Headache in older adults

Genel Bakış

Yaşlı erişkinlerde baş ağrısı, kafa içinde veya çevresinde hissedilen ağrıdır. Çoğu zaman zararsız olsa da, bazen altta yatan ciddi bir hastalığın belirtisi olabilir. Baş ağrıları, birincil (kendi başına bir hastalık) veya ikincil (başka bir duruma bağlı) olarak sınıflandırılır.

Evet, yaşlı erişkinlerde baş ağrısı oldukça yaygındır. Ancak nedenleri ve belirtileri genç yetişkinlerden farklılık gösterebilir.

65 yaş ve üzeri tüm bireyleri etkileyebilir. Kadınlarda erkeklere oranla biraz daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Başın her iki yanında sıkıştırıcı veya basınç hissi
• Alında, şakaklarda veya ensede hafif ila orta şiddette ağrı
• Ağrının günlerce sürmesi veya aralıklı olarak tekrarlaması
• Başın bir tarafında zonklayıcı ağrı (migren tipi)
• Bulantı, ışığa veya sese hassasiyet

Çocuklarda belirtiler

• Yaşlı erişkinlerdeki baş ağrısı çocuklar için tipik değildir. Çocuklarda baş ağrısı genellikle enfeksiyon, yorgunluk veya göz problemleri gibi farklı nedenlerden kaynaklanır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Gerilim tipi baş ağrısı (yaygın, sıkıştırıcı)
• Migren (genellikle zonklayıcı, tek taraflı, bulantılı)
• Küme baş ağrısı (şiddetli, genellikle tek göz çevresinde)
• İlaç aşırı kullanımı baş ağrısı (sık ağrı kesici kullanımına bağlı)
• Dev hücreli arterit (temporal arterit) - şakak bölgesinde hassasiyet, çene ağrısı, görme bulanıklığı
• Servikojenik baş ağrısı (boyun sorunlarına bağlı)
• Hipnik baş ağrısı (uyku sırasında veya uyanınca ortaya çıkan)

Nedenler

Ana nedenler

• Gerilim tipi baş ağrısı (stres, yorgunluk, kötü duruş)
• Migren (genetik ve çevresel faktörler)
• İlaç aşırı kullanımı (özellikle ağrı kesiciler)
• Dehidrasyon (yeterli sıvı almama)
• Uyku bozuklukları (uykusuzluk, uyku apnesi)
• Boyun problemleri (artrit, fıtık)
• Sinüzit (yüz kemiklerindeki boşlukların iltihabı)
• Dev hücreli arterit (atardamar iltihabı)
• Beyin damar hastalıkları (geçici iskemik atak, inme)
• Beyin tümörü (nadir, ancak ciddi)

Risk faktörleri

• İleri yaş (65 yaş üstü)
• Sık ağrı kesici kullanımı
• Yüksek tansiyon
• Depresyon veya anksiyete
• Uyku apnesi
• Kafa travması öyküsü
• Dehidrasyon
• Kafein yoksunluğu veya aşırı kafein tüketimi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'Emergency' bölümünde belirtilen belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Ani, şiddetli baş ağrısı
• Baş ağrısıyla birlikte nörolojik belirtiler (konuşma, görme, denge sorunları)
• Baş ağrısı ateş ve ense sertliği ile birlikteyse
• Kafa travması sonrası baş ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yeni başlayan veya giderek kötüleşen baş ağrınız varsa
• Haftada birkaç kez veya daha sık baş ağrısı çekiyorsanız
• Ağrı kesicilere rağmen geçmeyen baş ağrısı
• Baş ağrısı günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Baş ağrınıza boyun ağrısı, çene ağrısı veya görme değişiklikleri eşlik ediyorsa

Tanı

Doktorunuz ayrıntılı bir tıbbi öykü alır, baş ağrınızın özelliklerini sorgular ve fizik muayene yapar. Muayene sırasında tansiyonunuz ölçülür, göz dibi incelenir ve nörolojik muayene yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Kan tıbbi tahlilleri (iltihap belirteçleri, tiroid fonksiyonları, elektrolitler)
• Görüntüleme yöntemleri: Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Göz tansiyonu ölçümü (göz içi basıncının değerlendirilmesi)
• Boyun röntgeni veya MR'ı (servikojenik baş ağrısı şüphesinde)
• Temporal arter biyopsisi (dev hücreli arterit şüphesinde)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz baş ağrınızın türünü belirlemek için ayrıntılı sorular soracaktır. Muayene sonrasında gerekli görürse kan testleri veya görüntüleme isteyebilir. Tanı süreci genellikle birkaç gün içinde tamamlanır. Herhangi bir ciddi neden bulunmazsa, sizi rahatlatacak bilgiler verilecektir.

Tedavi

Baş ağrısı tedavisi, altta yatan nedene bağlıdır. Çoğu baş ağrısı, basit yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde ağrı kesicilerle kontrol altına alınabilir. Ancak sık veya şiddetli baş ağrılarında doktorunuz koruyucu tedaviler önerebilir. İlaçlarınızı doktor önerisi olmadan değiştirmeyin veya yeni ilaç eklemeyin.

Evde kişisel bakım

• Düzenli uyuyun ve uyku hijyenine dikkat edin.
• Günde en az 8-10 bardak su içerek su kaybından kaçının.
• Kafein ve alkol tüketimini sınırlayın.
• Ağrı kesicileri doktor önerisi olmadan sık kullanmayın.
• Boyun ve omuz gevşetme egzersizleri yapın.
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz baş ağrınızın türüne göre ağrı kesici ilaçlar (örneğin parasetamol veya ibuprofen), migren tedavisinde kullanılan ilaçlar, tansiyon düşürücüler, kas gevşeticiler veya antidepresanlar önerebilir. Tedavi planınız kişisel sağlık durumunuza göre düzenlenir. İlaçların doz ve süresi mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Baş ağrıları nadiren cerrahi gerektirir. Ancak tümör, anevrizma gibi yapısal sorunlar tespit edilirse ilgili cerrahi müdahale gerekebilir. Cerrahi karar, uzman bir nöroloji ve beyin cerrahisi ekibi tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Baş ağrısıyla yaşamak zor olabilir, ancak günlük rutininizi küçük değişikliklerle daha rahat hale getirebilirsiniz. Baş ağrınızı tetikleyen durumları (örneğin parlak ışık, yüksek ses, uzun süre ekrana bakma) tanımaya çalışın. Ağrı başladığında dinlenmek ve sessiz, karanlık bir ortamda kalmak iyi gelebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün aynı saatte yatıp kalkmaya çalışın.
• Öğün atlamayın, düzenli beslenin.
• Fazla kafein ve alkolden kaçının.
• Güneş ışığına maruz kalmayı sınırlayın, şapka ve güneş gözlüğü kullanın.
• Telefon, bilgisayar gibi ekranlara uzun süre bakmaktan kaçının.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir diyet ve düzenli egzersiz, baş ağrılarını azaltmaya yardımcı olabilir. Yeterli su tüketin, işlenmiş gıdalar, yapay tatlandırıcılar ve aşırı tuzdan kaçının. Yürüyüş, yüzme, hafif germe egzersizleri gibi düzenli fiziksel aktivite yapın. Egzersiz öncesi ısınma ve sonrası soğuma hareketlerini ihmal etmeyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli baş ağrısı yaşamak endişe, üzüntü veya depresyona neden olabilir. Bu duyguları hissetmek normaldir. Duygularınızı aileniz, arkadaşlarınız veya doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir ruh sağlığı uzmanından destek alabilirsiniz.

Önleme

Baş ağrılarını tamamen önlemek mümkün olmayabilir, ancak tetikleyicilerden kaçınarak sıklığını ve şiddetini azaltabilirsiniz. Düzenli uyku, yeterli sıvı alımı, sağlıklı beslenme ve stres yönetimi önemlidir. Ağrı kesicileri sık kullanmayarak ilaç aşırı kullanım baş ağrısını önleyebilirsiniz.

Aşılar

Baş ağrısını önlemek için özel bir aşı bulunmamaktadır. Ancak grip veya zatürre gibi enfeksiyonlara karşı aşılanmak, bu enfeksiyonların yol açabileceği baş ağrılarını önleyebilir.

Tarama programları

Baş ağrısı için rutin bir tarama önerilmez. Ancak 65 yaş üzerinde yeni başlayan baş ağrılarında veya risk faktörleri varlığında doktorunuz düzenli kontroller önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Altta yatan ciddi bir nedenin (örneğin dev hücreli arterit, beyin tümörü, inme) geç fark edilmesi
• Kronik baş ağrısı nedeniyle yaşam kalitesinde azalma, uyku sorunları, depresyon
• Ağrı kesici ilaçların aşırı kullanımına bağlı mide kanaması, böbrek hasarı gibi yan etkiler
• Şiddetli baş ağrısı krizlerinde iş ve sosyal hayatta aksamalar

Uzun vadeli görünüm

Çoğu baş ağrısı uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir. Yaşlı erişkinlerde baş ağrısının altında yatan nedenler genellikle tedavi edilebilir. Erken tanı ve doğru tedavi ile çoğu kişi baş ağrısız günler yaşayabilir. Unutmayın, baş ağrılarınız hakkında doktorunuzla konuşmak her zaman en doğru adımdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.