Diyabet Tanısı Sonrası: Kontrol Ellerinizde

Genel Bakış

Diyabet (halk arasında şeker hastalığı), kanınızdaki şeker (glikoz) seviyesinin normalden yüksek olduğu bir durumdur. Vücudunuz yeterince insülin üretemez veya ürettiği insülini etkili bir şekilde kullanamaz. Tanı konduktan sonra bu durumu yönetmek için atacağınız adımlar, sağlıklı bir yaşam sürmenize yardımcı olur.

Evet, diyabet dünyada ve Türkiye'de çok yaygın bir sağlık sorunudur. Görülme sıklığı giderek artmaktadır. Bu nedenle yalnız değilsiniz.

Diyabet her yaşta ortaya çıkabilir. Tip 1 diyabet genellikle çocukluk ve gençlikte, Tip 2 diyabet ise sıklıkla orta ve ileri yaşlarda görülür. Ailede diyabet öyküsü, fazla kilo ve hareketsiz yaşam riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çok su içme ve ağız kuruluğu
• Sık ve fazla idrara çıkma
• Çok yemek yemeye rağmen kilo kaybı
• Yorgunluk ve halsizlik
• Bulanık görme
• Yaraların geç iyileşmesi
• El ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma

Çocuklarda belirtiler

• Yatak ıslatma (daha önce kuru kalan çocuklarda)
• Hızlı kilo kaybı
• Aşırı susama
• Sık idrara çıkma
• Karın ağrısı ve kusma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Halsizlik ve isteksizlik
• Sık idrar yolu veya cilt enfeksiyonu
• Görme değişiklikleri
• Denge sorunları ve düşme
• Bilinç bulanıklığı veya dalgınlık

Nedenler

Ana nedenler

• Pankreasın yeterince insülin üretmemesi (Tip 1 diyabet)
• Vücudun üretilen insülini etkili bir şekilde kullanamaması (Tip 2 diyabet)
• Gebelik sırasında ortaya çıkan hormonal değişiklikler (gebelik diyabeti)
• Bazı ilaçlar, pankreas hastalıkları veya hormonal bozukluklar (ikincil diyabet)

Risk faktörleri

• Genetik yatkınlık ve aile öyküsü
• Fazla kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam
• Sağlıksız beslenme alışkanlıkları
• İleri yaş
• Gebelik diyabeti öyküsü
• Yüksek tansiyon ve kolesterol

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kan şekeriniz sık sık hedef aralığın dışına çıkıyorsa
• Kusma, ishal veya yüksek ateşle birlikte kan şekeri yükseliyorsa
• Ayaklarınızda yeni bir yara, uyuşma veya renk değişikliği fark ettiyseniz
• Görme bulanıklığınız ani olarak arttıysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Doktorunuzun planladığı düzenli diyabet kontrolleri
• Yılda en az bir kez göz dibi muayenesi
• Yılda en az bir kez böbrek fonksiyon testleri ve kolesterol ölçümü
• Ayak muayenesi ve diş kontrolü

Tanı

Diyabet tanısı için kan şekeri ölçümleri yapılır. Doktorunuz belirtilerinizi dinler, muayene eder ve gerekli testleri ister.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri testi
• Tokluk kan şekeri testi (şeker yükleme testi)
• HbA1c testi (son 2-3 ayın ortalama kan şekeri düzeyi)
• İdrar testi (bazen keton veya protein kontrolü için)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı konduktan sonra doktorunuz kişisel bir tedavi planı oluşturur. Evde kan şekerinizi nasıl ölçeceğiniz öğretilir. Beslenme, egzersiz ve ilaç kullanımı hakkında detaylı bilgilendirilirsiniz.

Tedavi

Diyabet tedavisinin amacı, kan şekerini sağlıklı bir aralıkta tutmak ve uzun vadeli sağlık sorunlarını önlemektir. Tedavi kişiye özeldir; beslenme, fiziksel aktivite, ilaçlar ve düzenli takibi içerir.

Evde kişisel bakım

• Kan şekerinizi doktorunuzun öğrettiği şekilde düzenli ölçmek ve sonuçları kaydetmek
• Sağlıklı ve dengeli beslenme planına uymak
• Haftanın çoğu günü yürüyüş gibi orta düzeyde egzersiz yapmak
• Ayaklarınızı her gün kontrol etmek, nemlendirmek ve özenli bakmak
• Sigara kullanıyorsanız bırakmaya çalışmak
• Doktor kontrolünde ilaçlarınızı düzenli kullanmak

Tıbbi tedaviler

Diyabet tedavisinde kan şekerini düzenleyen ilaçlar kullanılır. Bazı kişilerin insülin kullanması gerekebilir. Bu ilaçların türü ve dozu doktor tarafından belirlenir; kesinlikle kendi başınıza ilaç değişikliği yapmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Diyabetin kendisi için genellikle cerrahi bir işlem gerekmez. Ancak diyabetin uzun vadede yol açabileceği bazı durumlarda (örneğin göz sorunları, ayak yaraları veya kalp damar tıkanıklığı) cerrahi tedavi önerilebilir.

Bu durumla yaşamak

Diyabetle yaşam, günlük rutinlerinizi planlamayı gerektirir. Kan şekerini düzenli ölçmek, öğünlerinizi aksatmamak, ilaçlarınızı düzenli almak ve stresinizi yönetmek günlük yaşamın önemli parçalarıdır. Hastalık, seyahat ve özel günler gibi durumlarda ekstra önlemler gerekebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde en az 8 saat uyumaya özen gösterin
• Sigara ve aşırı alkolden kaçının
• Stresle başa çıkma yöntemleri öğrenin (yürüyüş, nefes egzersizleri)
• Düzenli fiziksel aktiviteyi hayatınıza katın

Diyet ve egzersiz

Beslenme planınız; karbonhidrat, protein ve yağ dengesini içermelidir. Bir diyetisyen size özel bir yemek planı oluşturabilir. Haftanın çoğu günü en az 30 dakika tempolu yürüyüş gibi egzersiz yapmanız önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Diyabet tanısı kaygı, üzüntü, öfke veya yorgunluk hissi yaratabilir. Bu duygular normaldir. Ancak uzun süredir mutsuzluk, umutsuzluk veya uyku sorunları yaşıyorsanız bu bir depresyon belirtisi olabilir. Doktorunuzdan veya bir ruh sağlığı uzmanından destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Diyabet tanısı aldıysanız, asıl amaç hastalığın ilerlemesini ve komplikasyonlarını önlemektir. Kan şekerini hedef aralıkta tutarak, düzenli kontrol ve sağlıklı yaşam tarzıyla bu riskleri önemli ölçüde azaltabilirsiniz.

Aşılar

Diyabetli bireylerin grip, zatürre ve COVID-19 gibi enfeksiyonlara karşı aşılarını zamanında yaptırması önerilir. Hangi aşıların size uygun olduğu konusunda aile hekiminizle görüşün.

Tarama programları

Doktorunuz; göz dibi muayenesi, böbrek fonksiyon testleri, kolesterol ve ayak muayenesi gibi düzenli taramalar önerecektir. Bu kontroller, oluşabilecek sorunları erken aşamada yakalamak için çok önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp ve damar hastalıkları
• Böbrek hasarı
• Göz hasarı ve görme kaybı
• Sinir hasarı ve ayak sorunları
• Cilt ve ağız enfeksiyonları

Uzun vadeli görünüm

Diyabet hastalığının tedavisi olmasa da başarıyla yönetilebilir. Kan şekerini iyi kontrol eden birçok kişi uzun, sağlıklı ve doyurucu bir yaşam sürmektedir. Önemli olan düzenli takip, sağlıklı beslenme, hareketli yaşam ve sağlık ekibinizle yakın çalışmaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.