Tiroid Belirtileri ve Ne Zaman Doktora Görünmeli?

Genel Bakış

Tiroid, boynun ön kısmında bulunan, kelebek şeklinde küçük bir bezdir. Vücudun enerji kullanımını, kalp atışını, ısı üretimini ve pek çok organın çalışmasını düzenleyen tiroid hormonlarını üretir. Tiroid çok çalıştığında ‘hipertiroidi’, az çalıştığında ‘hipotiroidi’ ortaya çıkar. Bu durumlar vücudun dengesini bozabilir.

Evet. Özellikle kadınlarda, ileriki yaşlarda ve ailede tiroid hastalığı öyküsü olanlarda yaygındır. İyot eksikliği olan bölgelerde daha sık görülebilir.

Tiroid sorunları en çok kadınları etkiler. Hamilelik, menopoz ve 60 yaş üzeri gibi dönemlerde risk artar. Her yaştan insanda görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Halsizlik ve yoğun yorgunluk
• Açıklanamayan kilo artışı veya kaybı
• Soğuğa ya da sıcağa dayanılamaması
• Çarpıntı ve düzensiz kalp atışı
• Kuruluk ve saç dökülmesi
• Unutkanlık, isteksizlik veya huzursuzluk gibi ruh hali değişiklikleri
• Adet düzensizlikleri

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme geriliği veya ergenliğin geç gelmesi
• Okul başarısında belirgin değişiklik
• Huzursuzluk, aşırı hareketlilik ya da tam tersi durgunluk
• Büyüme ve gelişme için önemli olduğundan, çocuklarda tiroid bozuklukları dikkatle izlenmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler silik olabilir; halsizlik, denge kaybı, unutkanlık ve depresyon gibi yakınmalar yaşlanmaya bağlanabilir.
• Kalp çarpıntısı, nefes darlığı, kabızlık veya ishal
• Düşme, geçirilen kazalar ve genel olarak güvende hissetmeme

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin tiroid bezine kendi dokusuna saldırması (otoimmün hastalık)
• İyot yetersizliği veya fazlalığı
• Tiroid bezinde nodül adı verilen kitleler
• Tiroid ameliyatı, bazı ilaçlar veya radyasyon tedavisi
• Hamilelikte yaşanan hormonal değişiklikler

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• Ailede tiroid hastalığı öyküsü
• Tip 1 diyabet veya çölyak gibi otoimmün bir hastalığın bulunması
• 60 yaş üzerinde olmak
• İyot eksikliği görülen bir bölgede yaşamak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Boynunuzda şişlik, yumru veya yutma/nefes darlığı varsa
• Belirtileriniz hızla kötüleşiyor veya günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Hamileyseniz veya hamilelik planlıyorsanız, düzenli takip için doktorunuza danışın

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır süren yorgunluk, kilo değişimi, ruh hali veya uyku sorunu yaşıyorsanız
• Tiroid ilacı kullanıyorsanız, doktorunuzun önerdiği aralıklarla kan testi yaptırın
• Ailenizde tiroid hastalığı varsa ve belirtileriniz olmasa bile, sağlık kontrolü sırasında tiroid testlerinizi yaptırmayı unutmayın

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve boynunuzu muayene eder. Ardından basit bir kan testi ile tiroid hormon düzeylerinize bakar. Gerekirse ultrason, sintigrafi veya ince iğne biyopsisi planlanabilir.

Yapılabilecek testler

• TSH (tiroid uyarıcı hormon) testi
• Serbest T3 ve T4 testleri
• Tiroid ultrasonu
• Otoimmün tiroid hastalığını değerlendirmek için antikor testleri
• Gerekirse tiroid sintigrafisi veya biyopsi

Randevunuzda neler beklenir

Kan testi birkaç gün içinde sonuçlanır. Doktorunuz sonuçlara göre sizi endokrinoloji (hormon hastalıkları) uzmanına yönlendirebilir. Her ek tetkik için ayrı bir işlem gerekmez; genellikle en az tetkikle tanı konur.

Tedavi

Tedavi, tiroid bezinin az mı çok mu çalıştığına ve altta yatan nedene bağlıdır. Amaç, vücuttaki tiroid hormon düzeylerini sağlıklı bir aralıkta tutmak ve belirtileri kontrol altına almaktır. Tedavi kişiye özeldir.

Evde kişisel bakım

• İlaçlarınızı doktorunuzun söylediği saatte ve şekilde düzenli alın
• Doktorunuza danışmadan ilacı bırakmayın veya dozunu değiştirmeyin
• Belirtilerinizi not alın ve kontrollerde paylaşın
• Düzenli uyuyun, yeterli sıvı tüketin ve stresten kaçının
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin

Tıbbi tedaviler

Hormon eksikliğinde tiroid hormonu yerine koyma tedavisi uygulanır. Tiroid çok çalışıyorsa, bezin çalışmasını yavaşlatan ilaçlar verilir. Bazı durumlarda radyoaktif iyot tedavisi veya cerrahi seçenekler de değerlendirilir. Hangi tedavinin sizin için uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat, genellikle büyük nodüller veya şüpheli kitleler tespit edildiğinde, nefes veya yutmayı engelleyen büyük tiroid dokusu olduğunda ya da ilaç tedavisiyle kontrol altına alınamayan durumlarda düşünülebilir. Doktorunuz sizinle ayrıntılı şekilde konuşacaktır.

Bu durumla yaşamak

Tiroid hastalığıyla yaşamak, düzenli takip ve öz bakım gerektirir. İlacınızı her gün almak, kan testlerini aksatmamak ve sağlıklı alışkanlıklar edinmek hayatınızı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın birkaç günü 30 dakikalık yürüyüş gibi hafif egzersizler yapın
• Yeterli ve düzenli uyuyun
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri, meditasyon veya hobiler edinin
• Doktor kontrollerinizi aksatmayın

Diyet ve egzersiz

Tiroid için özel bir mucize diyet yoktur. Dengeli beslenmek, ihtiyaç halinde iyot içeren besinleri ölçülü tüketmek ve beslenme alışkanlıklarınızı doktorunuza sormak yeterlidir. Aşırı iyotlu besinlerden kaçının. Egzersiz, enerjinizi düzenler ve ruh halinizi iyileştirir; ama aşırı yorgunlukta tempoyu düşürmek gerekebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tiroid bozuklukları ruh halini doğrudan etkileyebilir. Halsizlik, isteksizlik, depresif his veya sinirlilik görülebilir. Bu durumlar geçici olabilir. Kendinizi kötü hissettiğinizde bunu doktorunuzla paylaşın. Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa veya dayanılmaz bir sıkıntı yaşıyorsanız hemen 112'yi arayın veya en yakın sağlık kuruluşuna gidin.

Önleme

Birçok tiroid hastalığı kesin olarak önlenemez. Ancak iyot eksikliği olduğu bilinen bir bölgede yaşıyorsanız iyotlu tuz kullanmak koruyucu olabilir. Yeterli ve dengeli beslenmek, stresi yönetmeye çalışmak ve düzenli sağlık kontrolü yaptırmak riskleri azaltmaya yardımcı olur.

Aşılar

Tiroid hastalıklarına karşı aşı yoktur.

Tarama programları

Toplum genelinde tiroid taraması rutin olarak önerilmez. Ancak ailede tiroid hastalığı, otoimmün hastalık veya hamilelik gibi risk durumları varsa doktorunuz tiroid testi isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp ritim sorunları ve kalp yetersizliği
• Kemik erimesi ve kırık riskinde artış
• Hamilelikte düşük, erken doğum ve bebekte gelişim sorunları
• Çok yüksek tiroid hormonu durumlarında ateş, kafa karışıklığı ve bilinç kaybı gibi ciddi tablolar
• Kolesterol yüksekliği, depresyon ve bilişsel sorunlar

Uzun vadeli görünüm

Tiroid hastalıkları doğru tedavi ve düzenli takiple genellikle iyi seyreder. Çoğu kişi normal yaşantısına devam eder. Tedaviyle belirtiler kontrol altına alınır, enerjiniz geri gelir. Önemli olan düzenli kontrolleri aksatmamak ve doktorunuzla iş birliği yapmaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.