Hipoglisemi Atakları: Kan Şekeriniz Düştüğünde Ne Yapmalısınız?

Genel Bakış

Hipoglisemi, yani düşük kan şekeri, vücudunuzun ana yakıtı olan şekerin (glikoz) normalin altına düşmesidir. Bu durumda beyniniz ve kaslarınız yeterince enerji alamaz; bu yüzden titreme, terleme, çarpıntı ve huzursuzluk gibi belirtiler ortaya çıkar. Genellikle diyabet tedavisi gören kişilerde görülse de bazı sağlıklı kişilerde de öğün atlandığında veya aşırı egzersiz sonrası gelişebilir.

Evet, özellikle insülin kullanan diyabet hastalarında sık görülür. Sağlıklı kişilerde de ara sıra kan şekeri düşüklüğü yaşanabilir.

Herkesi etkileyebilir, ancak diyabet ilacı kullananlar, mide ameliyatı geçirenler, açlık atlatmak zorunda kalan çocuklar ve ileri yaştaki yetişkinler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Titreme
• Terleme
• Çarpıntı
• Şiddetli açlık hissi
• Baş dönmesi
• Bulanık görme
• Sinirlilik veya huzursuzluk
• Yorgunluk

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve ağlama
• Beslenmeyi reddetme
• Uykuya eğilim
• Titreme
• Soluk görünüm

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı
• Konuşma güçlüğü
• Dengesizlik ve düşme
• Bayılma hissi
• Bazı yaşlılarda belirtiler hiç fark edilmeyebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Diyabet ilaçlarının fazla alınması (özellikle insülin ve şeker düşürücü haplar)
• Öğün atlanması veya çok geç yenmesi
• Normalden fazla egzersiz yapılması
• Aç karnına alkol alınması
• Bazı kişilerde yemek sonrası vücudun aşırı insülin salgılaması (reaktif hipoglisemi)

Risk faktörleri

• Diyabet tedavisi görmek
• Böbrek veya karaciğer hastalığı
• Mide cerrahisi geçirmiş olmak
• İleri yaş
• Beslenme yetersizliği

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kan şekeriniz düşükken şeker almanıza rağmen belirtiler geçmiyorsa
• Bilinç bulanıklığı, davranış değişikliği veya konuşma güçlüğü yaşıyorsanız
• Ataklar giderek sıklaşıyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Açıklanamayan halsizlik, terleme veya çarpıntı atakları yaşıyorsanız
• Diyabet tedavisi görüyorsanız ve sık hipoglisemi oluyorsanız

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler ve kan şekerinizi ölçmek isteyebilir. Ayrıca belirtilerinizin gerçekten düşük kan şekerine bağlı olup olmadığını anlamak için bazı testler yapabilir.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri ölçümü
• Yemek sonrası kan şekeri ölçümü
• Uzun süreli açlık testi
• İnsülin ve diğer hormon düzeyleri testi
• Gerekiyorsa şeker yükleme testi

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz evde kan şekeri takibi yapmanızı ve belirtileri bir günlüğe yazmanızı isteyebilir. Bu sayede atakların ne zaman ve neden olduğu daha kolay anlaşılır.

Tedavi

Tedavinin amacı, düşen kan şekerini hızla normale yükseltmek ve ileride tekrar oluşmasını engellemektir. Bu amaçla ilaç düzeniniz, öğün saatleriniz ve beslenme alışkanlıklarınız gözden geçirilir.

Evde kişisel bakım

• Atak hissettiğinizde hızlı emilen şeker alın: bir bardak meyve suyu, üç veya dört kesme şeker, bir yemek kaşığı bal veya doktorunuzun önerdiği glikoz tabletleri
• Şeker aldıktan 15 dakika sonra kendinizi değerlendirin, düzelme olmazsa tekrar şeker alın
• Belirtiler geçtikten sonra küçük bir ara öğün tüketin: birkaç bisküvi, bir dilim ekmek veya yoğurt gibi
• Yanınızda her zaman hızlı şeker kaynağı taşıyın
• Tıbbi kimlik kartı veya bileklik taşıyın, çevrenizdeki kişilere durumunuzu anlatın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz diyabet ilaçlarının dozunu veya zamanlamasını değiştirebilir. Kan şekeri çok düşen ve bilinci kapanan kişilere sağlık ekipleri damardan şekerli sıvı verebilir. Ayrıca, bilinç kaybı durumlarında kullanılmak üzere, doktorunuzun reçete ettiği acil şeker yükseltici bir iğne öğretilebilir. Bu tür ilaçlar yalnızca doktor gözetiminde kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, özellikle mide ameliyatı sonrası gelişen ciddi reaktif hipoglisemide cerrahi bir seçenek olabilir. Ancak bu her hasta için uygun değildir; doktorunuz sizi değerlendirerek en doğru tedaviyi belirler.

Bu durumla yaşamak

Gününüzü planlarken düzenli öğün ve ara öğün saatleri oluşturun. Vücudunuzun erken sinyallerini dinleyin: hafif bir terleme veya açlık hissi, hemen önlem almanız gerektiğini gösterir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun ve öğünleri atlamayın
• Egzersizden önce ve sonra kan şekeri ölçün
• Egzersiz sırasında yanınızda şekerli bir şey bulundurun
• Alkolü aç karnına almayın
• Doktorunuzla kişisel kan şekeri hedeflerinizi konuşun

Diyet ve egzersiz

Küçük ve sık öğünler, yüksek lifli tam tahıllar, sebzeler, protein ve sağlıklı yağlar içeren dengeli bir beslenme kan şekerinin ani düşmesini önlemeye yardımcı olur. Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler vücudun insüline duyarlılığını artırır; ancak egzersiz öncesi ve sonrası beslenmeye dikkat etmek gerekir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık yaşanan hipoglisemi atakları kaygıya, sosyal ortamlardan kaçınmaya veya sürekli tetikte hissetmeye neden olabilir. Bu duyguları normal karşılamak önemlidir; doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmak size iyi gelebilir.

Önleme

Evet, birçok hipoglisemi atağının önüne geçmek mümkündür. Öğünleri düzenli almak, ilaçları doktorun tarif ettiği saat ve dozda kullanmak, kan şekerini düzenli ölçmek ve egzersiz planını doktorla paylaşmak en önemli koruyucu adımlardır.

Tarama programları

Diyabet veya insülin direnci açısından risk grubundaysanız, yılda bir kez kan şekeri kontrolü yaptırmanız, sorunları erken fark etmede yararlı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bilinç kaybı veya bayılma
• Nöbet (havale) geçirme
• Düşme ve kaza riskinde artış
• Çok nadir durumlarda beyin hasarı

Uzun vadeli görünüm

Düşük kan şekeri atakları, doğru önlemlerle büyük ölçüde kontrol altına alınabilen bir durumdur. Vücudunuzun sinyallerini tanıyıp hızlıca müdahale ettiğinizde, günlük yaşamınızı kesintiye uğratmadan sağlıklı ve aktif bir hayat sürebilirsiniz.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) ↗

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.