HPV vaccine

Genel Bakış

HPV aşısı, Human Papilloma Virüsü (HPV) adı verilen yaygın bir virüsün neden olduğu enfeksiyonlara ve bu enfeksiyonların yol açabileceği bazı kanser türlerine karşı koruyan bir aşıdır. Aşı, vücudun bağışıklık sistemini uyararak HPV'ye karşı antikor üretmesini sağlar ve böylece virüse maruz kalındığında hastalığın önlenmesine yardımcı olur.

HPV enfeksiyonu oldukça yaygındır. Cinsel olarak aktif kişilerin çoğu hayatlarının bir döneminde HPV ile karşılaşır. Ancak HPV aşısı sayesinde bu yaygın enfeksiyonun neden olduğu kanserlerin büyük ölçüde önlenmesi mümkündür.

HPV aşısı, öncelikle 9-14 yaş arasındaki kız ve erkek çocuklara, ayrıca 26 yaşına kadar aşılanmamış genç yetişkinlere önerilir. Aşı, hem kadınları hem erkekleri HPV ile ilişkili kanserlerden korur.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşı yapılan bölgede ağrı, kızarıklık veya şişlik
• Hafif baş ağrısı
• Yorgunluk hissi
• Düşük dereceli ateş

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda yukarıdakilere ek olarak bayılma (senkop) nadiren görülebilir; bu nedenle aşı sonrası 15 dakika gözlem önerilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• HPV aşısı genellikle 26 yaşından büyük yetişkinlere rutin olarak önerilmez, ancak bazı durumlarda doktor kararıyla uygulanabilir. Yan etkiler gençlerle benzerdir.

Nedenler

Ana nedenler

• HPV aşısı, HPV virüsünün kansere neden olabilen tiplerine (özellikle tip 16 ve 18) karşı korur. Aşı, virüsü değil, virüsün vücuda girmesini önlemeye yardımcı olur.

Risk faktörleri

• Aşı yaptırmamak en büyük risk faktörüdür. HPV enfeksiyonu için risk faktörleri arasında erken yaşta cinsel aktivite, çok sayıda cinsel partner, bağışıklık sisteminin zayıf olması sayılabilir.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Aşı sonrası şiddetli alerjik reaksiyon belirtileri (nefes darlığı, yutma güçlüğü) görülürse hemen 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• HPV aşısı olmak için aile hekiminize veya çocuk sağlığı polikliniğine başvurun. Aşı takvimi hakkında bilgi almak için Sağlık Bakanlığı'nın önerilerine uyun.

Tanı

HPV aşısı bir tedavi değildir; mevcut bir HPV enfeksiyonunu teşhis etmez. HPV enfeksiyonu genellikle belirti vermez ve çoğu kişi farkında olmadan iyileşir. Rahim ağzı kanseri taraması için Pap smear (smear testi) ve HPV DNA testi kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Pap smear testi (rahim ağzı hücrelerinin incelenmesi)
• HPV DNA testi (yüksek riskli HPV tiplerinin tespiti)

Randevunuzda neler beklenir

Aşı olmak için herhangi bir teste gerek yoktur. Doktorunuz yaşınıza ve sağlık geçmişinize göre aşıyı önerecektir. Aşı, kol kasına enjeksiyon şeklinde uygulanır.

Tedavi

HPV enfeksiyonunun kendisinin bir tedavisi yoktur; vücut bağışıklık sistemi genellikle virüsü temizler. HPV aşısı, enfeksiyonu önlemeyi amaçlar. Eğer HPV enfeksiyonu kansere yol açarsa, bu kanserlerin tedavisi vardır.

Evde kişisel bakım

• Aşı sonrası kolunuzu dinlendirin ve aşı bölgesine soğuk kompres uygulayın.
• Hafif ateş veya baş ağrısı için bol sıvı tüketin ve dinlenin.

Tıbbi tedaviler

HPV'nin neden olduğu rahim ağzı kanseri veya genital siğiller gibi durumların tedavisi, hastalığın evresine bağlı olarak cerrahi, ilaç tedavisi veya diğer yöntemlerle yapılır. Aşı, bu tedavilerin yerine geçmez, ancak önlemede en etkili araçtır. Tedavi seçenekleri için mutlaka bir sağlık profesyoneline danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

HPV kaynaklı kanserlerde cerrahi gerekebilir. Örneğin rahim ağzı kanserinin ileri evrelerinde rahim alınması (histerektomi) gibi ameliyatlar uygulanabilir. Ancak aşı sayesinde bu tür durumlar büyük ölçüde önlenebilir.

Bu durumla yaşamak

HPV aşısı olan kişiler normal hayatlarına devam edebilir. Aşı sonrası birkaç gün hafif yan etkiler olabilir, ancak bu etkiler genellikle kendiliğinden geçer.

Yaşam tarzı ipuçları

• Aşı tam koruma sağlamaz; düzenli jinekolojik kontrolleri (smear testi) ihmal etmeyin.
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmak için kondom kullanımı gibi önlemler almaya devam edin.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir diyet ve düzenli egzersiz bağışıklık sisteminizi güçlendirir ve genel sağlığınıza katkı sağlar. Aşı sonrası ek bir beslenme kısıtlaması yoktur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

HPV aşısı olma kararı bazen kaygı yaratabilir. Aşının güvenli ve etkili olduğunu bilmek endişeleri azaltabilir. Aşı hakkında sorularınızı doktorunuza sormaktan çekinmeyin.

Önleme

HPV enfeksiyonunun neden olduğu kanserler büyük ölçüde aşı ile önlenebilir. Düzenli tarama testleri (Pap smear) sayesinde rahim ağzı kanseri erken evrede tespit edilebilir.

Aşılar

HPV aşısı, Sağlık Bakanlığı tarafından çocukluk dönemi aşı takviminde önerilmektedir. Aşı, 9-26 yaş arasındaki kişiler için en etkilidir. Aşı takvimi ve doz sayısı için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Rahim ağzı kanseri taraması için 30-65 yaş arası kadınlara düzenli Pap smear testi yapılması önerilir. Aşı olan kadınlar da taramaya devam etmelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Aşı yapılmazsa HPV enfeksiyonu rahim ağzı, vajina, vulva, penis, anüs ve ağız/boğaz kanserlerine yol açabilir.
• Genital siğiller oluşabilir (HPV tip 6 ve 11).

Uzun vadeli görünüm

HPV aşısı sayesinde rahim ağzı kanseri ve diğer HPV ilişkili kanserlerin önemli ölçüde azalması beklenmektedir. Düzenli tarama ve erken teşhis ile bu kanserler tedavi edilebilir. Aşı olmak, kendinizi ve sevdiklerinizi korumak için attığınız en güçlü adımlardan biridir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.