Kan Şekerini Önleme: Sağlıklı Bir Yaşam İçin Rehber

Genel Bakış

Kan şekeri, vücudumuzun enerji için kullandığı glikozdur. Yüksek kan şekeri (hiperglisemi), kanımızda normalden fazla şeker bulunması demektir. Bu durum zamanla tip 2 diyabet dediğimiz hastalığa yol açabilir. Yüksek kan şekerini önlemek, sağlıklı alışkanlıklarla kan şekerini dengelemek demektir.

Evet, günümüzde yetişkinler arasında yüksek kan şekeri ve tip 2 diyabet oldukça yaygındır. Sağlıksız beslenme ve hareketsiz yaşam alışkanlıkları nedeniyle görülme sıklığı artmaktadır.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Ancak 40 yaş üzerindekiler, fazla kilolu olanlar, hareketsiz yaşam sürenler ve ailesinde diyabet bulunanlar daha yüksek risk taşır. Ayrıca gebelikte diyabet geçiren kadınlar da risk grubundadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşırı susama
• Sık idrara çıkma
• Yorgunluk ve halsizlik
• Bulanık görme
• Açıklanamayan kilo kaybı

Çocuklarda belirtiler

• Sık idrara çıkma ve gece alt ıslatma
• Aşırı susama
• Okulda dikkat ve başarı düşüklüğü
• Sürekli yorgunluk ve halsizlik
• Kilo alamama veya hızlı kilo alma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı veya unutkanlık
• Baş dönmesi ve dengesizlik
• Sık enfeksiyon geçirme
• Yaraların geç iyileşmesi
• Görmede bulanıklık

Nedenler

Ana nedenler

• Vücudun insülini etkili kullanamaması (insülin direnci)
• Sağlıksız ve düzensiz beslenme
• Hareketsiz yaşam
• Kronik stres
• Bazı hormonal bozukluklar

Risk faktörleri

• Fazla kilo veya obezite
• Ailede tip 2 diyabet öyküsü
• Hareketsiz yaşam tarzı
• İşlenmiş gıdalar ve şekerli içeceklerle zengin beslenme
• 40 yaş üzerinde olmak
• Gebelikte şeker hastalığı (gestasyonel diyabet) geçirmiş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Aşırı susama ve sık idrara çıkma aniden arttıysa
• Bulanık görme yaşamaya başladıysanız
• Açıklanamayan kilo kaybınız varsa
• Sürekli yorgunluk, uyuşma veya karıncalanma hissediyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yıllık sağlık kontrolünde kan şekeri baktırmak
• Diyabet riskiniz varsa doktorunuzla görüşmek
• Sağlıklı beslenme ve egzersiz planı oluşturmak için destek almak

Tanı

Yüksek kan şekeri, kan örneği ve bazen şekerli su içtikten sonra yapılan ölçümlerle teşhis edilir. Doktorunuz bulgularınıza göre gerekli testleri ister.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri testi
• Tokluk kan şekeri testi
• A1C testi (son 2-3 ayın kan şekeri ortalamasını gösterir)

Randevunuzda neler beklenir

Test için en az 8-10 saat aç kalmanız gerekebilir. Doktorunuz ya da hemşireniz size ne zaman ve nasıl test yapılması gerektiğini açıklayacaktır. Sonuçlar birkaç gün içinde çıkar ve doktorunuz sonuçları sizinle yorumlar.

Tedavi

Yüksek kan şekerini önlemek ve kontrol altına almak için temel yaklaşım sağlıklı yaşam alışkanlıklarıdır. Beslenme düzeni ve fiziksel aktivite en önemli basamaklardır. Gerekirse doktorunuz kan şekerini düzenlemek için destekleyici tedaviler önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Haftanın çoğu günü 30 dakika tempolu yürüyüş yapın
• Sebze, lifli gıdalar ve tam tahıllar tüketin
• Şekerli içecekler ve işlenmiş gıdalardan kaçının
• Düzenli ve yeterli uyuyun
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Stresle başa çıkmak için nefes egzersizleri veya hobiler edinin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, diyet ve egzersize rağmen kan şekeri yüksek seyrediyorsa size uygun ilaçları reçete edebilir. Bu ilaçlar kesinlikle hekim kontrolünde ve onun önerdiği şekilde kullanılmalıdır. Gerekli durumlarda insülin tedavisi de başlanabilir. İlaçların düzenli kullanımı ve doktor kontrollerine gitmek çok önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ciddi kilo sorunu olan ve diğer yöntemlerle kilo veremeyen bazı kişilerde metabolik cerrahi değerlendirilebilir. Bu kararın mutlaka uzman bir hekim ekibi tarafından verilmesi gerekir.

Bu durumla yaşamak

Kan şekerini önlemek bir yaşam biçimi haline gelir. Her gün sağlıklı seçimler yaparak, düzenli kontrol ve takip ile bu durumu yönetebilirsiniz. Kendinize gerçekçi hedefler koyun ve adım adım ilerleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz
• Düzenli saatlerde yemek yiyin
• Şekerli atıştırmalıklar yerine meyve veya kuruyemiş tercih edin
• Bol su için
• Her yıl düzenli sağlık kontrolü yaptırın

Diyet ve egzersiz

Beslenmenizde sebzeler, baklagiller, tam tahıllar, yoğurt ve balık gibi sağlıklı proteinler yer almalıdır. Beyaz ekmek, tatlılar ve gazlı içeceklerden kaçının. Egzersiz olarak temiz havada tempolu yürüyüş, bisiklet, yüzme gibi aktiviteleri seçebilirsiniz. Günde 30 dakika ile başlayıp zamanla artırabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüksek kan şekeri riski yaşamak bazen kaygı ve stres yaratabilir. Unutmayın, önleyici adımlar attıkça kontrol sizdedir. Kendinize iyi davranmak ve destek istemek güçlülüktür.

Önleme

Evet, yüksek kan şekeri ve tip 2 diyabet büyük ölçüde önlenebilir. Sağlıklı kiloyu korumak, beslenmeye dikkat etmek ve düzenli hareket etmek en etkili yöntemlerdir.

Aşılar

Grip ve zatürre gibi enfeksiyonlar kan şekerini yükseltebilir. Bu nedenle doktorunuzun önerdiği aşıları yaptırmanız, kan şekerinizin dengede kalmasına yardımcı olabilir. Aşılar hakkında aile hekiminize danışın.

Tarama programları

40 yaşından sonra herkesin yılda bir kez kan şekeri ölçümü yaptırması önerilir. Risk faktörleriniz varsa doktorunuz daha erken ve daha sık tarama isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp ve damar hastalıkları riskinin artması
• Böbrek hasarı
• Göz hasarı ve görme kaybı
• Sinir hasarı nedeniyle uyuşma, karıncalanma
• Yaraların geç iyileşmesi ve enfeksiyonlar

Uzun vadeli görünüm

Yüksek kan şekeri fark edildiğinde ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kontrol altına alındığında, çoğu kişi uzun yıllar sağlıklı bir yaşam sürdürebilir. Her zaman geç değildir; bugün atacağınız küçük adımlar geleceğinizi büyük ölçüde korur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.