Düşük Kan Şekeri ile Yaşam

Genel Bakış

Düşük kan şekeri (hipoglisemi), kanınızdaki glikoz (basit şeker) miktarının normalin altına düşmesidir. Glikoz, vücudunuzun ve özellikle beyninizin ana enerji kaynağıdır. Seviye çok düştüğünde vücudunuzun çalışması yavaşlar ve çeşitli belirtiler ortaya çıkar. Bu durum fark edilip hızla düzeltilmezse ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Oldukça yaygındır. Özellikle diyabet (şeker hastalığı) tedavisi gören kişilerde, şeker düşürücü ilaçlar nedeniyle sık görülür. Diyabeti olmayanlarda da açlık, aşırı alkol veya bazı metabolik hastalıklara bağlı olarak ortaya çıkabilir.

Düşük kan şekeri herkeste görülebilir. En sık diyabet tedavisi sırasında, ileri yaşta, düzensiz beslenenlerde ve yoğun fiziksel aktivite yapanlarda ortaya çıkar. Bebekler, yaşlılar, böbrek veya karaciğer hastalığı olanlar ve bazı hormonal hastalıkları bulunanlar daha yüksek risk taşır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Titreme, sinirlilik ve huzursuzluk
• Soğuk terleme ve soluk görünüm
• Çarpıntı, kalbin hızlı atması
• Şiddetli açlık hissi
• Baş ağrısı, baş dönmesi
• Yorgunluk ve güçsüzlük
• Bulanık görme
• Düşünmede zorluk, dikkat dağınıklığı

Nedenler

Ana nedenler

• Diyabet tedavisinde kullanılan şeker düşürücü ilaçların ihtiyaçtan fazla ya da yanlış zamanda kullanılması
• Öğün atlamak, yetersiz yemek yemek veya çok geç yemek
• Aşırı yoğun veya uzun süreli egzersiz
• Fazla alkol almak, özellikle aç karnına alkol içmek
• Bazı böbrek, karaciğer ve kalp hastalıkları
• Nadir görülen hormonal bozukluklar ve pankreas kaynaklı tümörler

Risk faktörleri

• Diyabet ilacı kullanmak
• İleri yaş
• Düzensiz beslenme alışkanlıkları
• Kronik böbrek veya karaciğer hastalıkları
• Alkol kullanımı
• Ağır spor yapmak veya gece çalışma düzeni

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Belirtileriniz giderek kötüleşiyorsa
• Sık sık düşük şeker yaşıyorsanız
• Şeker ölçümünüz çok düşükken kendinize gelemiyorsanız
• Düşük şeker nedeniyle araba kullanırken bayılma hissi olduysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yeni başlayan ve tekrarlayan düşük şeker belirtileriniz varsa
• Diyabet tedavisi görmüyorsanız ama yine de düşük şeker hissediyorsanız
• Gebelik planlıyorsanız veya hamileyseniz

Tanı

Doktorunuz, belirtilerinizi dinleyerek fizik muayene yapar ve kan şekerinizi ölçerek değerlendirir. Teşhis genellikle üç şey bir arada olduğunda konur: düşük şeker belirtileri, ölçülen kan şekerinin düşük olması ve şeker alınca belirtilerin düzelmesi.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri testi
• Evde kan şekeri takibi (ölçüm cihazı ile)
• Doktor kontrolünde hastane ortamında uzun süreli açlık testi
• Kan insülin ve diğer hormon düzeyi ölçümleri
• Gerektiğinde görüntüleme tetkikleri

Randevunuzda neler beklenir

Süreç genellikle ayaktan yürütülür. Doktorunuz belirtilerinizi ve şeker ölçümlerinizi bir günlüğe yazmanızı isteyebilir. Bazı durumlarda hastanede gözetim altında açlık testi yapmanız gerekebilir.

Tedavi

Düşük kan şekeri atağı sırasında yapılacak ilk şey, kan şekerini hızla yükseltmektir. Ardından altta yatan nedeni bulmak ve bir daha olmaması için önlem almak gerekir. Tedavi kişiye göre değişir; bu nedenle sağlık ekibinizin önerdiği bir plan oluşturmanız önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Belirtileri erken fark etmek için kan şekerinizi düzenli ölçün.
• Hafif düşüklükte hızlı etkili şeker içeren bir şeyler tüketin: yarım bardak meyve suyu, birkaç adet kesme şeker, bir tatlı kaşığı bal veya 2-3 adet kuru kayısı.
• 15-20 dakika sonra tekrar ölçüm yapın; hâlâ düşükse aynı şekilde bir kez daha şeker tüketin.
• Yanınızda daima şekerli bir yiyecek veya içecek bulundurun.
• Uzun süre aç kalmayın, öğünleri düzenli tüketin.
• Ailenize ve yakınlarınıza, sizde düşük şeker belirtileri gördüklerinde neler yapabileceklerini öğretin.

Tıbbi tedaviler

Tıbbi tedavi altta yatan nedene yöneliktir. Doktorunuz, diyabet ilacınızın türünü veya dozunu yeniden ayarlayabilir, öğün planınızı düzenleyebilir veya ileri tetkikler planlayabilir. Hastane şartlarında, kan şekerini düzenleyen tedaviler uygulanabilir. İlaçlarınızı ve dozlarınızı asla kendi başınıza değiştirmeyin; tüm değişiklikleri doktorunuzla konuşun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi tedavi, düşük kan şekerine yol açan nadir bir tümör veya hormonal sorun tespit edildiğinde gündeme gelir. Bu kararı alanında uzman bir ekip, hastanın özel durumuna göre verir.

Bu durumla yaşamak

Düşük kan şekeri ile yaşam, bir denge işidir. Kan şekerinizi düzenli ölçmek, yeterli ve zamanında beslenmek, belirtileri erken tanımak ve hazırlıklı olmak, hayatınızı kısıtlamadan güvende kalmanızı sağlar. Araba kullanmadan veya egzersiz öncesinde kan şekerinizi kontrol etmeyi alışkanlık haline getirin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yanınızda her zaman hızlı etkili şeker taşıyın.
• Beslenme ve belirti günlüğü tutun.
• İlaçlarınızı ve öğün saatlerinizi aksatmayın.
• Düzenli sağlık kontrollerinizi yaptırın.
• Diyabet eğitimi alın veya eğitim programlarına katılın.

Diyet ve egzersiz

Beslenmenizde tam tahıllar, sebzeler, meyveler, fasulye, mercimek, yoğurt ve yağsız proteinler gibi posadan zengin gıdalara yer verin. Öğünleri küçük ve sık tüketmek kan şekerinin daha dengeli gitmesine yardımcı olur. Egzersiz öncesinde hafif bir ara öğün yapın ve yanınıza bir muz veya kuru meyve alın. Egzersizinizi öğün saatlerinize göre planlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Düşük kan şekeri korkusu; kaygı, uyku sorunları ve sosyal ilişkilerden uzaklaşmaya yol açabilir. Özellikle tek başına yaşayan veya sık seyahat eden kişiler endişe duyabilir. Bu duygular normaldir; eşinizle, ailenizle ve doktorunuzla konuşarak destek alabilirsiniz. Aşırı ve sürekli endişe hissediyorsanız bir psikologdan yardım istemekten çekinmeyin.

Önleme

Düşük kan şekeri çoğu zaman önlenebilir. Düzenli beslenme, ilaç saatlerine uyma, alkolü sınırlama ve egzersiz öncesi ölçüm yapma gibi alışkanlıklar atakların büyük bölümünü engeller. Diyabetiniz varsa, ilaçlarınızın ve öğünlerinizin günlük ritmini doktorunuzla birlikte ayarlamak en etkili korumadır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sık tekrarlayan düşük şeker, vücudun düşük şekere karşı uyarı sinyallerini tanımasını zorlaştırabilir.
• Bilinç kaybı ve nöbetler gelişebilir.
• Araba kullanırken bayılma sonucunda kazalar yaşanabilir.
• Kalp ritmi bozuklukları ortaya çıkabilir.
• Çok şiddetli ve uzun süren düşüklüklerde beyin hücreleri zarar görebilir.

Uzun vadeli görünüm

Düşük kan şekeri, doğru bilgi ve düzenli takiple yönetilebilen bir durumdur. Zamanla belirtileri tanımayı, atakları durdurmayı ve önlem almayı öğrenirsiniz. Sağlık ekibinizle iş birliği içinde bir plan oluşturduğunuzda günlük yaşamınızı güvenle sürdürebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.