Yüksek Kan Şekeri: Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Genel Bakış

Yüksek kan şekeri, kanınızdaki şeker miktarının normalin üzerine çıkmasıdır. Vücudunuzdaki hücreler şekeri enerji olarak kullanmak için insülin adlı hormona ihtiyaç duyar. İnsülin yetersizse veya etkisi azalmışsa şeker kanda birikir.

Evet, oldukça yaygındır. Özellikle tip 2 diyabet ve prediyabet (gizli şeker) gibi durumlarda sık görülür.

Yüksek kan şekeri her yaş grubunu etkileyebilir. En sık, diyabet teşhisi konmuş kişilerde ve diyabet için risk faktörleri taşıyan kişilerde görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çok sık idrara çıkma
• Aşırı susama hissi
• Yorgunluk ve halsizlik
• Bulanık görme
• Ağız kuruluğu, yaraların geç iyileşmesi veya sık enfeksiyonlar

Çocuklarda belirtiler

• Yatak ıslatma veya sık sık tuvalete gitme
• Huysuzluk ve huzursuzluk
• Kilo kaybına rağmen iştah artışı
• Halsizlik ve okula ilgi kaybı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı veya unutkanlık
• Baş dönmesi ve düşme
• Aşırı susuzluk hissi (yaşlılarda daha az belirgin olabilir)
• Yaraların çok yavaş iyileşmesi ve tekrarlayan enfeksiyonlar

Nedenler

Ana nedenler

• Diyabet hastalığı (tip 1, tip 2 veya gebelik diyabeti)
• Vücudu zorlayan stres, enfeksiyon veya hastalık durumları
• Bazı ilaçlar (doktorunuzun kontrolünde olmayan durumlarda değil)

Risk faktörleri

• Ailede diyabet öyküsü olması
• Fazla kilolu veya obez olmak
• Hareketsiz bir yaşam tarzı
• Şekerli ve işlenmiş gıdaları fazla tüketmek
• 40 yaş üstünde olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Birkaç gündür süren aşırı susama, sık idrara çıkma ve halsizlik
• Diyabet tanınız varsa ve belirtileriniz günlük yaşamınızı etkilemeye başladıysa
• Ağız kuruluğu ve idrar miktarında belirgin artış fark ediyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Düzenli sağlık kontrolü sırasında kan şekeri ölçümü yaptırmak
• Diyabet riskinizi öğrenmek için yıllık tarama testi olmak
• Hafif ve yeni başlamış belirtiler varsa, planlı bir doktor muayenesi için randevu almak

Tanı

Yüksek kan şekeri kan testiyle ortaya konur. Doktorunuz, aç karnına veya genellikle yemekten bağımsız bir kan şekeri ölçümü isteyebilir. Son iki-üç ayın ortalama şekerini gösteren HbA1c testi de sıkça kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri testi
• Herhangi bir zamanda ölçülen kan şekeri
• HbA1c testi
• Oral glukoz tolerans testi (şeker yükleme testi)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size hastalık öykünüzle ilgili sorular sorar, fizik muayene yapar ve gerek görürse kan testi planlar. Sonuca göre kesin teşhis konulur ve kişiye özel bir tedavi planı hazırlanır.

Tedavi

Yüksek kan şekerinin tedavisi, altta yatan nedene ve kişinin sağlık durumuna göre kişiselleştirilir. Temel hedef, kan şekerini sağlıklı aralıkta tutmak ve uzun dönemde oluşabilecek hasarları önlemektir. Tedavi çoğunlukla yaşam tarzı değişiklikleriyle başlar, gerekirse doktorunuz ilaç tedavisi ekler.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği sıklıkta kan şekerini evde ölçmek
• Gün içinde yeterli su içmek, şekerli içeceklerden kaçınmak
• Düzenli ve dengeli öğünler planlamak, porsiyon kontrolüne dikkat etmek
• Haftanın çoğu günü tempolu yürüyüş gibi orta düzeyde egzersiz yapmak
• Verilen ilaçları doktorunuzun tarif ettiği şekilde düzenli kullanmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kan şekerini dengelemek için ağızdan alınan ilaçlar veya insülin tedavisi önerebilir. İlaç ismi ve dozu kişiye özeldir; asla bir başkasının ilacını kullanmayın. Tedaviniz hakkında bilgi almak için doktorunuza veya eczacınıza danışabilirsiniz.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yüksek kan şekerinin doğrudan tedavisinde cerrahi genellikle gerekmez. Ancak kan şekerinin yükselmesine yol açan bazı endokrin bez hastalıklarında (örneğin bazı hipofiz veya böbrek üstü bezi sorunlarında) cerrahi bir seçenek olabilir. Bu durum kişiye özel olarak değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Yüksek kan şekeri ile yaşamayı öğrenmek zaman alabilir. Vücudunuzun sinyallerini tanımaya çalışın, belirtilerinizi not alın ve düzenli kontrollerinizi ihmal etmeyin. Kendinize küçük hedefler belirleyerek başlayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün benzer saatlerde yemek yemek
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• Düzenli ve yeterli uyumak
• Stres yönetimi için nefes egzersizi, yürüyüş veya hobiler
• Diyabetliyseniz ayak bakımına ve cilt kontrolüne özen göstermek

Diyet ve egzersiz

Tabağınızın yarısını sebzeler, çeyreğini proteinli besinler ve çeyreğini tam tahıllarla doldurmayı deneyin. Hazır şekerli içecekler yerine su tercih edin. Günde en az 30 dakika tempolu yürüyüş, kan şekerinin düzenlenmesine yardımcı olur. Öğün atlamaktan kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir durumla yaşamak zaman zaman kaygı, üzüntü veya tükenmişlik yaratabilir. Bu duygular çok normaldir. Duygularınızı aileniz veya doktorunuzla paylaşın; gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alın. Kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleriniz olursa derhal 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Unutmayın: yardım istemek bir güç belirtisidir.

Önleme

Tip 1 diyabet gibi bazı durumlarda yüksek kan şekerini tamamen önlemek şu an için mümkün değildir. Ancak tip 2 diyabet ve prediyabet için sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve ideal kilo aralığını korumak riski belirgin şekilde azaltır. Diyabet tanınız varsa, iyi bir takiple kan şekerinizi sağlıklı aralıkta tutabilirsiniz.

Aşılar

Yüksek kan şekerini önleyen özel bir aşı yoktur. Ancak diyabet enfeksiyonlara yatkınlık yaratabildiğinden, grip ve zatürre aşıları gibi güncel aşılarınızı yaptırmanız önemlidir. Hangi aşıların size uygun olduğunu doktorunuzla görüşün.

Tarama programları

Diyabet riskiniz yüksekse, Sağlık Bakanlığı'nın önerileri doğrultusunda düzenli kan şekeri taraması yaptırabilirsiniz. Ailede diyabet öyküsü varsa tarama daha erken yaşlarda ve daha sık yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Göz damarlarında hasar nedeniyle görmede azalma veya körlük
• Böbreklerin süzme fonksiyonunun bozulması ve böbrek yetmezliği
• Sinir hasarı sonucu el ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma veya ağrı
• Kalp krizi, felç ve damar tıkanıklığı riskinde artış

Uzun vadeli görünüm

Yüksek kan şekerini yönetmek, ömür boyu süren bir yolculuk gibidir. Ancak iyi bir takip, sağlıklı beslenme ve düzenli hareketle çoğu kişi uzun ve sağlıklı bir yaşam sürer. Her küçük olumlu değişiklik, geleceğiniz için büyük bir fark yaratır. Kendinize şefkatle yaklaşın ve başarılarınızı kutlayın.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.