Evde Yüksek Kan Şekeri Bakımı

Genel Bakış

Yüksek kan şekeri (doktor dilinde hiperglisemi), kanınızdaki glikoz (şeker) seviyesinin normalin üzerine çıkmasıdır. Evde yüksek kan şekeri bakımı, bu durumu kontrol altına almak ve sağlıklı bir yaşam sürdürmek için atacağınız adımları içerir. Bu rehber, doktorunuzun önerileriyle birlikte evde neler yapabileceğinizi anlatır.

Evet, özellikle diyabet (şeker hastalığı) olan kişilerde çok yaygındır. Diyabetli bireylerin zaman zaman yüksek kan şekeri yaşaması sık görülür. Doğru bakım ve önlemlerle bu durum kontrol altına alınabilir.

Öncelikle tip 1 ve tip 2 diyabeti olan kişileri etkiler. Ayrıca insülin direnci, hamilelik sırasında ortaya çıkan diyabet (gestasyonel diyabet) veya bazı hormon hastalıkları olan kişilerde de yüksek kan şekeri görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çok su içme isteği
• Sık idrara çıkma
• Aşırı acıkma
• Yorgunluk ve halsizlik
• Bulanık görme
• Ağız kuruluğu
• Baş ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk, huysuzluk
• Altını sık sık ıslatma, özellikle gece
• Beklenenden fazla yemek yeme isteği
• Kilo alamama veya kilo kaybı
• Yorgunluk ve isteksizlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı veya sersemlik hali
• Uyku hali artışı
• Düşme ve denge kaybı
• İyileşmeyen yaralar
• Sık idrar yolu veya cilt enfeksiyonları
• Kilo kaybı

Nedenler

Ana nedenler

• İnsülin eksikliği veya hücrelerin insüline direnç göstermesi
• Fazla miktarda karbonhidrat (şeker, ekmek, makarna vb.) tüketmek
• Diyabet ilacının veya insülinin atlanması
• Enfeksiyon, grip, idrar yolu iltihabı gibi hastalıklar
• Yoğun stres ve duygusal gerginlik
• Hareketsizlik ve düzensiz uyku

Risk faktörleri

• Fazla kilo veya obezite
• Ailede diyabet öyküsü
• Hipertansiyon (yüksek tansiyon)
• Yüksek kolesterol
• İleri yaş
• Önceki gebelikte diyabet görülmesi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ateş (38°C ve üzeri)
• Evde ölçülen kan şekeri sürekli olarak 250 mg/dL üzerinde seyrediyorsa
• Kusma, ishal ve yeterince sıvı alamama
• Geçmeyen baş ağrısı veya mide bulantısı
• Şiddetli halsizlik ve uyuşukluk

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Düzenli olarak 3 ila 6 ayda bir doktor kontrolü
• Yılda en az bir kez göz dibi muayenesi
• Böbrek fonksiyonlarının kontrolü için kan ve idrar testleri
• Ayak muayenesi ve diş muayenesi

Tanı

Yüksek kan şekeri tanısı, doktorunuzun yapacağı kan testleriyle konur. Ayrıca evde kullanılan şeker ölçüm cihazı ile de kan şekeri takibi yapılabilir. Doktorunuz değerlendirmesine göre açlık, tokluk ve uzun dönem kan şekeri testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri testi
• Tokluk kan şekeri testi
• HbA1c (üç aylık ortalama kan şekeri) testi
• Oral glukoz tolerans testi (şekerli su içirilerek yapılan test)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz sağlık geçmişinizi dinleyecek, muayene edecek ve test sonuçlarına göre size özel bir tedavi ve takip planı hazırlayacaktır. Ayrıca evde kan şekeri ölçümünün nasıl yapılacağını ve nelere dikkat edeceğinizi anlatacaktır.

Tedavi

Yüksek kan şekeri bakımının amacı, kan şekerini normal düzeye yakın tutmak ve oluşabilecek komplikasyonları önlemektir. Tedavi, sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite, kilo kontrolü ve doktorunuzun önerdiği ilaçları kullanmayı kapsar.

Evde kişisel bakım

• Günde en az 8-10 bardak su için; şekerli içeceklerden uzak durun.
• Öğünleri atlamayın, küçük porsiyonlar halinde ve sık yemek yiyin.
• Sebze, kepekli/tam tahıl, protein kaynaklarını beslenmenize ekleyin; şekeri ve işlenmiş gıdaları azaltın.
• Her gün düzenli olarak yürüyüş yapın (doktorunuzun sakıncası yoksa en az 30 dakika).
• Kan şekerinizi doktorunuzun önerdiği sıklıkta ölçün ve kaydedin.
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri, meditasyon veya hobiler edinin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ihtiyacınıza göre ağızdan alınan ilaçlar veya insülin tedavisi başlayabilir. Tedavi tamamen size özeldir; bu nedenle doktorunuzun verdiği ilaçları önerilen doz ve zamanlarda kullanmanız çok önemlidir. Tedavinizi asla kendi kendinize değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yüksek kan şekeri için genellikle cerrahi tedavi gerekmez. Ancak bazı özel durumlarda, doktorunuz aşırı kilo ile ilişkili şeker hastalığında farklı tedavi seçeneklerini sizinle görüşebilir. Cerrahi her zaman son çare olarak düşünülür.

Bu durumla yaşamak

Günlük hayatınızda kan şekerinizi dengelemek için düzenli ölçüm yapmak, beslenmenize dikkat etmek ve ilaçlarınızı düzenli almak önemlidir. Aktif kalmaya çalışın, yeterince uyuyun ve doktorunuzla planladığınız kontrolleri kaçırmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü en az 30 dakika orta tempolu yürüyüş yapın.
• Kilonuzu kontrol altında tutun; ideal kiloya ulaşmak için diyetisyen desteği alın.
• Sigara ve alkolden kaçının.
• Ayaklarınızı her gün kontrol edin, yara ve tahrişe karşı koruyun.
• Uyku düzeninize dikkat edin.

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve düzenli beslenme yüksek kan şekerinin kontrolünde en temel adımdır. Tam tahıllı ekmekler, sebze, meyve, kurubaklagil ve yağsız protein kaynakları önceliğiniz olsun. Şekerli içecekler, hamur işleri ve beyaz ekmek gibi hızlı kana karışan gıdalardan kaçının. Fiziksel aktivite, kasların şekeri kullanmasına yardımcı olur ve kan şekerini düşürür. Yemek sonrası kısa süre yürümek bile faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir durumla yaşamak zaman zaman endişe, üzüntü veya tükenmişlik hissettirebilir. Bu duygular çok doğaldır. Duygularınızı aileniz ve arkadaşlarınızla paylaşın; gerekirse bir psikolog veya destek grubundan yardım isteyin.

Önleme

Evet, çoğu durumda sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve düzenli kontrollerle yüksek kan şekerini önlemek veya kontrol altında tutmak mümkündür. Riskli bir gruptaysanız doktorunuzla görüşerek kişisel bir korunma planı oluşturabilirsiniz.

Aşılar

Grip ve zatürre (pnömokok) aşıları enfeksiyonlardan korunmanıza yardımcı olur, çünkü enfeksiyonlar kan şekerini yükseltebilir. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşı takvimini doktorunuzla görüşün.

Tarama programları

Düzenli kan şekeri taraması, bozuklukları erken dönemde yakalamak için önemlidir. Özellikle ailesinde diyabet olanlar ve fazla kilolu bireyler yılda bir kontrol yaptırabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun sürecek yüksek kan şekeri, kalp ve damar hastalıkları riskini artırır.
• Böbrek fonksiyonlarında bozulma gelişebilir.
• Göz sinirlerinde hasar oluşabilir; görme kaybı riski artar.
• Sinirlerde hasar nedeniyle uyuşmalar, özellikle el ve ayaklarda his kaybı yaşanabilir.
• Çok yüksek değerlerde, acil müdahale gerektiren ciddi durumlar ortaya çıkabilir.

Uzun vadeli görünüm

İyi haber ise şudur: Yüksek kan şekerini kontrol altına almak ve sağlıklı alışkanlıklar edinmek, bu komplikasyon risklerini önemli ölçüde azaltır. Doktorunuzla ve sağlık ekibinizle iş birliği içinde normal, mutlu ve sağlıklı bir yaşam sürebilirsiniz. Küçük adımlar büyük farklar yaratır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.