Düşük Kan Şekeri (Hipoglisemi) Taraması

Genel Bakış

Düşük kan şekeri taraması, kanınızdaki glikoz (şeker) seviyesinin normalin altına düşüp düşmediğini kontrol etmek için yapılan testleri ifade eder. Tıp dilinde hipoglisemi adı verilen bu durum, özellikle diyabet tedavisi gören kişilerde sık görülür ve erken fark edildiğinde kolayca yönetilebilir.

Düşük kan şekeri, özellikle diyabet nedeniyle ilaç tedavisi görenlerde oldukça yaygındır. Diyabeti olmayan sağlıklı kişilerde ise nadiren görülür.

Düşük kan şekeri, şeker hastalığı (diyabet) nedeniyle tedavi gören herkesi etkileyebilir. Ayrıca uzun süre aç kalanlarda, aşırı alkol alanlarda ve bazı nadir metabolik hastalıkları olan kişilerde de ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Titreme veya iç titremesi
• Terleme, soğuk ve nemli cilt
• Şiddetli açlık hissi
• Baş dönmesi ve halsizlik
• Çarpıntı
• Sinirlilik veya huzursuzluk
• Odaklanma güçlüğü

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve ağlama
• Solgunluk
• Uyku hali veya aşırı sakinlik
• Kusma
• İleri durumlarda nöbet (havale) geçirme

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bilinç bulanıklığı
• Denge kaybı ve düşme
• Konuşma güçlüğü
• Aşırı yorgunluk
• Davranış değişiklikleri

Nedenler

Ana nedenler

• Kan şekerini düşüren ilaçların fazla veya yanlış zamanda alınması
• Öğün atlama veya yetersiz karbonhidrat tüketimi
• Uzun süreli açlık veya aşırı egzersiz
• Aç karnına aşırı alkol tüketimi

Risk faktörleri

• Diyabet tedavisi görüyor olmak
• Böbrek veya karaciğer hastalığı
• İleri yaş
• Düzensiz beslenme alışkanlığı
• Ailede düşük kan şekeri öyküsü olması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Düşük kan şekeri belirtileri sık sık tekrarlıyorsa
• Evde kan şekeri ölçümü yapıyorsanız ve sürekli düşük değerler görüyorsanız
• Belirtiler nedeniyle günlük işlerinizi yapamıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diyabetiniz varsa, kan şekeri takibinizi gözden geçirmek için düzenli doktor kontrollerinize gidin.
• Diyabetiniz olmadığı halde hipoglisemi belirtileri yaşıyorsanız, aile hekiminize başvurun.

Tanı

Doktorunuz öncelikle belirtilerinizi ve ne zaman ortaya çıktığını dinler. Kan şekerinizi ölçmek ister; bazen düşük şekerin belirtileri yaşandığı anda ölçüm yapmak gerekir.

Yapılabilecek testler

• Parmak ucundan anlık kan şekeri ölçümü
• Açlık kan şekeri testi
• Belirti sırasında şeker ölçümü ve günlük tutma
• Doktor önerisiyle sürekli glikoz izleme sistemi (deri altına yerleştirilen küçük bir sensörle)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz belirtilerinizi ve ne zaman ortaya çıktığını sorduktan sonra, parmak ucunuzdan küçük bir kan örneği alarak kan şekerinizi ölçebilir. Bu işlem genellikle birkaç dakika sürer ve acı vermez. Gerekirse daha ayrıntılı kan testleri veya açlık testi istenebilir.

Tedavi

Düşük kan şekerinin tedavisinde ilk amaç belirtileri hızla düzeltmek ve kan şekerinin tekrar düşmesini önlemektir. Altta yatan neden belirlenerek beslenme, egzersiz ve ilaç düzeni kişiye göre planlanır.

Evde kişisel bakım

• Kan şekerinizin düştüğünü hissettiğinizde hızlı etkili şeker alın; örneğin bir bardak meyve suyu, birkaç kesme şeker veya bir tatlı kaşığı bal.
• Şeker aldıktan sonra kendinizi hala iyi hissetmiyorsanız birkaç dakika arayla tekrar şekerli bir şey yiyin.
• Kan şekeriniz normale döndükten sonra tam tahıllı ekmek, yoğurt gibi uzun etkili bir atıştırmalık tüketin.
• Yanınızda her zaman birkaç parça şeker veya küçük bir meyve suyu bulundurun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kan şekerinizi dengelemek için beslenme düzeninizi, öğün saatlerinizi ve egzersiz planınızı yeniden düzenlemenizi önerebilir. Diyabet tedavisinde kullanılan ilaçların dozu veya kullanım zamanı değiştirilebilir. Şiddetli düşüklük riskiniz varsa, doktorunuz acil durumlar için reçeteli bir ilaç ve nasıl kullanılacağına dair bir plan hazırlayabilir. İlaçlarınızı asla kendi başınıza değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hipoglisemi genellikle cerrahi tedavi gerektirmez. Ancak çok nadir olarak pankreasta bir tümör kan şekerinin düşmesine neden olabilir; böyle bir durumda doktorunuz cerrahi seçenekleri de değerlendirebilir.

Bu durumla yaşamak

Düşük kan şekeriyle yaşarken en önemli şey belirtileri erken fark etmek ve hızlı müdahale etmektir. Kan şekerinizi düzenli ölçmek, öğünlerinizi atlamamak ve yanınızda şeker taşımak günlük yaşamınızı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve dengeli beslenin, öğün atlamayın.
• Egzersizden önce kan şekerinizi kontrol edin, gerekirse doktorunuzun önerisine göre ara öğün planlayın.
• Aşırı alkol tüketiminden kaçının; özellikle aç karnına içmeyin.
• Tıbbi bilgilerinizi içeren bir kimlik kartı veya bilezik taşıyın.

Diyet ve egzersiz

Posalı, tam tahıl ağırlıklı bir beslenme kan şekerinizin daha dengeli kalmasına yardımcı olur. Egzersiz yapmak genel sağlığınız için faydalıdır; ancak yoğun veya uzun süreli egzersizlerde kan şekerinizi daha sık kontrol etmeniz gerekebilir. Bir diyetisyenden size uygun bir beslenme planı oluşturmasını isteyebilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kan şekeri düşme endişesi kaygı ve strese yol açabilir. Bu duyguları hissetmeniz normaldir. Bu durum günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir psikolog veya psikiyatristten destek alabilirsiniz. Kendinizi kötü hissettiğinizde yalnız kalmayın.

Önleme

Düşük kan şekeri tamamen önlenemeyebilir ancak çoğu zaman önlenebilir. Doktorunuzun önerdiği tedavi planına uymak, öğün atlamamak, egzersiz öncesi kan şekeri ölçmek ve alkol tüketimini sınırlamak riski büyük ölçüde azaltır.

Tarama programları

Herkesin rutin olarak düşük kan şekeri taraması yaptırması gerekmez. Diyabet tanısı olanlar, belirti yaşayanlar veya risk grubundaki kişiler düzenli olarak doktor kontrolünde kan şekeri takibi yaptırmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kafa karışıklığı, davranış değişiklikleri ve koordinasyon bozukluğu
• Bilinç kaybı ve nöbet geçirme
• Düşmeler sonucu kırıklar ve yaralanmalar
• Araç veya makine kullanırken kaza riski

Uzun vadeli görünüm

Düşük kan şekeri zamanında fark edilip doğru müdahale edildiğinde çoğu zaman kısa sürede düzelir ve kalıcı bir soruna yol açmaz. Doğru tedavi, beslenme ve yaşam tarzı alışkanlıklarıyla kan şekerinizi kontrol altında tutmanız mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.