Fatigue in older adults

Genel Bakış

Yaşlılarda yorgunluk, günlük aktivitelerinizi yapmanızı zorlaştıran aşırı ve sürekli bir bitkinlik halidir. Bu yorgunluk dinlenmekle geçmez ve normal yorgunluktan farklıdır.

Evet, yaşlı yetişkinlerde sık görülür. Her beş yaşlıdan biri sürekli yorgunluk yaşadığını bildirir.

Genellikle 65 yaş ve üzeri bireyleri etkiler. Kronik hastalığı olanlar, çoklu ilaç kullananlar ve hareketsiz yaşam sürenlerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sürekli bitkinlik ve enerji eksikliği
• Günlük işleri yaparken çabuk yorulma
• Konsantrasyon güçlüğü
• Kaslarda güçsüzlük veya ağrı
• Uykuya rağmen dinlenememe hissi

Çocuklarda belirtiler

• Bu durum çocuklarda görülmez; çocuklardaki yorgunluğun başka nedenleri vardır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sürekli yorgun hissetme ve dinlenince geçmeyen bitkinlik
• Merdiven çıkma, alışveriş gibi hafif aktivitelerde zorlanma
• Sosyal aktivitelerden kaçınma
• Halsizlik ve ilgisizlik

Nedenler

Ana nedenler

• Kansızlık (anemi)
• Tiroid bezinin az veya çok çalışması
• Depresyon ve anksiyete
• Uyku apnesi gibi uyku bozuklukları
• Kalp hastalığı, böbrek hastalığı veya diyabet gibi kronik hastalıklar
• Kullanılan ilaçların yan etkileri
• Kötü beslenme ve yetersiz sıvı alımı

Risk faktörleri

• 65 yaş üstünde olmak
• Birden fazla kronik hastalığa sahip olmak
• Düzenli egzersiz yapmamak
• Sosyal izolasyon ve yalnızlık
• Çoklu ilaç kullanımı
• Dengesiz beslenme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yorgunluk aniden başladıysa ve yukarıda acil durumda belirtilen belirtiler varsa
• Yorgunluk nedeniyle günlük yaşam aktivitelerini yapamaz hale geldiyseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İki haftadan uzun süren yorgunluk
• Yorgunluğa eşlik eden iştahsızlık, kilo kaybı, uyku sorunları veya moral bozukluğu varsa
• Kullandığınız ilaçları değiştirdikten sonra yorgunluk arttıysa

Tanı

Doktor öncelikle sağlık geçmişinizi dinler, fizik muayene yapar ve altta yatan nedenleri bulmak için çeşitli testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (kansızlık, tiroid fonksiyonları, kan şekeri, böbrek ve karaciğer fonksiyonları)
• İdrar tahlili
• Depresyon taraması
• Gerekirse uyku testi (polisomnografi)
• EKG veya kalp ultrasonu

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz belirtilerinizi ve yaşam tarzınızı detaylıca soracaktır. Tanı koymak birkaç hafta sürebilir, ancak çoğu neden tedavi edilebilir. Sabırlı olun ve önerilen testleri yaptırın.

Tedavi

Tedavi, yorgunluğa neden olan duruma göre planlanır. Çoğu durumda basit yaşam tarzı değişiklikleri ve altta yatan hastalığın tedavisi yorgunluğu giderir.

Evde kişisel bakım

• Her gün kısa yürüyüşler yapmak (doktor izniyle)
• Düzenli uyku saatleri belirlemek
• Gün içinde kısa dinlenmeler planlamak
• Stres yönetimi ve gevşeme teknikleri uygulamak
• Yeterli su içmek ve sağlıklı beslenmek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz altta yatan hastalığa göre tedavi önerebilir. Örneğin, kansızlık için demir veya B12 vitamini desteği, tiroid bozukluğu için ilaç tedavisi, depresyon için danışmanlık veya ilaç tedavisi verilebilir. Uyku apnesi varsa solunum cihazı (CPAP) kullanılabilir. İlaçların yan etkisi yorgunluk yapıyorsa, doktorunuz ilacı değiştirebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yorgunluğun kendisi için cerrahi gerekmez. Ancak altta yatan bir durum (örneğin safra kesesi taşı veya kalp kapak hastalığı) ameliyat gerektiriyorsa, doktorunuz sizi bilgilendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Enerjinizi gün boyunca dengeli kullanın. Önemli işleri dinlenmiş olduğunuz zamanlara planlayın. Kendinizi zorlamayın, dinlenme molaları verin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün düzenli olarak hafif egzersiz yapın (örneğin 10-15 dakika yürüyüş)
• Sosyal bağlantılarınızı koruyun, arkadaşlarınızla görüşün
• Güneş ışığından faydalanın (D vitamini için)
• Sigara ve alkolden kaçının

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenin: Her öğünde protein, sebze, meyve ve tam tahıl bulundurun. Öğün atlamayın. Hafif egzersiz (yürüyüş, esneme) yorgunluğu azaltır, ancak aşırıya kaçmamalısınız. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yorgunluk can sıkıcı olabilir ve moral bozukluğuna yol açabilir. Bu hisler normaldir. Duygularınızı aileniz veya doktorunuzla paylaşın. Gerekirse psikolojik destek alın. Unutmayın, yorgunluk depresyon belirtisi de olabilir ve tedavi edilebilir. Acil bir kriz durumunda 112'yi arayın veya bir ruh sağlığı uzmanına başvurun.

Önleme

Her yorgunluk önlenemez, ancak sağlıklı yaşam tarzı riski azaltır. Düzenli sağlık kontrolleri, dengeli beslenme, fiziksel aktivite ve yeterli uyku önemlidir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları gibi önerilen aşıları yaptırmak, enfeksiyonlara bağlı yorgunluğu önlemeye yardımcı olur. Aşı takviminiz için aile hekiminize danışın.

Tarama programları

Kan basıncı, kan şekeri, kolesterol ve tiroid testleri gibi düzenli taramalar yorgunluğa neden olabilecek durumları erken yakalamaya yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşme ve yaralanma riskinde artış
• Günlük aktivitelerde bağımlılık
• Sosyal izolasyon ve yalnızlık
• Altta yatan hastalığın ilerlemesi (örneğin kalp yetmezliği)

Uzun vadeli görünüm

Çoğu yorgunluk nedeni tedavi edilebilir. Doğru tanı ve tedavi ile birçok kişinin enerjisi geri döner ve yaşam kalitesi artar. Erken müdahale ile olumlu sonuçlar alınabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.