Gebelikte Obezite: Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Obezite, vücut kitle indeksinin (VKİ) 30 ve üzerinde olmasıdır. VKİ, kilonuzun boyunuza oranıyla hesaplanan bir değerdir. Gebelikte obezite; anne adayının ve bebeğin sağlığı için bazı riskleri artırabilir. Bu durum, doktor kontrolünde dikkatli bir takip gerektirir; ancak doğru bakımla sağlıklı bir gebelik geçirmeniz mümkündür.

Evet, Türkiye'de ve dünyada doğurganlık çağındaki kadınlarda obezite oldukça yaygındır. Gebelikte obezite oranları da son yıllarda artış göstermektedir.

Gebelik öncesinde obez olan kadınları etkiler. Ayrıca gebelik sırasında çok fazla kilo alan kadınlar da gebelikte obezite kapsamında değerlendirilir. Her yaştan gebe kadını etkileyebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşırı ve hızlı kilo alımı
• Nefes darlığı ve çabuk yorulma
• Bacaklarda veya vücutta aşırı ödem (şişlik)
• Uyku apnesi (uykuda nefesin duraksaması, horlama)
• Sırt ve eklem ağrıları

Çocuklarda belirtiler

• Bu durum çocukları değil, gebe kadınları ilgilendirir. Çocuklarda gebelikle bağlantılı semptomlar görülmez.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu durum öncelikle üreme çağındaki kadınları etkiler; yaşlı bireylerde gebelik olmadığı için doğrudan semptom değerlendirilmez.

Nedenler

Ana nedenler

• Genetik yatkınlık
• Yüksek kalorili ve işlenmiş gıdalarla beslenme
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Önceki gebeliklerde fazla kilo alımı
• Polikistik over sendromu gibi hormonal düzensizlikler

Risk faktörleri

• Gebelik öncesinde aşırı kilolu veya obez olmak
• Gebelikte önerilenden fazla kilo almak
• Ailede obezite öyküsü
• Daha önce yüksek doğum ağırlıklı bebek doğurmak
• Gestasyonel diyabet öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' başlığında belirtilen belirtilerden herhangi birini yaşarsanız hemen 112'yi arayın veya acil servise başvurun.
• Bebek hareketlerinde azalma fark ederseniz aynı gün doktorunuza ulaşın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Gebelik başlangıcında ilk kontrolünüzü yaptırın.
• Doktorunuzun önerdiği tüm doğum öncesi kontrollerine düzenli olarak gidin.
• Kilo alımı, tansiyon ve şeker taramaları için belirlenen randevulara uyun.

Tanı

Obezite, gebelik öncesi veya ilk gebelik muayenesinde boy ve kilo ölçülerek vücut kitle indeksinin hesaplanmasıyla teşhis edilir. Gebelikte kilo alımı da bu hesaplamayla birlikte değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplanması
• Kan basıncı ölçümü
• Açlık kan şekeri ve şeker yükleme testi
• İdrar tahlili
• Ultrason ile bebeğin gelişiminin izlenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz, gebelik boyunca kilonuzu ve tansiyonunuzu düzenli olarak takip edecek. Sizin için uygun kilo alımı hedefini belirleyecek. Gerek görebilirse ek tetkikler isteyebilir. Bu süreçte size beslenme, egzersiz ve yaşam tarzı konusunda yol gösterecektir.

Tedavi

Gebelikte obezitenin tedavisi, kilo vermek değil; sağlıklı kilo alımını sağlamak ve riskleri yönetmektir. Tedavinin temelini dengeli beslenme, uygun fiziksel aktivite ve düzenli doktor kontrolü oluşturur.

Evde kişisel bakım

• Haftanın çoğu günü doktorunuzun onayıyla 30 dakika yürüyüş veya yüzme gibi hafif egzersizler yapın.
• Sebze, meyve, tam tahıl, yağsız protein ve sağlıklı yağlar içeren bir beslenme düzeni oluşturun.
• Şekerli içeceklerden, hamur işlerinden ve aşırı işlenmiş gıdalardan uzak durun.
• Porsiyonları küçültün; öğünleri atlamayın.
• Günlük su tüketiminizi ihmal etmeyin.

Tıbbi tedaviler

Gebelikte obeziteye bağlı tansiyon yüksekliği veya gebelik şekeri gelişirse doktorunuz bu durumları yönetmek için yaşam tarzı önerilerinin yanında güvenli ilaçlar önerebilir. İlaçlar mutlaka doktor kontrolünde ve önerilen dozlarda kullanılmalıdır. Kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Obezite cerrahisi gebelik sırasında önerilmez. Planlanmış bir gebelikten önce obezite cerrahisi geçiren kadınların gebe kalmadan önce doktorlarıyla görüşmesi ve yeterli zaman beklemeleri önerilir.

Bu durumla yaşamak

Kendinizi düzenli olarak tartın ve kilo alımınızı doktorunuzun önerdiği aralıkta tutmaya çalışın. Kontrollerinizi aksatmayın, dinlenmeye ve uykuya yeterince zaman ayırın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun önerdiği kilo alım hedefini takip edin.
• Stresten uzak durmaya çalışın; yoga ve nefes egzersizleri gibi tekniklerden faydalanın.
• Sigara ve alkolden tamamen uzak durun.
• Kilo alımınızı destekleyecek sağlıklı atıştırmalıkları tercih edin.

Diyet ve egzersiz

Beslenmenizde renkli sebzeler, meyveler, baklagiller, kepekli tahıllar ve yoğurt gibi süt ürünlerine yer verin. Kızartma yerine ızgara, haşlama veya buğulama yöntemlerini seçin. Fiziksel aktivite olarak yürüyüş, yüzme ve sabit bisiklet gibi eklemlere yük bindirmeyen egzersizler idealdir. Egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kilo endişesi, toplumsal baskı ve hormonal değişiklikler gebelikte kaygı veya depresyona neden olabilir. Bu duyguları yaşamanız normaldir. Duygularınızı doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla paylaşmaktan çekinmeyin. Kendinizi suçlamayın, yalnız olmadığınızı unutmayın.

Önleme

Gebelik öncesinde sağlıklı bir kiloya ulaşmak en etkili korunma yöntemidir. Gebelikte ise doktorunuzun önerdiği kilo alım sınırlarına uyarak aşırı kilo alımını önleyebilirsiniz. Dengeli beslenme ve düzenli fiziksel aktivite bu süreçte çok önemlidir.

Aşılar

Gebelikte bağışıklık sistemi değiştiği için grip ve boğmaca gibi enfeksiyonlara karşı önerilen aşılar vardır. Hangi aşıların yapılması gerektiğini doktorunuzla görüşün; aşılar sayesinde hem siz hem bebeğiniz korunur.

Tarama programları

Gebelik boyunca kan basıncı, kan şekeri ve bebeğin gelişimi düzenli olarak izlenmelidir. Doktorunuz bu taramaları planlayarak olası sorunları erken dönemde tespit edebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yüksek tansiyon ve preeklampsi (hamilelik zehirlenmesi) riski artar
• Gebelik şekeri (gestasyonel diyabet) gelişme riski artar
• Doğum sırasında komplikasyonlar ve sezaryen ihtiyacı artabilir
• Bebeğin aşırı kilolu doğması veya doğum sonrası sorunlar yaşaması
• Annenin doğum sonrası kilosunun korunması veya artması

Uzun vadeli görünüm

Düzenli doktor takibi, sağlıklı beslenme ve uygun egzersizle obeziteyle birlikte olsa bile sağlıklı bir gebelik geçirmek ve sağlıklı bir bebek dünyaya getirmek mümkündür. Şu an sizin için en doğru adım, profesyonel destek almak ve kendinize iyi bakmaktır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• World Health Organization (WHO) ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.