Kencing Malam pada Kanak-Kanak Usia Sekolah

Gambaran keseluruhan

Kencing malam (enuresis nokturnal) adalah keadaan di mana kanak-kanak yang berusia sekolah masih kencing secara tidak sengaja ketika tidur pada waktu malam. Ia bukan satu penyakit berbahaya, tetapi boleh menjejaskan keyakinan diri kanak-kanak.

Sangat lazim. Kira-kira 10 hingga 15 peratus kanak-kanak berusia 7 tahun mengalami kencing malam. Ia lebih biasa dalam kalangan lelaki.

Biasanya menjejaskan kanak-kanak usia sekolah (6-12 tahun), tetapi boleh berlanjutan hingga remaja. Ia sering berlaku dalam kalangan mereka yang mempunyai keluarga terdekat yang juga pernah mengalaminya.

Gejala

Gejala biasa

• Membasahi katil semasa tidur pada waktu malam
• Bangun tidur dalam keadaan basah
• Kadang-kadang perlu menukar pakaian dan cadar

Gejala pada kanak-kanak

• Sama seperti gejala biasa, tetapi jika kanak-kanak sudah lama kering (lebih 6 bulan) dan tiba-tiba mula kencing malam, perlu berjumpa doktor.
• Mungkin menangis atau berasa malu apabila bangun dalam keadaan basah.

Punca

Punca utama

• Pembentukan kawalan pundi kencing yang masih lambat
• Kurang hormon yang memekatkan air kencing pada waktu malam (hormon antidiuretik)
• Tidur yang terlalu lena sehingga tidak sedar pundi kencing penuh
• Sembelit kronik yang menekan pundi kencing

Faktor risiko

• Sejarah keluarga kencing malam
• Gangguan kekurangan perhatian/hiperaktif (ADHD)
• Masalah sembelit yang berterusan
• Jangkitan saluran kencing yang berulang

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika ada darah dalam air kencing
• Jika kanak-kanak mengadu sakit yang sangat ketika kencing
• Jika tiba-tiba mula kencing malam selepas lama kering dan disertai gejala lain

Buat temujanji rutin jika:

• Jika usia kanak-kanak sudah 7 tahun atau lebih dan masih kerap kencing malam
• Jika kencing malam menyebabkan tekanan atau menjejaskan aktiviti sosial seperti tidur di rumah kawan
• Jika ahli keluarga ingin berbincang mengenai rawatan

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang corak kencing, jumlah minuman, sejarah keluarga, dan pemeriksaan fizikal ringkas. Biasanya tiada ujian khas diperlukan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing (urine) untuk memeriksa jangkitan
• Dalam kes tertentu, ultrasound atau ujian pundi kencing (jika disyaki masalah lain)

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor akan meminta anda mencatatkan corak kencing dan minum kanak-kanak selama beberapa hari. Pastikan anda membawa sejarah kesihatan kanak-kanak dan sebarang ubat yang diambil.

Rawatan

Rawatan bermula dengan membetulkan gaya hidup dan tabiat kencing. Jika perlu, doktor akan mencadangkan alat khas atau ubat-ubatan yang selamat untuk kanak-kanak. Rawatan tidak perlu malu; ia sangat biasa.

Penjagaan diri di rumah

• Pastikan kanak-kanak buang air kecil sebelum tidur
• Hadkan minuman bergula atau mengandungi kafein pada waktu petang
• Gunakan tilam kalis air dan spare cadar
• Beri pujian pada malam yang kering; jangan memarahi
• Bangunkan kanak-kanak sekali sebelum tidur untuk ke tandas

Rawatan perubatan

Bagi kes yang berterusan, doktor mungkin menawarkan alat loceng kencing malam (bed alarm) atau ubat yang membantu mengurangkan penghasilan air kencing pada malam atau menenangkan pundi kencing. Ubat hanya boleh digunakan di bawah nasihat doktor dan perlu dipantau.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan. Jika terdapat masalah struktur pada saluran kencing, doktor pakar akan membincangkan pilihan yang sesuai.

Hidup dengan keadaan ini

Bina rutin yang tenang sebelum tidur. Beritahu anak bahawa anda memahami dan akan bantu. Elakkan daripada membuat anak berasa bersalah. Sediakan beg kecil berisi pakaian untuk aktiviti luar.

Tip gaya hidup

• Pastikan anak tidur cukup dan tidak terlalu letih
• Ajar anak tandas setiap 2 jam pada siang hari
• Elakkan menahan kencing
• Sediakan lampu laluan ke tandas supaya anak boleh ke tandas sendiri

Diet dan senaman

Pastikan makan makanan berserat tinggi seperti sayur dan buah untuk elak sembelit. Minum air secukupnya pada siang hari, tetapi kurangkan selepas jam 6 petang. Libatkan kanak-kanak dalam aktiviti fizikal harian untuk kesihatan keseluruhan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Kencing malam boleh menyebabkan rasa malu, rendah diri dan kebimbangan kanak-kanak. Ini boleh diatasi dengan sokongan keluarga. Jika anda melihat perubahan emosi yang ketara, bincang dengan doktor atau kaunselor.

Pencegahan

Tidak sepenuhnya boleh dicegah kerana ia berkaitan dengan kematangan badan. Namun, tabiat kencing yang baik dan mengawal sembelit boleh mengurangkan kekerapan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Masalah emosi dan sosial seperti rasa malu
• Kulit di sekitar kemaluan menjadi ruam atau jengkel jika sentiasa basah
• Masalah kencing pada waktu siang jika terdapat jangkitan yang tidak dirawat

Pandangan jangka panjang

Berita baiknya: kencing malam biasanya akan hilang sendiri dalam kebanyakan kanak-kanak. Dengan sokongan keluarga dan rawatan yang sesuai, hampir semua kanak-kanak boleh mencapai malam yang kering dan menjalani kehidupan normal.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.