Uterine Fibroids
Başvurulan kaynaklar
Bu makale özgün hasta eğitimi içeriğidir.
- WHO—Health topics A–Z(2024)
- NHS—Health A to Z(2024)
- CDC—Health topics(2024)
Uluslararası klinik kılavuzlara dayalıdır
Genel Bakış
Rahim miyomları, rahim duvarındaki kas tabakasından gelişen, iyi huylu (kanser olmayan) büyümelerdir. Genellikle yuvarlak veya oval şekillidirler ve boyutları bir bezelye tanesinden bir kavun büyüklüğüne kadar değişebilir. Miyomlar genellikle tek değil, birden fazla sayıda olurlar.
Önemli bilgiler
- Miyomlar en sık üreme çağındaki kadınlarda görülür, menopoz sonrası genellikle küçülürler.
- Çoğu miyom belirti vermez ve tesadüfen fark edilir.
- Miyomlar kansere dönüşmez; nadiren de olsa malign (kötü huylu) bir tümör olan leiomyosarkom ile karışabilir, ancak bu çok seyrektir.
- Tedavi seçenekleri miyomun yerine, büyüklüğüne, semptomlara ve kişinin gebelik planına göre değişir.
Evet, rahim miyomları oldukça yaygındır. 35-50 yaş arasındaki her 4 kadından yaklaşık 1'inde miyom olduğu tahmin edilmektedir.
Miyomlar en sık 30-50 yaş arasındaki kadınları etkiler. Siyah ırkta daha sık görülür ve daha erken yaşlarda ortaya çıkar. Ailede miyom öyküsü olanlarda risk artar. Menopoz sonrası miyomlar genellikle küçülür ve yeni miyom oluşumu nadirdir.
Belirtiler
- Ani başlayan, çok şiddetli karın veya kasık ağrısı
- Kanamayla birlikte bayılma, baş dönmesi, nefes darlığı (ağır kan kaybı belirtileri)
- Ağır kanama nedeniyle 1 saat içinde pedin veya tamponun tamamen ıslanması
- ⚠Adet kanamasının normalden çok daha ağır olması, büyük pıhtılar gelmesi
- ⚠Kanama nedeniyle günlük aktiviteleri yapamama
- ⚠Anemi (kansızlık) belirtileri: halsizlik, solgunluk, çarpıntı
- ⚠İdrar yaparken veya dışkılarken şiddetli ağrı
Yaygın belirtiler
- Ağır veya uzun süren adet kanamaları (7 günden fazla)
- Adet aralarında veya cinsel ilişki sonrası kanama
- Alt karında basınç, ağrı veya şişkinlik hissi
- Sık idrara çıkma veya idrar yaparken zorlanma
- Kabızlık veya rektal basınç
- Bel ağrısı veya bacaklarda ağrı
- Kısırlık veya tekrarlayan düşükler
Çocuklarda belirtiler
- Miyomlar çocuklarda görülmez; ergenlik öncesi dönemde son derece nadirdir. Adet görmeye başlamış genç kızlarda ise çok seyrek rastlanır.
Yaşlı yetişkinlerde belirtiler
- Menopoz sonrası dönemde yeni miyom oluşumu nadirdir. Var olan miyomlar genellikle küçülür ve semptomlar azalır. Nadiren, hormon tedavisi kullanan kadınlarda miyomlar büyüyebilir.
Nedenler
Ana nedenler
- Miyomların kesin nedeni bilinmemektedir. Kadınlık hormonları olan östrojen ve progesteronun miyom büyümesini uyardığı düşünülmektedir.
- Genetik faktörler: Ailede miyom öyküsü olması riski artırır.
- Rahim iç duvarındaki hücrelerin anormal büyümesi sonucu oluştukları düşünülmektedir.
Risk faktörleri
- Yaş: 30-50 yaş arasında daha sık
- Ailede miyom öyküsü (anne, kız kardeş)
- Siyah ırk (beyaz kadınlara göre 2-3 kat daha sık)
- Obezite (fazla kilo)
- Hipertansiyon (yüksek tansiyon)
- Daha önce doğum yapmamış olmak
- Erken adet görme (12 yaşından önce)
Ne zaman doktora görünmeli
Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:
- Ağır veya anormal kanama (pedinizi 1 saatte bir değiştirmeniz gerekiyorsa ve bu iki saatten fazla sürüyorsa)
- Kanamayla birlikte şiddetli karın ağrısı
- Bayılma veya baş dönmesi hissi
Şu durumlarda rutin randevu alın:
- Adetleriniz normale göre daha ağır veya uzun sürüyorsa
- Alt karında basınç, şişkinlik veya ağrı varsa
- Sık idrara çıkma veya kabızlık gibi sorunlarınız varsa
- Gebelik planlıyorsanız veya kısırlık sorununuz varsa
Tanı
Miyom tanısı genellikle jinekolojik muayene ve görüntüleme yöntemleriyle konulur. Doktorunuz size rahim büyüklüğünü değerlendirmek için pelvik muayene yapabilir.
Yapılabilecek testler
- Pelvik ultrason: En sık kullanılan yöntemdir. Miyomların boyutunu, yerini ve sayısını gösterir.
- Histeroskopi: Rahim içine ince bir kamera ile bakarak miyomları doğrudan görmeyi sağlar.
- Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Miyomların daha ayrıntılı görüntüsünü verir, özellikle planlanan cerrahi öncesi kullanılır.
- Salin infüzyon sonohisterografi: Rahim içine sıvı verilerek ultrason yapılmasıdır.
Randevunuzda neler beklenir
Teşhis süreci genellikle ağrısız ve kısa sürer. Ultrason muayenesi pelvik muayene gibi rahatsızlık verebilir ancak genellikle birkaç dakika içinde tamamlanır. Doktorunuz sonuçları sizinle detaylıca paylaşacaktır.
Tedavi
Miyom tedavisi, semptomların şiddetine, miyomun büyüklüğüne ve yerine, yaşınıza ve gebelik planınıza bağlı olarak değişir. Tedavi seçenekleri ilaç tedavileri, cerrahi olmayan girişimler ve cerrahi yöntemleri içerir.
Evde kişisel bakım
- Ağrı ve kanama için dinlenme ve sıcak su torbası uygulaması
- Demir açısından zengin besinler (kırmızı et, yeşil yapraklı sebzeler, kuru baklagiller) tüketmek, gerekirse doktor tavsiyesiyle demir takviyesi almak
- Düzenli egzersiz (yürüyüş, yüzme gibi) ve sağlıklı kiloyu korumak
- Stresten uzak durmak için gevşeme teknikleri ve yeterli uyku
Tıbbi tedaviler
İlaç tedavileri genellikle semptomları azaltmak için kullanılır. Hormonal ilaçlar (örneğin doğum kontrol hapları, progestin salgılayan rahim içi araçlar veya GnRH agonistleri gibi) kanamayı ve ağrıyı kontrol etmeye yardımcı olabilir. Bu ilaçlar miyomları tamamen yok etmez, ancak semptomları hafifletir. GnRH agonistleri kısa süreli kullanılır ve menopoz benzeri bir durum yaratarak miyomların küçülmesini sağlar. Bu tedaviler sadece doktor kontrolünde uygulanmalıdır.
Ameliyat ne zaman düşünülür?
Cerrahi, miyomların büyük olması, şiddetli semptomlar veya gebelik planına bağlı olarak düşünülebilir. Cerrahi seçenekler arasında miyomektomi (sadece miyomların çıkarılması, rahim korunur) ve histerektomi (rahmin tamamen alınması) bulunur. Hangi cerrahinin uygun olduğuna doktorunuz karar verir.
Bu durumla yaşamak
Miyomlarla yaşam çoğu kişi için sorunsuzdur. Ancak semptomlar varsa, adet dönemlerinde ekstra önlemler almak (daha sık ped değişimi, yanınızda yedek ped bulundurmak) gerekebilir. Ağrılı dönemlerde sıcak uygulama ve dinlenme yardımcı olabilir.
Yaşam tarzı ipuçları
- Sağlıklı bir kiloda kalmak (obezite miyom riskini artırabilir)
- Düzenli egzersiz yapmak (haftada en az 150 dakika orta şiddetli aktivite)
- Alkol ve kafein tüketimini sınırlamak
- Stres yönetimi için yoga, meditasyon veya derin nefes egzersizleri
- Sigara kullanmamak
Diyet ve egzersiz
Bol lifli gıdalar (tam tahıllar, meyveler, sebzeler), antioksidan açısından zengin besinler (yaban mersini, domates, brokoli) ve demir içeren besinler tüketmek faydalı olabilir. Kırmızı et ve işlenmiş gıdaları sınırlamak önerilir. Düzenli egzersiz hem genel sağlığa hem de hormon dengesine katkı sağlar.
Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli
Miyomlar, özellikle ağır kanama ve ağrı nedeniyle kaygı, üzüntü veya depresyona yol açabilir. Kısırlık veya gebelik sorunları duygusal yük oluşturabilir. Bu duygular normaldir. Destek almak için bir psikolog veya psikiyatriste başvurmaktan çekinmeyin.
Önleme
Miyomların kesin olarak önlenmesi mümkün değildir. Ancak sağlıklı bir kiloda kalmak, düzenli egzersiz yapmak ve sağlıklı beslenmek riski azaltabilir. Bazı çalışmalar, yeşil sebzeler ve meyve tüketiminin koruyucu olabileceğini göstermektedir.
Tarama programları
Düzenli jinekolojik muayeneler ve pelvik ultrason, miyomların erken teşhisinde önemlidir. Herhangi bir şikayetiniz olmasa bile yıllık kontrol önerilir. Sağlık Bakanlığı rutin tarama önermemekle birlikte, şikayeti olan kadınların başvurması teşvik edilir.
Komplikasyonlar
Tedavi edilmezse
- Kronik ağır kanama sonucu demir eksikliği anemisi (kansızlık)
- Miyomların büyümesi sonucu komşu organlara (mesane, bağırsak) baskı yaparak idrar yolu enfeksiyonları, böbrek hasarı veya bağırsak tıkanıklığı gibi sorunlar
- Kısırlık veya gebelik komplikasyonları (düşük, erken doğum, plasenta problemleri)
- Doğum sırasında zorluk veya sezaryen ihtiyacında artış
Uzun vadeli görünüm
Miyomlar iyi huylu ve çoğu zaman zararsızdır. Uygun tedavi ile semptomlar kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi önemli ölçüde iyileşir. Menopoz sonrası miyomlar genellikle küçülür. Düzenli takip ve doktor önerilerine uyum ile sorunsuz bir yaşam sürmek mümkündür. Unutmayın, çoğu kadın miyomlarla mutlu ve sağlıklı bir hayat yaşar.
Destek bul
Uluslararası kuruluşlar
Yerel kuruluşlar
- Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği ↗ · Türkiye
Yardım hatları
Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.
Bilgileri her zaman doktorunuzla doğrulayın
Sağlık kılavuzları ülkeye ve bölgeye göre değişir. Bu makaledeki bilgiler uluslararası klinik kılavuzlara dayanmaktadır ancak ülkenizdeki özel kılavuzları, ilaçları veya uygulamaları yansıtmayabilir. Sağlık endişelerinizi her zaman kendi doktorunuz veya sağlık hizmeti sağlayıcınızla görüşün ve yerel ulusal sağlık kılavuzlarına başvurun.
Önemli uyarı Bu bilgiler yalnızca eğitim amaçlıdır. Profesyonel tıbbi tavsiye, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Kendi durumunuzla ilgili mutlaka kalifiye bir sağlık uzmanına danışın. Tıbbi bir acil durum yaşıyorsanız derhal yerel acil servisinizi arayın.