteoporosis memerlukan perhatian kepada keselamatan di rumah. Pastikan lantai tidak licin, pasang lampu yang terang, dan elakkan berjalan tanpa alas kaki di luar rumah. Bangun secara beransur-ansur dan gunakan sokongan jika perlu.

Tip gaya hidup

• Lakukan senaman kekuatan dan keseimbangan secara berkala untuk menguatkan otot dan mengurangkan risiko jatuh
• Ikut garis panduan Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) tentang aktiviti fizikal untuk warga emas
• Pastikan berat badan yang sihat – kurus sangat atau obes boleh menjejaskan kesihatan tulang
• Amalkan postur yang baik semasa berdiri, duduk dan mengangkat barang

Diet dan senaman

Ambil sekurang-kurangnya 1000-1200 mg kalsium setiap hari melalui pemakanan, dan pastikan tahap vitamin D yang cukup. Sumber kalsium termasuk susu, keju, tempe, tauhu, ikan bilis, dan sayuran hijau. Vitamin D boleh diperoleh daripada cahaya matahari pagi dan makanan seperti ikan berminyak dan telur. Doktor anda mungkin mengesyorkan suplemen jika perlu, tetapi jangan mengambil sebarang suplemen tanpa nasihat.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Kesakitan kronik dan risiko patah tulang boleh menyebabkan kebimbangan, rasa takut jatuh, atau kemurungan. Ia perkara biasa untuk berasa sedih, tetapi penting untuk mendapatkan sokongan. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau kaunselor, dan beritahu doktor tentang perasaan anda.

Pencegahan

Osteoporosis tidak selalu dapat dicegah sepenuhnya, tetapi anda boleh mengurangkan risiko melalui pemakanan yang baik, senaman yang kerap, dan mengelakkan merokok.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk osteoporosis, tetapi pastikan anda mendapat vaksin yang disyorkan untuk warga emas, seperti vaksin selesema atau pneumonia, kerana penyakit berjangkit boleh menyebabkan anda kurang aktif dan menjejaskan kesihatan tulang.

Program saringan

Pemeriksaan kepadatan tulang disyorkan untuk wanita berumur 65 tahun ke atas, atau lebih awal jika terdapat faktor risiko. Lelaki berumur 70 tahun ke atas juga boleh mempertimbangkan pemeriksaan. Ikuti nasihat doktor anda.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Patah tulang belakang yang menyebabkan kecacatan (bongkok)
• Patah pinggul yang boleh membawa kepada kurang upaya
• Sakit kronik yang menjejaskan kualiti hidup
• Kehilangan kebebasan untuk bergerak
• Peningkatan risiko jatuh dan patah tulang semula

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang betul dan gaya hidup sihat, banyak orang dengan osteoporosis masih dapat hidup aktif dan bebas. Kesakitan boleh dikurangkan, dan risiko patah tulang dapat diturunkan dengan ketara. Walaupun osteoporosis adalah keadaan jangka panjang, ia tidak menamatkan kehidupan. Ada harapan dan banyak yang boleh anda lakukan.

Cari sokongan

Organisasi antarabangsa

• International Osteoporosis Foundation ↗

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.