Tiroid ve Egzersiz Rehberi

Genel Bakış

Tiroid, boynumuzun ön kısmında bulunan, vücudumuzun enerji kullanımını, kalp atışını ve metabolizmayı düzenleyen küçük bir bezdir. Tiroid bezinin az veya çok çalışması durumunda yorgunluk, kilo değişikliği, çarpıntı gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Doğru ve düzenli egzersiz, tiroid hastalıklarının tedavisine ve günlük yaşamın kalitesinin artmasına önemli katkı sağlar.

Tiroid hastalıkları toplumda oldukça yaygındır. Özellikle kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür. Egzersiz ihtiyacı da tiroid hastalığı olan herkes için önemli bir konudur.

Tiroid hastalıkları her yaşta görülebilir. Ancak kadınlarda, 60 yaş üstü bireylerde ve ailesinde tiroid hastalığı olan kişilerde daha sıktır. Tiroid tedavisi gören herkes, egzersiz rehberliğinden faydalanabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Kilo alımı veya beklenmedik kilo kaybı
• Kalp çarpıntısı veya yavaş kalp atışı
• Sıcağa ya da soğuğa tahammülsüzlük
• Sinirlilik, üzüntü veya depresif hisler
• Kas güçsüzlüğü ve eklem ağrıları

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme ve gelişme geriliği
• Okul başarısında düşme
• Aşırı hareketlilik veya aşırı durgunluk
• Kilo alamama veya hızlı kilo alma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Unutkanlık ve kafa karışıklığı
• Denge kaybı ve düşme eğilimi
• Kalp çarpıntısı veya kalp yetmezliği belirtileri
• Depresyon ve sosyal çekilme

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırması (Hashimoto veya Graves hastalığı)
• İyot eksikliği veya fazlalığı
• Tiroid iltihabı (tiroidit)
• Tiroid nodülleri veya tümörleri
• Bazı ilaçlar veya doğum sonrası hormonal değişiklikler

Risk faktörleri

• Ailede tiroid hastalığı öyküsü
• Kadın cinsiyet
• İleri yaş
• Tip 1 diyabet veya romatoid artrit gibi otoimmün hastalıklar
• Dengesiz beslenme ve yetersiz iyot alımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi birini yaşarsanız
• Tiroid krizi geçirdiğinizi düşünüyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sürekli yorgunluk, kilo değişimi, çarpıntı veya üşüme gibi belirtileriniz varsa
• Hamilelik planlıyorsanız veya doğum sonrası şikayetleriniz varsa
• Tiroid ilacı kullanıyorsanız düzenli kontrol zamanlarında

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinler, fizik muayene yapar ve kan tahlilleriyle tiroid hormon seviyelerinizi ölçer. Gerekirse görüntüleme yöntemleri ile tiroid bezinin yapısı incelenir.

Yapılabilecek testler

• TSH, serbest T3 ve serbest T4 kan testleri
• Tiroid antikor testleri (Anti-TPO, Anti-tiroglobulin)
• Tiroid ultrasonu
• Gerekirse tiroid sintigrafisi veya ince iğne biyopsisi

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis sürecinde doktorunuz size adım adım yol gösterir. Tiroid fonksiyonlarınız netleştikten sonra size özel bir egzersiz planı hazırlanabilir.

Tedavi

Tedavinin amacı, tiroid hormonlarını normal seviyeye getirmek ve belirtileri kontrol altına almaktır. Tiroidin az mı yoksa çok mu çalıştığına göre tedavi şekli değişir. Egzersiz, tedavi sürecini destekleyen önemli bir tamamlayıcıdır.

Evde kişisel bakım

• Egzersize hafif tempoda başlayın ve süreyi yavaşça artırın
• Vücudunuzu dinleyin; aşırı yorgunlukta egzersizi bırakın
• Egzersiz öncesi ve sonrasında yeterince su için
• Dengeli ve yeterli beslenmeye özen gösterin
• Uyku düzeninize dikkat edin

Tıbbi tedaviler

Tıbbi tedavi; tiroidin az çalışmasında hormon yerine koyma tedavisi, çok çalışmasında ise ilaçlarla veya radyoaktif iyot ile hormon üretiminin baskılanması şeklinde olabilir. Hangi tedavinin uygulanacağına doktorunuz karar verir, egzersiz programı da tedaviye göre ayarlanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Büyük nodüller, tiroid kanseri şüphesi veya baskı yapan bir guatr varsa cerrahi seçenek gündeme gelebilir. Ameliyat sonrası egzersize başlama zamanı ve şekli doktorunuz tarafından planlanır.

Bu durumla yaşamak

Tiroid hastalığıyla yaşarken düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın ve ilaçlarınızı önerildiği şekilde kullanın. Egzersizi hayatınıza yavaş yavaş ekleyin; örneğin güne kısa bir yürüyüşle başlayabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü 20-30 dakika hafif veya orta tempolu egzersiz hedefleyin
• Yoga, tai chi veya tempolu yürüyüş gibi düşük etkili aktiviteler tercih edebilirsiniz
• Kalp atış hızınızı ve nefesinizi izleyin; aşırı zorlanmayın
• Egzersiz günlüğü tutarak belirtilerinizi ve enerji seviyenizi takip edin

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir beslenme egzersizin etkisini artırır. Protein ve lif açısından zengin, iyot dengesi gözetilmiş bir diyet uygulayın. Egzersizi aç karnına yapmaktan kaçının; öncesinde hafif bir ara öğün uygun olabilir. Size özel beslenme planını doktorunuz veya diyetisyeniniz düzenlemelidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tiroid hastalıkları duygusal dalgalanmalara yol açabilir; bu durum oldukça normaldir. Egzersiz, ruh halinizi iyileştiren endorfin salgılanmasını destekler. Kendinizi çok bunalmış, umutsuz veya kaygılı hissederseniz bir sağlık kuruluşuna başvurun; acil yardım için 112'yi aramaktan çekinmeyin.

Önleme

Tiroid hastalıklarının çoğu doğrudan önlenemez. Ancak iyot dengesine dikkat etmek, stresten uzak durmak ve düzenli kontroller yaptırmak, hastalığın erken fark edilmesine ve belirtilerin hafifletilmesine yardımcı olur.

Tarama programları

Ailede tiroid hastalığı öyküsü veya risk faktörleriniz varsa düzenli tiroid kontrolü önerilir. Sağlık Bakanlığı'nın tarama programları kapsamında yeni doğan bebeklere topuk kanı ile tiroid taraması yapılmaktadır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp hastalıkları ve ritim bozuklukları
• Kısırlık ve hamilelik sorunları
• Tiroid krizi (tiroid fırtınası)
• Osteoporoz (kemik erimesi)
• İleri derecede kas güçsüzlüğü

Uzun vadeli görünüm

Tiroid hastalıkları erken teşhis ve uygun tedavi ile büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Düzenli egzersiz ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile birçok hasta günlük yaşamına normal şekilde devam edebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.