Yüksek Kan Şekeri (Hiperglisemi) Tedavi Seçenekleri

Genel Bakış

Yüksek kan şekeri (tıp dilinde hiperglisemi), kanınızda normalden daha fazla glikoz yani şeker bulunmasıdır. Glikoz vücudunuzun enerji yakıtıdır; ancak seviyesi çok yüksek olduğunda sağlığınızı olumsuz etkileyebilir.

Evet, yüksek kan şekeri oldukça yaygındır. Özellikle tip 2 diyabetli bireylerde sık görülür. Türkiye'de ve dünyada milyonlarca insan bu durumla yaşamaktadır.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Diyabet tanısı olanlar, ailesinde diyabet hikâyesi bulunanlar, fazla kilolu veya hareketsiz yaşayanlar daha yüksek risk altındadır. Gebelikte ortaya çıkan gebelik diyabeti de kan şekerini yükseltebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sık idrara çıkma
• Çok su içme isteği
• Ağız kuruluğu
• Yorgunluk ve halsizlik
• Bulanık görme
• Yaraların geç iyileşmesi
• Açıklanamayan kilo kaybı

Çocuklarda belirtiler

• Sık idrara çıkma ve gece altını ıslatma
• Çok su içme isteği
• Kilo alamama veya kilo kaybı
• Halsizlik, huzursuzluk ve sinirlilik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Bulanık görme
• Tekrarlayan enfeksiyonlar
• Yaraların yavaş iyileşmesi
• Kafa karışıklığı veya uyku hali gibi belirsiz belirtiler

Nedenler

Ana nedenler

• Vücuttaki insülin hormonunun yetersizliği veya etkisizliği
• Diyabet tedavisinin aksaması veya ilaçların zamanında alınmaması
• Aşırı şekerli ve karbonhidratlı beslenme
• Enfeksiyon gibi hastalıklar
• Stres ve bazı ilaçların yan etkileri

Risk faktörleri

• Diyabet tanısı olmak
• Ailede diyabet hikâyesi bulunması
• Fazla kilolu veya obez olmak
• Hareketsiz yaşam
• Yüksek tansiyon ve kolesterol
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bilinç bulanıklığı, bayılma, kusma gibi acil belirtiler varsa derhal 112'yi arayın
• Kan şekeri çok yüksekse ve kendinizi kötü hissediyorsanız aynı gün acil servise başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık idrara çıkma, çok su içme, yorgunluk gibi belirtiler fark ediyorsanız doktorunuzla görüşün
• Diyabet tanınız varsa, belirtileriniz olmasa bile düzenli kontrollerinizi aksatmayın

Tanı

Doktorunuz şikâyetlerinizi dinler ve kan şekerinizi ölçmek için bazı testler ister. Açlık kan şekeri, tokluk kan şekeri ve 3 aylık ortalamayı gösteren HbA1c testi en sık kullanılan yöntemlerdir. Bunun için sadece parmak ucundan veya damardan kan alınır.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri testi
• Tokluk kan şekeri testi
• HbA1c testi (uzun dönem kan şekeri ortalaması)
• Gerekirse oral glukoz tolerans testi (şekerli su içerek yapılan ölçüm)

Randevunuzda neler beklenir

Testler basit ve ağrısızdır. Sonuçlar birkaç saat veya bir gün içinde belli olur. Doktorunuz sonuçları değerlendirip size net bilgi verecek ve tedavi planını birlikte oluşturacaksınız.

Tedavi

Yüksek kan şekeri tedavisinin amacı, kan şekerini mümkün olduğunca normal seviyelerde tutmak ve buna bağlı sorunları önlemektir. Tedavi kişiye özeldir; beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite, yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde ilaçlar bir bütün olarak planlanır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde kan şekerinizi düzenli olarak ölçmek
• Sağlıklı ve dengeli beslenmek
• Haftanın çoğu günü yürüyüş gibi düzenli egzersiz yapmak
• Yeterince su içmek
• Stresi yönetmek ve uyku düzenine dikkat etmek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kan şekerini dengelemek için ağızdan kullanılan ilaçlar veya insülin tedavisi önerebilir. İlaç seçimi, dozu ve kullanım şekli kişiden kişiye değişir. Bu nedenle doktorunuzun önerdiği plana uymanız çok önemlidir; ilaçlarınızı önerilen şekilde kullanın ve dozu asla kendiniz değiştirmeyin.

Bu durumla yaşamak

Yüksek kan şekeri, günlük hayatınızda dikkatli olmanızı gerektirir ancak hayatınızı tamamen sınırlamaz. Kan şekerinizi takip etmek, düzenli kontrollere gitmek ve sağlıklı alışkanlıklar edinmek en önemli adımlardır. Kendinize hedefler koyun ve küçük iyileştirmelerle başlayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Dengeli ve düzenli beslenme
• Düzenli fiziksel aktivite
• Yeterli uyku
• Sigara ve fazla alkolden kaçınma
• Stres yönetimi teknikleri

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar, sebzeler, tam tahıllar ve sağlıklı yağlar tüketmeye özen gösterin. Şekerli içecekler ve işlenmiş hazır gıdalardan uzak durun. Haftanın çoğu günü en az 30 dakika yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi aktiviteler yapmaya çalışın. Yeni bir egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli bir sağlık durumuyla yaşamak zaman zaman endişe, üzüntü veya tükenmişlik hissettirebilir. Bu duygular normaldir ve destek almak oldukça önemlidir. Bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmek size yardımcı olabilir. Kriz anlarında yalnız olmadığınızı unutmayın; acil bir durumda 112'yi aramaktan çekinmeyin.

Önleme

Tip 1 diyabet önlenemez, ancak tip 2 diyabetin ve yüksek kan şekerinin önemli bir bölümü sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla önlenebilir veya geciktirilebilir. Dengeli beslenme, düzenli egzersiz ve kiloyu kontrol altında tutmak en etkili korunma yollarıdır.

Tarama programları

Risk gruplarındaki kişilere, sağlık kuruluşlarında belirli aralıklarla kan şekeri testi yapılması önerilir. Ailenizde diyabet öyküsü varsa veya risk faktörleriniz varsa doktorunuza danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp ve damar hastalıkları
• Böbrek hasarı
• Göz problemleri ve görme kaybı
• Sinir hasarı
• Ayak yaraları ve ciddi enfeksiyonlar
• Ketoz ve diyabetik ketoasidoz adı verilen acil durumlar

Uzun vadeli görünüm

Yüksek kan şekerini kontrol altına almak mümkündür. Düzenli tedavi, sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite ile uzun vadeli komplikasyonların riski büyük ölçüde azalır. Pek çok insan bu sayede uzun, sağlıklı ve doyurucu bir hayat sürdürmektedir. Siz de doktorunuzla birlikte doğru adımları atabilirsiniz.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ↗
• Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.