PCOS (Polikistik Over Sendromu) ve Gebelikte Belirtiler

Genel Bakış

Polikistik over sendromu (PCOS), doğurganlık çağındaki kadınları etkileyen bir hormonal durumdur. Yumurtalıkların düzenli çalışmaması, yüksek erkeklik hormonu ve insülin direnci gibi durumlarla kendini gösterir. Gebelikte PCOS, annenin kan şekeri ve tansiyonunu etkileyebilir, bu yüzden yakın takip çok önemlidir.

PCOS, üreme çağındaki her 10 kadından yaklaşık birini etkiler. Gebeliklerin önemli bir kısmı da PCOS tanısı olan kadınlarda görülür.

PCOS genellikle ergenlikten menopoza kadar olan dönemdeki kadınları etkiler. Gebelikte ise özellikle insülin direnci, fazla kilosu olan veya adet düzensizliği yaşayan kadınlarda daha belirgin sağlık sorunlarına yol açabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gebelik şekeri (yüksek kan şekeri) belirtileri: aşırı susama, sık idrara çıkma ve yorgunluk
• Tansiyon yükselmesi ve preeklampsi belirtileri: baş ağrısı, göz kararması, elleri ve yüzünde şişlik
• Aşırı kilo artışı ve vücudun çeşitli bölgelerinde ödem (sıvı birikimi)
• Ciltte koyulaşma, özellikle boyun ve koltuk altında (insülin direncinin işareti olabilir)
• Gebelik hormonlarının etkisiyle aşırı tüylenme veya sivilce artışı

Nedenler

Ana nedenler

• PCOS'un kesin nedeni bilinmemektedir, ancak genetik ve çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığı düşünülür.
• Vücudun insüline yeterli yanıt verememesi (insülin direnci) kan şekerinin yükselmesine ve hormonal dengesizliğe neden olabilir.
• Yumurtalıklarda erkeklik hormonu olarak bilinen androjen üretiminin artması, yumurtlamayı zorlaştırır ve metabolizmayı etkiler.

Risk faktörleri

• Ailede PCOS veya tip 2 diyabet öyküsü bulunması
• Fazla kilo veya obezite
• Sağlıksız beslenme alışkanlıkları
• Hareketsiz yaşam tarzı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Acı tablosunda sayılan şiddetli belirtilerden herhangi biri varsa
• Doktorunuzun önerdiği tansiyon sınırının üzerinde ölçümleriniz oluyorsa
• Bebeğinizin hareketlerinin azaldığını hissediyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Gebelik planlarken veya ilk trimesterde düzenli kadın doğum kontrolüne başlanmalı
• PCOS tanısı biliniyorsa, gebelik takibi boyunca doktorunuza bu durumu hatırlatın
• Gebelik şekeri tarama testini ve diğer önerilen taramaları aksatmayın

Tanı

PCOS tanısı genellikle hafif adet düzensizliği, aşırı tüylenme ve ultrason bulgularına dayanarak konur. Gebelikte bu tanı çoğunlukla gebelik öncesi bilinen bir tanı ya da gebelik takibi sırasında ortaya çıkan bulgularla desteklenir.

Yapılabilecek testler

• Hormon düzeylerini değerlendirmek için kan testleri (örneğin testosteron, LH/FSH oranı)
• Açlık kan şekeri ve insülin direnci testleri
• Yumurtalıkların görüntülenmesi için pelvik ultrason (gebelik öncesinde ve doktorunuzun uygun gördüğü durumlarda)
• Gebelik şekeri taraması (OGTT – oral glukoz tolerans testi)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size bu testlerin hangilerinin gerekli olduğunu açıklayacak ve gebeliğinizin takip sıklığını ihtiyacınıza göre düzenleyecektir. Bu testler sizin ve bebeğinizin sağlığını korumaya yöneliktir; endişelerinizi doktorunuza rahatça sorabilirsiniz.

Tedavi

Gebelikte PCOS tedavisinin ana amacı, oluşabilecek gebelik şekeri ve yüksek tansiyon gibi sorunları önlemek ve yönetmektir. Tedavi; düzenli doktor takibi, sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite ve doktorunuzun uygun göreceği ilaçlarla desteklenir.

Evde kişisel bakım

• Kan şekerini dengede tutmak için tam tahıllı, lifli ve düşük glisemik indeksli beslenme tercih edin
• Doktorunuzun onayıyla günde 30 dakika yürüyüş veya yüzme gibi hafif egzersizler yapın
• Yeterli miktarda su için (günde ortalama 8-10 bardak)
• Doktorunuzun önerdiği şekilde kilo takibi yapın, aşırı kilo almaktan kaçının
• Tütün ürünlerinden uzak durun ve alkol kullanmayın

Tıbbi tedaviler

PCOS ile ilişkili gebelik sorunlarını yönetmek için doktorunuz, kan şekerini dengeleyen veya tansiyonu kontrol altında tutan ilaçlar önerebilir. Hangi ilacın, hangi dozda kullanılacağına yalnızca doktorunuz karar verir. İlaçları doktorunuza danışmadan başlamayın, değiştirmeyin veya bırakmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

PCOS için cerrahi genellikle gebelikten önce, yumurtlamayı sağlamak amacıyla yapılabilir. Gebelik sırasında PCOS tedavisi için cerrahi bir işlem önerilmez. Cerrahi seçenekler hakkında kadın hastalıkları ve doğum uzmanınızla görüşmelisiniz.

Bu durumla yaşamak

PCOS ve gebelik birlikte yönetilebilir bir durumdur. Günlük yaşamınızda kan şekerinizi dengede tutan beslenme alışkanlıkları, yeterli uyku ve stresle başa çıkma yöntemleri size iyi gelecektir. Doktorunuzun takip planına düzenli uymak, hem sizin hem bebeğinizin sağlığını korur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli prenatal kontrollere gitmek
• Günde en az 7-8 saat uyumak
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri, meditasyon veya sevdiğiniz hobilerle ilgilenmek
• Doktorunuzun fiziksel aktivite önerilerine uymak
• Gebelik takibinde tansiyon ve kan şekeri değerlerinizi not alarak götürmek

Diyet ve egzersiz

Gebelikte sağlıklı bir tabak; yarısı sebze, dörtte biri protein (tavuk, balık, kuru baklagil), dörtte biri tam tahıl (bulgur, yulaf, tam buğday ekmeği) içermelidir. Şekerli içeceklerden, işlenmiş paketli gıdalardan ve beyaz undan yapılmış yiyeceklerden kaçınmak kan şekerini dengede tutmaya yardımcı olur. Yürüyüş gibi hafif tempolu egzersizler doktorunuzun onayıyla her gün yapılabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

PCOS ile gebelik yaşamak kaygı, stres veya üzüntüye neden olabilir. Hormon değişimleri ruh halini etkileyebilir. Kendinize karşı nazik olun, yaşadığınız duyguları normal karşılayın ve bir uzmandan veya sevdiklerinizden destek almaktan çekinmeyin. Ruh sağlığı da tıpkı beden sağlığı gibi ihmal edilmemelidir.

Önleme

PCOS'u tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak sağlıklı kiloyu korumak, düzenli egzersiz yapmak ve dengeli beslenmek, gebelikte PCOS'un yol açabileceği sorunların riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

Aşılar

Gebelikte hangi aşıların önerildiği ülkeden ülkeye ve kişiye göre değişebilir. Sağlık Bakanlığının gebelik takip programı kapsamında doktorunuz size en uygun aşıları (örneğin grip aşısı) önerecektir. Aşılar enfeksiyonlardan korur ve genel sağlığınız için önemlidir.

Tarama programları

PCOS'lu gebelerde gebelik şekeri, yüksek tansiyon ve idrarda protein gibi durumları erken yakalamak için doktorunuz düzenli taramalar yapar. Bu taramalar arasında tansiyon ölçümü, kan şekeri testleri ve idrar analizi sayılabilir. Önerilen taramaları aksatmamanız önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Gebelik şekeri (gestasyonel diyabet) riskinde artış
• Preeklampsi denilen, yüksek tansiyon ve organ hasarıyla seyreden ciddi gebelik komplikasyonu riskinde artış
• Erken doğum olasılığı
• Bebeğin olması gerekenden daha iri doğması (makrozomi)
• İlk üç aylık dönemde düşük riskinde artış

Uzun vadeli görünüm

Düzenli doktor takibi ve sağlıklı bir yaşam tarzı ile PCOS'lu gebelerin büyük çoğunluğu sağlıklı bir gebelik ve doğum deneyimi yaşar. Karşılaşılabilecek riskleri bilmek, önlem almak için en önemli adımdır. Doktorunuzla işbirliği içinde bu süreci güvenle yönetebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.