Pneumococcal vaccine adults

Genel Bakış

Pnömokok aşısı, vücudu zatürre, menenjit ve kan zehirlenmesi gibi ciddi hastalıklara yol açabilen pnömokok bakterisine karşı koruyan bir aşıdır. Bu aşı, özellikle yetişkinlerde bağışıklık sistemini güçlendirir ve hastalık riskini azaltır.

Pnömokok hastalığı, dünya genelinde yaygın görülen bir enfeksiyondur. Her yıl binlerce yetişkin, özellikle yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olanlar, pnömokok enfeksiyonları nedeniyle hastaneye yatmaktadır.

Pnömokok enfeksiyonları herkesi etkileyebilir, ancak 65 yaş üstü yetişkinler, kronik kalp, akciğer, karaciğer veya böbrek hastalığı olanlar, şeker hastaları, sigara içenler ve bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullanan kişiler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek ateş
• Öksürük (balgamlı olabilir)
• Nefes darlığı ve hızlı nefes alma
• Göğüs ağrısı
• Baş ağrısı
• Kas ağrıları ve yorgunluk

Çocuklarda belirtiler

• Yüksek ateş ve titreme
• Huzursuzluk ve ağlama
• Nefes almada güçlük ve hırıltı
• Kusma ve ishal
• Beslenme güçlüğü

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Zihinsel karışıklık veya kafa karışıklığı
• Düşük ateş veya normalin altında vücut sıcaklığı
• Kas güçsüzlüğü ve dengesizlik
• İştahsızlık ve hızlı kilo kaybı

Nedenler

Ana nedenler

• Pnömokok bakterisi (Streptococcus pneumoniae) solunum yoluyla bulaşır ve akciğerlerde, beyin zarında veya kanda enfeksiyona neden olur.

Risk faktörleri

• 65 yaş ve üzeri olmak
• Kronik hastalıklar (kalp, akciğer, karaciğer, böbrek hastalığı, diyabet)
• Sigara içmek
• Bağışıklık sistemini zayıflatan durumlar (HIV, kanser tedavisi, organ nakli)
• Dalak alınması veya dalağın çalışmaması
• Uzun süreli alkol kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almakta güçlük çekiyorsanız hemen 112'yi arayın.
• Bilinç bulanıklığı, kafa karışıklığı veya bayılma hissi varsa acil yardım isteyin.
• Şiddetli göğüs ağrısı veya morarma fark ederseniz vakit kaybetmeden doktora başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Pnömokok aşısı yaptırmak için aile hekiminize veya sağlık ocağınıza başvurun.
• Risk grubundaysanız (kronik hastalık, sigara, ileri yaş) aşı takviminizi doktorunuzla görüşün.
• Ateş, öksürük, halsizlik gibi belirtileriniz varsa ve birkaç gündür geçmiyorsa bir sağlık kuruluşuna gidin.

Tanı

Doktorunuz, şikayetlerinizi dinledikten sonra fizik muayene yapar ve gerektiğinde bazı testler isteyerek pnömokok enfeksiyonunu teşhis eder.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (tam kan sayımı, CRP, prokalsitonin)
• Balgam kültürü (öksürükle çıkan balgamın incelenmesi)
• Akciğer filmi (zatürre şüphesinde)
• Beyin omurilik sıvısı incelemesi (menenjit şüphesinde)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle hızlıdır. Kan ve balgam örnekleri alınır, sonuçlar birkaç gün içinde çıkar. Bu sürede doktorunuz belirtilerinize göre tedaviye başlayabilir. Aşı, hastalığı geçirmeden önce korunmanızı sağlar; bu nedenle aşı yaptırmak için tanıya ihtiyacınız yoktur.

Tedavi

Pnömokok enfeksiyonu tedavisinde amaç, bakteriyi yok etmek ve belirtileri hafifletmektir. Tedavi genellikle antibiyotiklerle yapılır, ancak hangi antibiyotiğin kullanılacağına doktorunuz karar verir. Ağır vakalarda hastanede yatış gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Bol bol dinlenin ve vücudunuzu zorlamayın.
• Yeterli sıvı tüketin (su, bitki çayları, çorba).
• Ateşinizi düzenli olarak ölçün ve 38,5°C üzerine çıkarsa doktorunuza danışın.
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları aksatmadan kullanın.
• Sigara içiyorsanız bırakmaya çalışın, içilen ortamlardan uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Pnömokok enfeksiyonları genellikle antibiyotiklerle tedavi edilir. Doktorunuz, enfeksiyonun türüne ve şiddetine göre uygun antibiyotiği seçer. Ağır vakalarda damar yoluyla antibiyotik ve solunum desteği verilebilir. Aşırı yüksek ateş veya ağrı için doktorunuzun önerdiği ateş düşürücüler kullanılabilir. Hastanede yatış gerektiğinde oksijen tedavisi ve sıvı takviyesi de yapılır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Pnömokok enfeksiyonları için cerrahi tedavi nadiren gerekir. Ancak enfeksiyon akciğerlerde apse (irin dolu boşluk) oluşturursa, bu apsenin boşaltılması için bir işlem yapılabilir. Bu durumda doktorunuz size gerekli bilgiyi verecektir.

Bu durumla yaşamak

Pnömokok enfeksiyonunu atlattıktan sonra vücudunuzun toparlanması zaman alabilir. Yavaş yavaş günlük aktivitelerinize dönün, ancak kendinizi çok yormayın. Bağışıklık sisteminizi güçlü tutmak için dengeli beslenmeye ve düzenli uykuya özen gösterin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık sık yıkayın, özellikle kalabalık ortamlarda bulunduktan sonra.
• Hasta kişilerle yakın temastan kaçının.
• Aşı takviminizi güncelleyin; doktorunuzun önerdiği tüm aşıları yaptırın.
• Kronik bir hastalığınız varsa düzenli kontrollerinizi aksatmayın.

Diyet ve egzersiz

Bağışıklık sisteminizi desteklemek için protein, sebze ve meyve ağırlıklı bir beslenme programı uygulayın. Bol su için. Hafif egzersizler (yürüyüş gibi) yapabilirsiniz, ancak tam iyileşene kadar doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ciddi bir enfeksiyon geçirmek endişe ve yorgunluğa neden olabilir. Kendinizi üzgün veya kaygılı hissederseniz bu normaldir. Aileniz ve arkadaşlarınızla konuşmak, duygularınızı paylaşmak iyi gelebilir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Evet, pnömokok hastalığı büyük ölçüde aşı ile önlenebilir. Ayrıca sağlıklı yaşam alışkanlıkları (sigara içmemek, dengeli beslenmek, hijyene dikkat etmek) de riski azaltır.

Aşılar

Yetişkinler için iki tür pnömokok aşısı vardır: PPSV23 ve PCV13. Sağlık Bakanlığı, 65 yaş üstü yetişkinlere ve kronik hastalığı olanlara bu aşıları önermektedir. Hangi aşının size uygun olduğunu doktorunuz belirleyecektir. Aşı genellikle tek doz yapılır, ancak bazı durumlarda ek doz gerekebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Zatürre: akciğerlerde iltihaplanma ve sıvı birikmesi
• Menenjit: beyin ve omurilik zarının iltihaplanması
• Sepsis: kan zehirlenmesi, organ yetmezliğine yol açabilir
• Perikardit veya endokardit: kalp zarı veya iç odacıklarının iltihaplanması
• Kemik veya eklem enfeksiyonları

Uzun vadeli görünüm

Pnömokok enfeksiyonları erken teşhis ve uygun tedaviyle çoğunlukla tamamen iyileşir. Aşı sayesinde ciddi komplikasyonlar büyük ölçüde önlenebilir. Risk grubunda olsanız bile aşı ve düzenli doktor kontrolü ile sağlıklı bir yaşam sürmeniz mümkündür.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)
• Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC)

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı · Türkiye
• Aile Sağlığı Merkezleri · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.