Yüksek Kan Şekeri Atakları

Genel Bakış

Yüksek kan şekeri, kanınızdaki şeker miktarının normalin üzerine çıkmasıdır. Vücudumuz yediklerimizden gelen şekeri kullanmak için insülin hormonuna ihtiyaç duyar. İnsülin yeterli değilse veya vücut buna iyi yanıt veremezse şeker kanda birikmeye başlar. Buna yüksek kan şekeri ya da diyabet dünyasında hiperglisemi denir.

Evet, oldukça yaygındır. Özellikle Tip 1 ve Tip 2 diyabeti olan kişilerin hayatlarının bir döneminde en az bir yüksek şeker atağı yaşadığı bilinmektedir.

Diyabet tanısı olan herkes, prediyabet (gizli şeker) olan kişiler ve gebelikte diyabet gelişenler bu sorunla karşılaşabilir. Ayrıca insülin direnci olanlarda da yüksek şeker atakları görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çok susama
• Sık idrara çıkma
• Ağız kuruluğu
• Yorgunluk ve halsizlik
• Bulanık görme
• Kilo kaybı
• Baş ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Halsizlik
• Karın ağrısı
• Sinirlilik ve huzursuzluk
• Yatak ıslatma
• Uzun süre uyuma isteği

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı ve sersemlik
• Aşırı yorgunluk
• Daha sık enfeksiyon geçirme
• Kuru cilt
• Düşmeler veya denge sorunları

Nedenler

Ana nedenler

• Vücutta yeterli insülin üretilememesi
• İnsülinin vücut tarafından etkili kullanılamaması
• Diyabet ilaçlarının atlanması veya yanlış zamanda alınması
• Aşırı karbonhidratlı veya şekerli beslenme
• Fiziksel aktivitenin azalması
• Stres ve enfeksiyon hastalıkları

Risk faktörleri

• Diyabet tanısı
• Gizli şeker
• İnsülin direnci
• Ailede diyabet öyküsü
• Fazla kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam
• İleri yaş
• Gebelikte diyabet öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüksek şeker belirtileri evde kontrol edilemiyorsa
• Kusma, ishal veya yüksek ateş eşlik ediyorsa
• Bilinç değişikliği, uykuya meyil veya baygınlık hissediyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diyabet tanınız varsa ve kan şekeriniz sık sık hedef değerlerin üzerine çıkıyorsa
• İlaçlarınızı düzenli kullanmanıza rağmen belirtiler devam ediyorsa
• Yılda en az bir kez rutin kontrol için doktorunuza görünün

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi ve tıbbi geçmişinizi dinler, ardından kan şekeri ölçümü yapar. Gerekirse açlık kan şekeri ve take uzun dönemi gösteren kan testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri testi
• Tokluk kan şekeri testi
• HbA1c (üç aylık ortalama kan şekeri) testi
• Oral glukoz tolerans testi (şeker yüklemesi)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz tanı için genellikle birkaç ölçüm yapmanızı ister. Evde şeker ölçüm cihazı kullanmanız gerekebilir. Yardım alacağınız bir eğitim hemşiresi veya diyetisyenle plan oluşturabilirsiniz.

Tedavi

Tedavinin amacı kan şekerinizi sağlıklı bir aralıkta tutmak ve atakları önlemektir. Tedavi; beslenme düzeni, fiziksel aktivite, düzenli kan şekeri takibi ve doktorun gerekli gördüğü ilaçları içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Bol su içmek
• Karbonhidrat alımını dengelemek, şekerli ve işlenmiş gıdalardan kaçınmak
• Düzenli yürüyüş gibi egzersizlerle hareketi artırmak
• Kan şekerini doktorunuzun önerdiği sıklıkta ölçmek
• Stresi azaltacak nefes egzersizleri ve uyku düzenine özen göstermek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, diyabet tipinize ve sağlık durumunuza göre ağızdan alınan ilaçlar veya insülin tedavisi önerebilir. Bu ilaçların how ve ne zaman kullanılacağına sadece doktorunuz karar vermelidir. Asla kendi başınıza ilaç değiştirmeyin veya doz ayarlamayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yüksek kan şekeri ataklarının tedavisinde ameliyat genellikle gerekmez. Ancak bazı durumlarda, özellikle obeziteye bağlı Tip 2 diyabeti olan kişiler için metabolik cerrahi seçenekleri değerlendirilebilir. Bu karar multidisipliner bir ekip tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Yüksek şeker ataklarıyla yaşarken kalıcı bir rutin size güven verir. Sabah ve yatmadan önce kan şekerinizi kontrol etmeyi alışkanlık haline getirin. Atak belirtilerini not edin, böylece kendi vücudunuzun sinyallerini daha iyi tanırsınız.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve dengeli öğünler tüketmek
• Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz yapmak
• Uykuya yeterli süre ayırmak
• Sigara ve alkol kullanmamak
• Stres yönetimi için hobiler edinmek veya gevşeme teknikleri öğrenmek

Diyet ve egzersiz

Şeker ilaveli içeceklerden, beyaz ekmekten, hamur işlerinden ve aşırı meyveden kaçının. Tam tahıllar, sebzeler, yağsız proteinler ve sağlıklı yağları sofranıza ekleyin. Egzersiz, insülinin daha iyi çalışmasına yardımcı olur. Herhangi bir beslenme değişikliğini doktorunuza veya diyetisyeninize danışarak yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüksek şeker atakları endişe, suçluluk veya tükenmişlik hissettirebilir. Bu duygular çok insanın ortak deneyimidir. Kendinize nazik davranın ve bu yükü paylaşmaktan çekinmeyin. Aileniz, arkadaşlarınız ve sağlık ekibiniz sizi destekleyebilir.

Önleme

Yüksek kan şekeri ataklarının çoğu, düzenli takip, doğru beslenme, yeterli hareket ve ilaçların düzenli kullanımı ile önlenebilir.

Aşılar

Diyabet gibi kronik hastalığı olan kişilerin grip ve zatürre gibi hastalıklara karşı aşılanması önerilebilir. Bu konuda aile hekiminize veya doktorunuza danışın.

Tarama programları

Diyabet riskiniz varsa (fazla kilo, aile öyküsü, hareketsizlik) düzenli aralıklarla kan şekeri ölçtürün. Türkiye'de aile sağlığı merkezlerinde kan şekeri taraması yapılabilmektedir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Gözlerde hasar ve görme kaybı
• Böbrek hasarı ve yetmezliği
• Sinir hasarına bağlı uyuşma, karıncalanma
• Ayak yaralarında yavaş iyileşme
• Kalp hastalığı ve inme riskinde artış
• Çok yüksek şeker durumunda ketoasidoz ve koma gibi acil sorunlar

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki, yüksek şeker atakları ve diyabet uzun vadeli komplikasyonların çoğu önlenebilir. Düzenli takip, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve doktorunuzla iş birliği içinde olmak sayesinde kan şekerinizi kontrol altında tutabilir ve sağlıklı bir ömür sürebilirsiniz.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) ↗

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.