Obezite Taraması

Genel Bakış

Obezite taraması, boy ve kilonuz ölçülerek vücut kitle indeksinizin hesaplandığı ve bel çevrenize bakıldığı basit bir sağlık kontrolüdür. Bu taramanın amacı, kilonuzun sağlığınızı olumsuz etkileyip etkilemediğini erkenden fark etmek ve gerekli önlemleri almaktır.

Evet, obezite dünyada ve ülkemizde oldukça yaygındır. Sağlık Bakanlığı, aile hekimliklerinde kilo takibi yapılmasını önermektedir.

Obezite taraması yetişkinler, çocuklar ve yaşlılar dahil herkese uygulanabilir. Özellikle ailede obezite veya diyabet öyküsü olan kişilerin düzenli olarak taranması önerilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Vücut kitle indeksinin (VKİ) normalden yüksek olması
• Bel çevresinin genişlemesi
• Günlük aktivitelerde çabuk yorulma
• Nefes darlığı
• Uyku bozuklukları, özellikle horlama veya uykuda nefes durması

Çocuklarda belirtiler

• Yaş ve cinsiyete göre büyüme eğrilerinde kilonun normalin üzerinde olması
• Oyun ve sporda çabuk yorulma
• Akranlarından belirgin şekilde kilolu görünüm

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Diz ve kalça gibi eklem ağrıları
• Yorgunluk ve hareket kısıtlılığı
• Düşme riskinde artış
• Tansiyon ve kan şekeri yüksekliği

Nedenler

Ana nedenler

• Genetik faktörler ve ailede obezite öyküsü
• Dengesiz beslenme ve aşırı kalori alımı
• Fiziksel aktivitenin az olması
• Bazı hormon bozuklukları, örneğin tiroid hastalıkları
• Stres, uyku düzensizliği ve duygusal yeme alışkanlıkları

Risk faktörleri

• Ailede obezite, diyabet veya kalp hastalığı öyküsü
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Uzun süreli uyku eksikliği
• Bazı ilaçların uzun süre kullanılması (doktor kontrolünde)
• Gebelik ve menopoz gibi hormonal dönemler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bayılma gibi belirtiler yaşıyorsanız derhal 112'yi arayın veya acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yetişkinlerde yılda en az bir kez boy, kilo ve bel çevresi ölçümü için aile hekiminize başvurabilirsiniz.
• Çocuklarda büyüme ve kilo gelişimi düzenli olarak doktor tarafından kontrol edilmelidir.
• Kilonuzla ilgili endişeleriniz varsa doktorunuzla konuşın.

Tanı

Doktorunuz önce boyunuzu ve kilonuzu ölçer, vücut kitle indeksinizi hesaplar. Bel çevrenizi ölçer ve genel sağlık durumunuz hakkında sorular sorar. Gerek görürse bazı kan testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Boy ve kilo ölçümü ile vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplanması
• Bel çevresi ölçümü
• Kan basıncı ölçümü
• Açlık kan şekeri ve kolesterol testi
• Tiroid fonksiyon testleri gibi gerekli kan tetkikleri

Randevunuzda neler beklenir

Tarama sırasında doktorunuz size beslenme alışkanlıklarınız, fiziksel aktiviteniz ve aile öykünüzle ilgili sorular soracaktır. Bu işlem ağrısızdır ve genellikle birkaç dakika sürer. Sonuçlara göre doktorunuz size kilo kontrolü için bir yol haritası çizecektir.

Tedavi

Obezite tedavisinde temel amaç, sağlıklı ve kalıcı kilo kaybı sağlamaktır. Tedavi kişiye özeldir; beslenme alışkanlıklarının düzeltilmesi, düzenli egzersiz ve davranış değişikliği tedavinin temel taşlarıdır.

Evde kişisel bakım

• Dengeli ve düzenli beslenme alışkanlığı edinmek
• Her gün en az 30 dakika orta tempolu yürüyüş yapmak
• Porsiyon kontrolüne dikkat etmek
• Günde en az 8-10 bardak su içmek
• Uyku düzenine özen göstermek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz sizin için uygun görürse kilo kontrolüne yardımcı ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçlar mutlaka doktor gözetiminde ve sağlıklı yaşam değişiklikleriyle birlikte kullanılır. Ayrıca bir diyetisyenden profesyonel destek almanız önerilir. İlaçların isimleri ve dozları yalnızca doktor tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri derecede obezite durumunda, diğer yöntemlerle yeterli kilo kaybı sağlanamıyorsa ve obeziteye bağlı ciddi sağlık sorunları varsa, cerrahi tedavi seçenekleri değerlendirilebilir. Bu karar, uzman bir sağlık ekibi tarafından ayrıntılı değerlendirme sonrasında verilir.

Bu durumla yaşamak

Kilo kontrolü bir süreçtir ve sabır ister. Kendinize küçük hedefler koyarak ve bu hedeflere ulaştıkça motive olarak ilerlemek, başarıyı artırır. Her hafta kilonuzu ve bel çevrenizi takip edebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yürüyüşü günlük rutininize ekleyin
• Mümkünse asansör yerine merdiven kullanın
• Sağlıklı atıştırmalıklar evde bulundurun
• Düzenli uyumaya özen gösterin
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri yapın

Diyet ve egzersiz

Sebze ve meyveden zengin, işlenmiş gıdalardan uzak bir beslenme planı uygulayın. Haftada en az 150 dakika orta şiddette fiziksel aktivite yapmaya çalışın. Size uygun bir plan için doktorunuza veya diyetisyeninize danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Obezite, beden algısı ve özgüven üzerinde olumsuz etkilere yol açabilir. Kişi kendini yalnız hissetmemeli, bu duygularını ailesi ve dostlarıyla paylaşmalıdır. Gerekirse bir psikologdan destek almak önemlidir.

Önleme

Obezite her zaman tamamen önlenemese de sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve düzenli tarama ile kilonun sağlıklı aralıkta tutulması büyük ölçüde mümkündür.

Aşılar

Bu hastalık için bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri sırasında kilo takibi yapılması, obezitenin erken fark edilmesini sağlar. Özellikle ailede obezite veya diyabet öyküsü olanların yılda bir kez tarama yaptırması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tip 2 diyabet (şeker hastalığı)
• Yüksek tansiyon
• Kalp ve damar hastalıkları
• Eklem aşınması ve ağrıları
• Uyku apnesi ve solunum sorunları
• Bazı kanser türlerinde artış riski

Uzun vadeli görünüm

Unutmayın, kilo vermek bir yolculuktur. Küçük ama kararlı adımlar atarak sağlığınızı önemli ölçüde iyileştirebilirsiniz. Doktorunuzun ve sevdiklerinizin desteğiyle bu süreçte başarılı olmanız mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.