Tiroid Hastaları İçin Günlük Yaşam ve Bakım Rehberi

Genel Bakış

Tiroid, boynumuzun ön kısmında bulunan küçük bir salgı bezidir. Vücudumuzun metabolizmasını düzenleyen T3 ve T4 adlı hormonları üretir. Bu hormonlar, kalp atışından vücut sıcaklığına kadar birçok işlemi kontrol eder. Tiroid bezinin az veya çok çalışması, günlük yaşamı etkileyen çeşitli belirtilere yol açabilir. Doğru tedavi ve yaşam düzeni ile bu belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.

Tiroid hastalıkları toplumda oldukça sık görülür. Özellikle kadınlarda erkeklere göre daha yaygındır ve her yaşta ortaya çıkabilir.

Tiroid hastalıkları herkesi etkileyebilir; ancak kadınlar, ailesinde tiroid hastalığı olan kişiler ve bazı otoimmün hastalıklara sahip olanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşırı yorgunluk ve halsizlik
• Kilo alımı veya kilo kaybı
• Sürekli üşüme veya sıcaklama hissi
• Kalp çarpıntısı veya yavaş kalp atışı
• Sinirlilik, huzursuzluk veya depresif hissetme
• Saç dökülmesi ve cilt kuruluğu
• Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik (kabızlık veya ishal)

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme ve gelişmede gerilik
• Okul başarısında düşüş
• Dikkat dağınıklığı
• Ergenlik yaşında gecikme

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bellek sorunları ve kafa karışıklığı
• Depresyon gibi ruh hali değişiklikleri
• Kabızlık ve halsizlik
• Kalp çarpıntısı veya düzensiz kalp atışı

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırarak az veya çok çalışmasına yol açması (otoimmün hastalıklar)
• İyot eksikliği veya fazlalığı
• Tiroid bezinde nodül veya guatr adı verilen şişlikler
• Bazı ilaçlar veya geçirilmiş tiroid ameliyatı

Risk faktörleri

• Ailede tiroid hastalığı öyküsü
• Kadın olmak
• 50 yaş üstü
• Diyabet veya çölyak hastalığı gibi otoimmün hastalıklara sahip olmak
• Hamilelik ve doğum sonrası dönem

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almada zorluk veya yutma güçlüğü
• Ani ve şiddetli boyun ağrısı veya şişlik
• Geçmeyen çarpıntı, göğüs ağrısı veya bayılma hissi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Doktorunuzun önerdiği aralıklarla tiroid testlerini yaptırmak
• İlaç değişikliği veya yeni tedavi sonrasında kontrol randevusu almak
• Belirtilerinizde fark ettiğiniz herhangi bir değişikliği doktorunuzla paylaşmak

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi ve aile geçmişinizi dinledikten sonra boyun bölgesini muayene edebilir. Kesin tanı için kan testleri yapılır.

Yapılabilecek testler

• TSH testi (tiroidi uyarıcı hormon)
• Serbest T4 testi
• Serbest T3 testi
• Tiroid ultrasonu (nodül veya büyüme şüphesinde)

Randevunuzda neler beklenir

Kan testi için bir sağlık merkezine kan vermeniz istenir. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde belli olur. Doktorunuz sonuçlara göre tanı koyar ve sizinle birlikte bir tedavi planı oluşturur. Tedavi planınızı anlamadığınız veya sorularınız olan her konuda çekinmeden doktorunuza sorun.

Tedavi

Tiroid tedavisi; ilaçlar, yaşam tarzı değişiklikleri ve bazen cerrahi müdahaleyi içerebilir. Tedavinin amacı, tiroid hormonlarını normal seviyeye getirmek ve belirtileri ortadan kaldırmaktır.

Evde kişisel bakım

• İlaçlarınızı her gün aynı saatte, doktorunuzun önerdiği şekilde alın
• Stres yönetimi uygulayın: derin nefes, meditasyon veya yürüyüş denenebilir
• Düzenli ve yeterli uyumaya özen gösterin
• Sigara dumanından uzak durun
• Belirtilerinizi takip etmek için bir günlük tutun

Tıbbi tedaviler

Hastalığın türüne göre tedavi değişir. Az çalışan tiroid için eksik hormonu yerine koyan ilaçlar kullanılır. Çok çalışan tiroid içinse hormon üretimini azaltan ilaçlar tercih edilebilir. Gerekirse radyoaktif iyot tedavisi veya cerrahi seçenekler de değerlendirilir. Hangi tedavinin size uygun olduğunu doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç tedavisine yanıt alınamayan, şüpheli nodül veya büyük guatrı olan bazı hastalarda tiroid bezinin tamamı veya bir kısmı cerrahi olarak çıkarılabilir. Ameliyat sonrasında hormon ilaçları gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Tiroid hastalığı ile yaşarken düzenli kontrol ve ilaç kullanımı çok önemlidir. Günlük yaşamınızda dengeli beslenme, yeterli uyku ve egzersiz yapmak, kendinizi iyi hissetmenize yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın: yürüyüş, yüzme veya bisiklet olabilir
• Kafeini sınırlayın, alkolden kaçının
• Günde yeterli miktarda su için
• Doktorunuza danışmadan vitamin veya mineral takviyesi almayın
• Aşırı iyot içeren besinler konusunda doktorunuza danışın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir tabak için sebze, meyve, tam tahıl ve yağsız proteinleri dengeleyin. İyot, tiroid hormonu üretiminde önemlidir, ancak fazlası da zararlı olabilir. Bu nedenle iyot takviyesi kullanmadan önce mutlaka doktorunuza sorun. Düzenli egzersiz enerji seviyenizi artırır, kilo kontrolüne yardımcı olur ve stresi azaltır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tiroid hastalıkları ruh halinizi, enerjinizi ve motivasyonunuzu etkileyebilir. Kendinize karşı nazik olun. Üzüntü, isteksizlik veya kaygı hissediyorsanız bunu doktorunuzla paylaşın ve gerekirse psikolojik destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Tiroid hastalıklarının birçok türü tamamen önlenemez. Ancak sağlıklı bir yaşam tarzı, düzenli doktor kontrolü ve belirtileri erken fark etmek, hastalığın seyrini olumlu yönde etkileyebilir.

Tarama programları

Ailenizde tiroid hastalığı varsa veya riskiniz yüksekse, belirtileriniz olmasa bile düzenli aralıklarla tiroid testi yaptırmayı doktorunuzla görüşmelisiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp ritim bozuklukları ve kalp hastalıkları riskinde artış
• Kemik erimesi (osteoporoz)
• Hamilelikte düşük veya erken doğum riskinde artış
• Aşırı yorgunluk nedeniyle iş ve sosyal yaşamda zorlanma

Uzun vadeli görünüm

Doğru tedavi ve düzenli takip ile tiroid hastalığı olan kişiler sağlıklı ve aktif bir yaşam sürebilir. Tedaviye bağlı kalarak ve doktorunuzun önerilerini izleyerek belirtileriniz büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Unutmayın, kendinize iyi bakmak tedavinin önemli bir parçasıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.