İleri Yaşta Tiroid Sağlığı

Genel Bakış

Tiroid, boynunuzun ön kısmında yer alan kelebek şeklinde küçük bir bezdir. Vücudunuzun enerji kullanma hızını, kalp atışını, sindirimi ve vücut ısısını düzenleyen hormonlar üretir. Tiroid bezi yeterli ya da fazla çalışmadığında buna tiroid hastalığı denir.

65 yaş üstü kişilerde, özellikle tiroid bezinin yavaş çalışması sık görülür. Her 100 yaşlıdan yaklaşık 4-10'unda tiroid fonksiyon bozukluğu olabileceği tahmin edilmektedir. Ancak birçok kişi belirtileri başka nedenlere bağladığı için tespit edilmesi gecikebilir.

Kadınlarda erkeklere oranla daha sıktır. Ailede tiroid hastalığı öyküsü, otoimmün bir hastalık, tip 2 diyabet veya daha önce boyna radyasyon tedavisi almış olmak gibi durumlar riski artırabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Kilo artışı veya istemsiz kilo kaybı
• Soğuğa veya sıcağa tahammülsüzlük
• Kuru cilt ve saç dökülmesi
• Kabızlık
• Çarpıntı veya düzensiz kalp atışı
• Sinirlilik, çökkün his ve uyku bozuklukları

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda tiroid azlığı büyüme geriliği, gelişmede yavaşlama ve okul başarısında düşüşe neden olabilir.
• Tiroid fazlalığı ise huzursuzluk, dikkat dağınıklığı, hızlı kilo kaybı ve çarpıntı yapabilir.
• Bu belirtiler çocuklarda dikkatle değerlendirilmeli ve bir çocuk hekimine danışılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yorgunluk ve güçsüzlük
• Unutkanlık, odaklanma güçlüğü, çökkün ruh hali
• İştahta azalma ve kilo kaybı
• İstemsiz kilo alımı veya verilemeyen kilolar
• Kuru cilt, kabızlık, saç dökülmesi
• Çarpıntı, nefes darlığı veya ritim bozukluğu hissi
• Denge sorunları ve düşme eğilimi

Nedenler

Ana nedenler

• Hashimoto hastalığı adı verilen bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırması (otoimmün hastalık)
• İyot yetersizliği veya fazlalığı
• Tiroid bezinde nodüller veya kitleler
• Tiroid bezinin iltihaplanması
• Daha önce tiroid cerrahisi veya radyoaktif iyot tedavisi öyküsü
• Yaşa bağlı tiroid bezinin yapısında değişiklikler

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Kadın olmak
• Ailede tiroid hastalığı öyküsü
• Otoimmün bir hastalığın varlığı
• Boyun bölgesine radyasyon uygulanmış olması
• Bazı ilaçların kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı veya ciddi kalp ritmi bozukluğu yaşıyorsanız
• Şiddetli nefes darlığı veya bayılma hissi varsa
• Bilinç bulanıklığı veya davranış değişikliği görülüyorsa
• Boyunda hızla büyüyen bir şişlik fark ederseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kendinizde bu yazıda geçen belirtilerden birkaçını fark ediyorsanız
• Ailenizde tiroid hastalığı olan biri varsa
• Kronik bir hastalığınız varsa ve yıllık kontrolünüzde tiroid testinin yapılmasını istiyorsanız

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinleyip boynunuzdaki tiroid bezini elle muayene eder. Ardından tiroid hormonlarını ve tiroidi uyaran hormonu ölçen kan testleri isteyebilir. Gerekirse tiroid ultrasonu gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (TSH, serbest T4, serbest T3)
• Tiroid ultrasonu
• Tiroid antikor testleri
• Gerekirse tiroid sintigrafisi

Randevunuzda neler beklenir

Kan testi için özel bir hazırlık gerekmez. Genellikle kolunuzdan birkaç damla kan alınır ve sonuçlar birkaç gün içinde hazır olur. Doktorunuz sonuçlara göre tanıyı açıklar ve sizinle en uygun adımları planlar.

Tedavi

Tedavi, tiroid bezinin az mı çok mu çalıştığına bağlıdır. Amaç hormon dengesini sağlamaktır. Hem ilaç tedavisi hem de diğer yöntemler doktorunuzun planına göre uygulanır. Tedaviye başladıktan sonra belirtiler genellikle birkaç hafta içinde iyileşmeye başlar.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrollere düzenli gidin.
• İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde, her gün aynı saatte alın.
• Şikayetlerinizde değişiklik veya yeni belirtiler olursa not alın ve doktorunuza iletin.
• Kendinizi iyi hissetseniz bile tedavinizi kendi başınıza bırakmayın.

Tıbbi tedaviler

Tiroid az çalışıyorsa, eksik hormonun yerine konması için ağızdan alınan ilaçlar kullanılır. Tiroid çok çalışıyorsa, hormon yapımını baskılayan ilaçlar, radyoaktif iyot tedavisi veya cerrahi gibi seçenekler değerlendirilir. Tedavi kişiseldir; doktorunuz yaşınıza, genel sağlığınıza ve tiroidinizin durumuna göre karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Tiroid nodülü büyük bir kitle oluşturuyorsa, kanserden şüpheleniliyorsa veya ilaç tedavisiyle kontrol edilemeyen ciddi belirtiler varsa, cerrahiyle tiroid bezinin tamamı veya bir kısmı çıkarılabilir. Bu karar doktorunuzla birlikte verilir.

Bu durumla yaşamak

Tiroid hastalığı olanlar, tedaviye düzenli devam ettiklerinde normal günlük yaşantılarına dönebilir. Yeterli dinlenme, sağlıklı beslenme ve stresten uzak durmak iyilik halinizi artırır. Yaşınıza uygun aktivitelerle fiziksel ve zihinsel sağlığınızı destekleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve yeterli uyuyun.
• Yürüyüş gibi hafif egzersizleri günlük rutininize ekleyin.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı deneyin.
• Kendinize zaman ayırın; gevşeme teknikleri öğrenin.

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir tabak; sebze, meyve, tam tahıl ve kaliteli protein içermelidir. İyot alımında aşırıya kaçmamak önemlidir; iyotlu tuz kullanımı ve besin takviyeleri konusunda doktorunuzun önerisini dinleyin. Düzenli yürüyüş, denge ve kas gücünü korumak için faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tiroid hastalıkları bazen duygu durumunuzu etkileyebilir; çökkünlük, huzursuzluk, unutkanlık ve kaygı hissi yaşayabilirsiniz. Bu durumların tedaviyle düzelebileceğini bilmek önemlidir. Duygularınızı yakınlarınızla paylaşın, gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek isteyin. Kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleri varsa vakit kaybetmeden bir sağlık çalışanına veya 112'ye ulaşın.

Önleme

Tiroid hastalıklarının pek çoğu tamamen önlenemez. Ancak iyotlu tuz kullanımı, düzenli sağlık kontrolü ve belirtileri erken fark etmek; komplikasyonları geciktirmeye ve yaşam kalitesini korumaya yardımcı olur. Özellikle risk grubundaysanız düzenli doktor kontrolü önemlidir.

Tarama programları

Yaşlılarda tiroid hastalıkları belirti vermeyebilir veya belirtiler fark edilmeyebilir. Bu nedenle rutin bir sağlık kontrolünde doktorunuz tiroid fonksiyon testi isteyebilir. Herkes için tarama önerilmez; doktorunuz risk durumunuza göre karar verir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp ritim bozuklukları ve kalp yetmezliği riski artar.
• Kemik erimesi (osteoporoz) ve kırıklara yatkınlık gelişebilir.
• Unutkanlık, depresyon ve günlük işleri yapmakta zorluk oluşabilir.
• Nadir de olsa tiroid bezinin aşırı çalışması 'tiroid krizi' adı verilen ciddi bir duruma yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Tiroid hastalıkları, günümüzde etkili biçimde yönetilebilen sağlık sorunlarıdır. Doğru tanı, uygun tedavi ve düzenli takip ile birçok kişi günlük hayatına aktif bir şekilde devam edebilir. Belirtilerin çoğu tedaviyle düzelir; dengeye ulaşmak zaman alabilir, bu yüzden kendinize karşı sabırlı olun.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.