Düşük Kan Şekerinde Kendi Bakımı: Temel Bilgiler

Genel Bakış

Düşük kan şekeri (hipoglisemi), kanınızdaki şeker (glikoz) seviyesinin normalin altına düşmesidir. Glikoz, vücudun ve özellikle beynin ana enerji kaynağıdır. Kan şekeri çok düştüğünde vücudunuz çeşitli belirtiler verir ve hızlı müdahale gerekir.

Evet, özellikle diyabet (şeker hastalığı) tedavisi gören kişilerde sık yaşanır. Ancak diyabeti olmayan kişilerde de nadir de olsa görülebilir.

En çok insülin veya bazı ağızdan alınan şeker düşürücü ilaçları kullanan diyabet hastalarını etkiler. Ayrıca düzensiz beslenenler, ağır egzersiz yapanlar veya bazı metabolik hastalıkları olan kişiler de etkilenebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Titreme veya sinirlilik
• Terleme
• Kalp çarpıntısı
• Aşırı açlık hissi
• Baş ağrısı, baş dönmesi
• Konsantrasyon güçlüğü
• Soluk cilt
• Halsizlik ve yorgunluk

Nedenler

Ana nedenler

• Diyabet ilaçlarının fazla veya zamansız kullanımı
• Öğün atlama veya günlük karbonhidratı yeterince almama
• Aç karnına alkol tüketimi
• Yoğun fiziksel aktivite sırasında veya sonrasında yeterli önlem alınmaması
• Bazı metabolik hastalıklar veya hormon eksiklikleri

Risk faktörleri

• Diyabet (şeker hastalığı) olmak
• İnsülin veya şeker düşürücü hap kullanmak
• Düzensiz beslenme alışkanlığı
• Böbrek veya karaciğer hastalığı bulunmak
• İleri yaşta olmak veya çocukluk çağında olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Düşük kan şekeri belirtileri sık sık tekrarlıyorsa
• Belirtiler bilinç bulanıklığına veya bayılmaya dönüşüyorsa
• Kan şekeriniz tehlikeli derecede düşükse (hangi değerin tehlikeli olduğunu doktorunuzla konuşmalısınız)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yeni başlayan titreme, terleme gibi belirtileriniz varsa ve diyabet tanınız yoksa
• Diyabet tedavisi görüyorsanız ve hipoglisemi atakları yaşıyorsanız, ilaç ve beslenme planınızı gözden geçirmek için
• Hamileyseniz veya emziriyorsanız ve kan şekeri düşüklüğü yaşıyorsanız

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinleyerek, kan şekerinizi ölçerek ve gerekirse açlık testleri veya uzun süreli şeker takibi (glikoz izleme cihazı) kullanarak tanı koyar. Tanı için hem düşük şeker belirtilerinin bulunması hem de ölçümde düşük şeker değerinin saptanması gerekir.

Yapılabilecek testler

• Parmak ucundan kan şekeri ölçümü
• Açlık kan şekeri testi
• Karışık yemek testi veya uzun süreli açlık testi (gerekli durumlarda)
• İnsülin ve C-peptid düzeyi ölçümü (nadir durumlarda)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size kan şekerinizi ne zaman ve nasıl ölçeceğinizi, belirtileri nasıl kaydedeceğinizi anlatacaktır. Bazı durumlarda hastanede kısa süreli gözlem gerekebilir, ancak çoğu zaman tanı ve tedavi ayaktan yapılır.

Tedavi

Düşük kan şekeri tedavisinin ilk adımı, şekeri hızla normale yükseltmektir. Hafif düşüşlerde bir bardak meyve suyu, üç kesme şeker veya bir tatlı kaşığı bal gibi hızlı etkili şeker almak genellikle yeterlidir. Ardından kan şekerinin tekrar düşmemesi için bir dilim ekmek veya bir porsiyon meyve gibi yavaş emilen bir karbonhidrat tüketilmelidir.

Evde kişisel bakım

• Kan şekerinizi düzenli ölçün, özellikle egzersiz öncesi ve sonrası
• Öğün atlamayın; gün içinde küçük ve sık öğünler planlayın
• Yanınızda her zaman hızlı etkili şeker bulundurun (paket meyve suyu, kuru üzüm, glikoz tablet vb.)
• Doktorunuzun önerdiği tedavi planına sadık kalın; ilaç dozlarını kendi başınıza değiştirmeyin
• Alkol alacaksanız mutlaka yemekle birlikte alın ve miktarı sınırlayın
• Egzersiz sonrası kan şekerinizi kontrol edin ve gerekiyorsa ara öğün alın

Tıbbi tedaviler

Tıbbi tedavi, altta yatan nedene göre düzenlenir. Diyabet hastalarında ilaç dozları yeniden ayarlanabilir veya beslenme planı güncellenebilir. Şiddetli hipoglisemi riski olan kişilere doktorları, aile üyelerinin acil durumda kullanabileceği bir enjeksiyon kalemi veya burun spreyi reçete edebilir. Bu ilacın adını ve kullanımını mutlaka doktorunuzdan öğrenin, kendi kendinize uygulamayın.

Bu durumla yaşamak

Düşük kan şekeriyle yaşamak, belirtilerinizi tanımayı ve önlem almayı öğrenmek demektir. Öğün saatlerinize sadık kalın, egzersiz yaparken yanınızda şeker bulundurun ve yakınlarınıza belirtilerinizi ve yapmaları gerekenleri öğretin. Böylece günlük yaşamınızı güvenle sürdürebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Uyku düzeninize dikkat edin; uykusuzluk kan şekerini olumsuz etkileyebilir
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri, yürüyüş veya yoga gibi etkinlikler yapın
• Alkol ve sigaradan uzak durun
• Kan şekeri ölçümlerinizi düzenli olarak bir günlüğe kaydedin

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir beslenme planı kan şekerinizi dengelemek için en önemli adımdır. Karbonhidratları tam tahıllı ekmek, sebze ve baklagiller gibi kompleks olanlardan seçin; şekerli içecek ve tatlılardan kaçının. Egzersizi düzenli yapın, ancak yoğun egzersiz öncesi ve sonrası mutlaka kan şekerinizi ölçün ve ara öğün almayı unutmayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık düşük kan şekeri yaşamak kaygı ve tedirginlik yaratabilir; bu durumu sürekli düşünmek stresli olabilir. Yaşadığınız kaygıyı doktorunuzla veya bir diyabet eğitim hemşiresiyle paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almak da faydalı olabilir.

Önleme

Düşük kan şekeri çoğu zaman önlenebilir. Öğün atlamamak, ilaçları düzenli kullanmak, egzersiz öncesi kan şekerini ölçmek ve alkolü sınırlamak en etkili önlemlerdir. Diyabetiniz varsa sağlık ekibinizle birlikte bir hipoglisemi önleme planı hazırlayın.

Tarama programları

Diyabetiniz varsa düzenli kan şekeri takibi ve yıllık sağlık kontrollerinizi yaptırmanız önemlidir. Doktorunuz, hipoglisemi riskinize göre kan şekeri ölçüm sıklığını belirleyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bilinç kaybı veya koma
• Nöbet geçirme
• Düşme ve kazalara bağlı yaralanmalar
• Kalp ritim bozuklukları (özellikle ileri yaşta)
• Çok nadir durumlarda beyin fonksiyonlarında geçici veya kalıcı hasar

Uzun vadeli görünüm

Düşük kan şekeri, doğru bilgi ve uygun önlemlerle büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Çoğu insan belirtileri erken fark ettiğinde ve hızlı müdahale ettiğinde yaşam kalitesini koruyabilir. Tekrarlayan ataklarınız varsa doktorunuzla işbirliği yaparak sağlıklı ve güvenli bir yaşam sürebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.