Gebelikte Tiroit Sağlığı

Genel Bakış

Tiroit, boynun ön kısmında bulunan kelebek şeklinde küçük bir bezdir. Vücudun metabolizmasını, yani enerji kullanımını düzenleyen tiroit hormonlarını üretir. Gebelikte bu hormonlar hem annenin hem de bebeğin sağlığı için önemlidir. Tiroit bezinin az çalışması (hipotiroidi) veya fazla çalışması (hipertiroidi) gebelik sırasında sorunlara yol açabilir. Doğru tedavi ile çoğu kadın sağlıklı bir gebelik geçirebilir.

Gebelikte tiroit hastalıkları nadir değildir. Yaklaşık her 100 gebeden 2-3'ünde hipotiroidi görülür; hipertiroidi ise daha az yaygındır. Doğum sonrası tiroit iltihabı da bazı kadınlarda görülebilir.

Tüm gebeleri etkileyebilir, ancak ailesinde tiroit hastalığı olan, Tip 1 diyabeti bulunan, daha önce tiroit ameliyatı geçiren veya otoimmün tiroit hastalığı olan kadınlarda risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşırı yorgunluk ve halsizlik
• Kilo alımı veya verme
• Soğuğa veya sıcağa tahammülsüzlük
• Kabızlık
• Kas ağrıları ve kramplar
• Çarpıntı (kalbin hızlı veya düzensiz atması)
• Sinirlilik ve huzursuzluk
• El titremesi
• Uyku sorunları
• Cilt kuruluğu ve saç dökülmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Otoimmün hastalıklar (bağışıklık sisteminin tiroit bezine saldırması)
• Hashimoto hastalığına bağlı az çalışan tiroit
• Graves hastalığına bağlı fazla çalışan tiroit
• Tiroit nodülleri (bezde oluşan yumrular)
• İyot eksikliği (ülkemizde tuzlar iyotlandığı için daha az görülür)
• Tiroit ilaçlarının yanlış kullanımı veya doz ayarı sorunları

Risk faktörleri

• Ailede tiroit hastalığı öyküsü
• Daha önce tiroit hastalığı veya ameliyatı geçirmiş olmak
• Tip 1 diyabet (şeker hastalığı)
• Annenin yaşının 30'un üzerinde olması
• Gebelik öncesi tiroit ilacı kullanmak
• Radyoaktif iyot tedavisi görmüş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa acil servise veya 112'yi arayarak başvurun.
• Kanamanız veya erken doğum eylemi şüphesi varsa hemen hastaneye gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Gebelik planlıyorsanız veya hamile olduğunuzu öğrendiyseniz tiroit fonksiyonlarınızı kontrol ettirin.
• Tiroit hastalığınız varsa düzenli doktor kontrollerinize gidin.
• Tiroit ilacı kullanıyorsanız dozunuzu doktorunuzla birlikte ayarlayın.
• Aşırı yorgunluk, çarpıntı, kilo değişimi gibi belirtiler yaşıyorsanız doktorunuza danışın.

Tanı

Tiroit hastalığı genellikle kan testleriyle teşhis edilir. Doktorunuz TSH adı verilen temel tiroit hormonunu ölçer; gerekirse serbest T4 ve serbest T3 hormonlarına da bakar. Tiroit antikorları bağışıklık sistemiyle ilgili sorunları gösterir.

Yapılabilecek testler

• Kan testi (TSH, serbest T4, serbest T3)
• Tiroit antikor testleri (anti-TPO, anti-Tg)
• Gerekirse tiroid ultrasonu (bebeğe zarar vermez)

Randevunuzda neler beklenir

Test için özel bir hazırlık gerekmez. Kan örneği kolunuzdan alınır. Sonuçlar birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz sonuçlara göre tedavi planı yapar ve sizi endokrinoloji bölümüne yönlendirebilir.

Tedavi

Gebelikte tiroit tedavisinin amacı, hormon seviyelerini normal aralıkta tutmaktır. Tedavi edilmezse hem anne hem bebek için riskler artar. Doktorunuz, gebelik boyunca ilaç dozunu ayarlayarak sizi düzenli takip eder.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği ilaçları aksatmadan kullanın.
• Düzenli kan testlerinizi yaptırın.
• İlaçlarınızı her gün aynı saatte alın.
• Reçetesiz takviye veya bitkisel ürünleri önce doktorunuza danışmadan kullanmayın.
• Bol dinlenin, stresten uzak durmaya çalışın.

Tıbbi tedaviler

Gebelikte tiroit hastalıkları için ilaç tedavisi uygulanır. Az çalışan tiroit durumunda hormon yerine koyma tedavisi planlanır; bu ilaç vücudun ihtiyacı olan tiroit hormonunu sağlar. Fazla çalışan tiroit durumunda ise tiroit hormonlarının üretimini azaltan ilaçlar kullanılır. Hangi ilacın ne dozda kullanılacağına ve ne kadar süre uygulanacağına yalnızca doktorunuz karar verir; gebelik boyunca doz değişebilir. İlaçların bebeğe zarar vermemesi için ilaç seçimi ve doz ayarı çok dikkatli yapılır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Tiroid ameliyatı gebelik sırasında çok nadiren gerekir. Yalnızca ilaç tedavisine yanıt vermeyen ağır durumlarda veya kanser şüphesinde değerlendirme yapılır. Ameliyat genellikle doğum sonrasına ertelenir.

Bu durumla yaşamak

Tiroit hastalığınız olsa bile düzenli doktor takibi ve ilaç kullanımı ile gebeliğinizi sağlıklı geçirebilirsiniz. Kontrollerinizi aksatmayın, beslenmenize dikkat edin ve vücudunuzun sinyallerini gözlemleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde yeterince uyuyun.
• Kafeinli içecekleri sınırlayın.
• Sigara içmeyin, içilen ortamlardan uzak durun.
• Doktorunuzun önerdiği egzersizleri yapın.
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya yürüyüş deneyin.

Diyet ve egzersiz

İyot tiroit hormonlarının yapı taşıdır, ancak fazlası da zararlı olabilir. Türkiye'de iyotlu tuz kullanılır; bu nedenle yeterli iyot aldığınızı düşünebilirsiniz. Ek iyot takviyesi kullanmadan önce mutlaka doktorunuza sorun. Dengeli beslenmek ve yürüyüş gibi hafif egzersiz yapmak hem tiroit sağlığı hem gebelik için faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Gebelik başlı başına duygusal değişimler getirir; tiroit hastalığı bu durumu artırabilir. Kaygı, çökkünlük, sinirlilik veya aşırı huzursuzluk yaşayabilirsiniz. Bu duyguları eşiniz, aileniz ve doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir psikologdan destek alabilirsiniz.

Önleme

Tiroit hastalıklarının birçoğu otoimmün kaynaklıdır ve tam olarak önlenemez. Bununla birlikte gebelik öncesi tiroit kontrolü yaptırmak, bilinen tiroit hastalığını tedavi ettirmek ve iyot alımına dikkat etmek riskleri azaltabilir.

Aşılar

Tiroit hastalığına karşı aşı yoktur. Ancak gebelikte önerilen diğer aşılar için doktorunuza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Risk grubundaki kadınlara gebeliğin ilk üç ayında tiroit kan testi önerilir. Türkiye'de gebelik takibinde tiroit testleri, doktorun gerekli gördüğü durumlarda yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşük riski artar.
• Erken doğum
• Preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) riski
• Bebeğin düşük doğum ağırlığı
• Bebekte beyin ve sinir sistemi gelişiminde sorunlar
• Doğum sonrası tiroit sorunları

Uzun vadeli görünüm

Tiroit hastalığı gebelikte doktor takibi ve doğru tedavi ile iyi yönetilebilir. Çoğu kadın sağlıklı bir gebelik geçirir ve sağlıklı bir bebek dünyaya getirir. Erken tanı ve düzenli kontrol çok önemlidir. Kendinize iyi bakmanız ve tedavinize uymanız, hem sizin hem bebeğinizin sağlığı için en değerli adımdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.