Weight loss in older adults

Genel Bakış

Yaşlılarda kilo kaybı, bir kişinin birkaç ay içinde vücut ağırlığını, genellikle %5'ten fazla, isteyerek yapmadığı bir şekilde kaybetmesidir. Bu, vücudun yeterli besin alamadığının veya altta yatan bir sağlık sorununun işareti olabilir.

Evet, 65 yaş üstü bireylerde yaygındır. 75 yaş üstü kişilerin yaklaşık %15-20'si istenmeyen kilo kaybı yaşar. Bu oran, huzurevlerinde kalan yaşlılarda daha da yüksektir.

En çok 75 yaş ve üzeri, yalnız yaşayan, kronik hastalığı olan veya birden fazla ilaç kullanan yaşlıları etkiler. Ayrıca diş sorunları, depresyon veya bunaması (demans) olan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kıyafetlerin bol gelmesi veya tartıda kilo azalması
• İştahsızlık veya yemek yemede isteksizlik
• Kendini sürekli yorgun veya halsiz hissetme
• Kas gücünde azalma, yürürken zorlanma
• El veya ayaklarda şişlik (ödem) olmamasına rağmen kilo kaybı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kilo kaybı genellikle büyüme sorunları, enfeksiyonlar veya beslenme yetersizlikleri ile ilgilidir. Ergenlerde yeme bozukluğu düşünülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İştahsızlık ve tat alma duyusunda azalma
• Yutma güçlüğü (disfaji)
• Sindirim sorunları (kabızlık, şişkinlik)
• Kilo kaybına eşlik eden unutkanlık veya ruh hali değişiklikleri

Nedenler

Ana nedenler

• Kanser, kronik enfeksiyonlar, tiroid hastalıkları veya kalp/akciğer rahatsızlıkları gibi altta yatan hastalıklar
• İlaçların yan etkileri (iştahsızlık, mide bulantısı)
• Diş problemleri veya protez uyumsuzluğu nedeniyle çiğneme zorluğu
• Depresyon, kaygı bozukluğu veya bunama (demans) gibi ruhsal sorunlar
• Yalnız yaşama, yemek yapmada isteksizlik veya sosyal izolasyon

Risk faktörleri

• 75 yaş ve üzeri olmak
• Birden fazla kronik hastalığa sahip olmak (diyabet, kalp yetmezliği gibi)
• Günde 5'ten fazla ilaç kullanmak
• Yalnız yaşamak veya aile desteğinin az olması
• Daha önce mide-bağırsak ameliyatı geçirmiş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kilo kaybı 3 ayda %5'ten fazla ise (örneğin 70 kilo olan bir kişi 3,5 kilo kaybetmişse)
• Kilo kaybına şiddetli ağrı, kusma veya ishal eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kilo kaybı birkaç ayda yavaş yavaş oluyorsa ve başka belirti yoksa, en kısa zamanda aile hekiminize danışın.
• Düzenli aralıklarla kilonuzu takip edin ve fark ederseniz doktorunuza söyleyin.

Tanı

Doktorunuz öncelikle kilo kaybınızın ne kadar süredir devam ettiğini ve ne kadar kilo verdiğinizi sorar. Daha sonra genel bir sağlık değerlendirmesi yapar. Amaç, kilo kaybına neden olan altta yatan hastalığı bulmaktır.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: Tam kan sayımı, kan şekeri, tiroit hormonları, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri
• İdrar tahlili
• Görüntüleme yöntemleri: Akciğer filmi, karın ultrasonu veya gerekirse bilgisayarlı tomografi
• Beslenme değerlendirmesi: Aldığınız kalori ve protein miktarının belirlenmesi
• Depresyon veya bunama taraması

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size kilo geçmişinizi, kullandığınız ilaçları, beslenme alışkanlıklarınızı ve diğer belirtilerinizi soracaktır. Fizik muayene yapacak, gerekirse birkaç test isteyecektir. Tüm testler genellikle birkaç gün içinde sonuçlanır.

Tedavi

Tedavi, kilo kaybına neden olan altta yatan hastalığa yöneliktir. Örneğin, enfeksiyon varsa enfeksiyon tedavisi, tiroid hastalığı varsa hormon düzenlemesi yapılır. Ayrıca beslenme desteği ve gerektiğinde fizik tedavi planlanır.

Evde kişisel bakım

• Küçük, sık öğünler halinde beslenin: Günde 6-7 kez azar azar yemek yiyin.
• Besin değeri yüksek gıdalar tercih edin: Yumurta, süt, peynir, yoğurt, kuru baklagiller, yağlı tohumlar (ceviz, badem).
• Yemeklere ekstra protein ekleyin (peynir rendesi, süt tozu, yumurta).
• Sevdiğiniz yemekleri hazırlayın ve yemek zamanlarını keyifli hale getirin.
• Yemekle birlikte sıvı almayın (çorba, su) – bu mideyi doldurup iştahı azaltabilir; sıvıları öğün aralarında için.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kilo kaybının nedenine bağlı olarak tedavi planı çıkarır. Beslenme yetersizliği varsa vitamin ve mineral takviyeleri (örneğin D vitamini, B12, folik asit) önerilebilir. Bazı durumlarda iştah açıcı ilaçlar veya besin destek ürünleri (oral beslenme solüsyonları) kullanılabilir. Ancak bu ilaçlar doktor kontrolünde verilmelidir, kendi kendinize kullanmayınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kilo kaybının nedeni mide-bağırsak sistemi tıkanıklığı, tümör veya bazı cerrahi problemler ise ameliyat gerekebilir. Bu durum doktorunuz tarafından değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Kilo kaybıyla baş etmek günlük yaşamda dikkat ve düzen gerektirir. Yemekleri zamanında hazırlamak, beslenme günlüğü tutmak ve kilonuzu haftada bir ölçmek yardımcı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yemekleri birlikte yemek için aile üyeleriyle veya komşularla organize olun.
• Yürüyüş gibi hafif egzersizler kas kaybını yavaşlatır ve iştahı açar.
• Sevdiğiniz aktivitelere katılın (sohbet, hobiler) – moral yüksekliği iştahı olumlu etkiler.

Diyet ve egzersiz

Diyetisyeniniz, kilo kaybınızın durumuna göre yüksek kalorili ve yüksek proteinli bir beslenme planı oluşturabilir. Egzersiz olarak haftada 2-3 gün 20-30 dakika yürüyüş ve direnç bantları ile hafif kuvvet çalışmaları önerilebilir. Ancak egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kilo kaybı, kişide endişe, üzüntü ve güçsüzlük hissi yaratabilir. Beden imajı değişir ve sosyal hayattan çekilme görülebilir. Bu hisleri ciddiye almak ve gerekirse bir psikolog veya psikiyatriste başvurmak önemlidir. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Tamamen önlemek mümkün olmasa da, riskleri azaltmak için düzenli sağlık kontrolleri, dengeli beslenme ve sosyal aktiviteler önemlidir. Kilo takibi yaparak erken dönemde fark edilmesi sağlanabilir.

Aşılar

Yaşlılarda enfeksiyonları önlemek için grip aşısı, zatürre (pnömokok) aşısı ve tetanoz-difteri aşısı gibi rutin aşılar yapılabilir. Aşı takvimi için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Yaşlılarda düzenli olarak yılda bir kez kilo ölçümü ve beslenme taraması (mini nütrisyonel değerlendirme gibi) yapılması önerilir. Sağlık Bakanlığı'nın aile hekimi uygulamaları kapsamında bu değerlendirmeler yapılmaktadır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kas gücünde azalma ve hareket kısıtlılığı
• Düşme ve kırık riskinde artış
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması (enfeksiyona yatkınlık)
• Yatak yaraları (bası yarası) oluşumu
• Hayat kalitesinde belirgin düşüş

Uzun vadeli görünüm

Kilo kaybına neden olan sorun erken tespit edildiğinde ve uygun şekilde tedavi edildiğinde, çoğu yaşlıda kilo kaybı durdurulabilir ve hatta geri alınabilir. Beslenme desteği ve düzenli takip ile yaşam kalitesi önemli ölçüde artar. Umutlu olmak için her zaman sebepler vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.