Düşük Kan Şekeri (Hipoglisemi): Riskler ve Faydaları

Genel Bakış

Düşük kan şekeri, tıptaki adıyla hipoglisemi, kanınızdaki glikoz seviyesinin normalin altına inmesidir. Vücudun ve beynin enerji kaynağı olan glikoz, yetersiz kaldığında çeşitli belirtiler görülür. Kan şekerini normal aralıkta tutmanın diyabet komplikasyonlarını önlemede önemli faydaları vardır; ancak çok düşürmek de ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Evet. Özellikle tip 1 diyabet hastalarında ve insülin veya diyabet hapları kullanan tip 2 diyabet hastalarında sık görülür.

En fazla diyabet ilacı kullanan kişileri etkiler. Ayrıca böbrek veya karaciğer hastalığı olanlar, yaşlılar, küçük çocuklar ve seyrek olarak insülin üreten tümörü olan kişilerde görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Titreme ve iç titremesi
• Terleme ve soğuk nemli cilt
• Çarpıntı
• Şiddetli açlık hissi
• Sinirlilik veya huzursuzluk
• Halsizlik ve güçsüzlük
• Baş dönmesi
• Bulanık görme
• Konsantre olmakta zorluk

Çocuklarda belirtiler

• Huysuzluk ve ağlama
• Ruh hali değişiklikleri
• Uyku hali
• Kabus görme veya uykuda terleme
• Solukluk ve titreme
• Bazı çocuklarda davranış sorunları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Baş dönmesi ve düşme
• Kafa karışıklığı ve unutkanlık
• Konuşmada güçlük
• Uykuya meyil
• Belirtilerin çok silik olması nedeniyle fark edilmeyebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Diyabet ilaçlarının fazla dozda alınması veya çok güçlü etki etmesi
• Öğün atlama veya yetersiz karbonhidrat tüketme
• İlaç ile öğün zamanlamasının uyuşmaması
• Beklenmedik veya şiddetli egzersiz
• Aç karnına alkol içme
• Nadiren pankreasta insülin üreten tümör (insülinoma)

Risk faktörleri

• Diyabet tedavisi görüyor olmak
• Böbrek veya karaciğer yetmezliği
• İleri yaş
• Yakın zamanda hastanede yatmış olmak
• Düzensiz beslenme alışkanlıkları
• Bazı hormon yetersizlikleri (örneğin böbrek üstü bezi yetmezliği)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bayılma, havale veya bilinç bulanıklığı yaşarsanız hemen 112’yi arayın.
• Şekerli gıda aldıktan 15 dakika sonra kan şekeriniz hâlâ düşükse ve belirtiler devam ediyorsa acil tıbbi yardım alın.
• Hamileyseniz ve şiddetli hipoglisemi belirtileri yaşıyorsanız vakit kaybetmeden doktora başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diyabetiniz varsa ve sık sık düşük şeker yaşıyorsanız, ilaçlarınızın ve beslenme planınızın gözden geçirilmesi için doktorunuza danışın.
• Nedenini bilmediğiniz düşük şeker belirtileri varsa bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler, kan şekerinizi parmak ucundan ölçtürür ve tıbbi geçmişinizi değerlendirir. Tekrarlayan düşük şeker atakları varsa altta yatan nedeni araştırmak için ek testler yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri ölçümü
• Evde kan şekeri takibi (doktorunuzun önerdiği şekilde)
• C-peptid ve insülin düzeyi kan testleri
• Uzun süreli açlık testi
• Nadiren karın bölgesi görüntüleme (insülinoma şüphesinde)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size kan şekerinizi nasıl ve ne zaman ölçeceğinizi, sonuçları nasıl kaydedeceğinizi anlatacaktır. Gerekirse bir endokrinoloji uzmanına yönlendirilirsiniz.

Tedavi

Hipoglisemi tedavisinin amacı kan şekerini güvenli seviyeye çıkarmak ve tekrar düşmesini önlemektir. Diyabet kullanan hastalarda ilaç dozu, öğün planı ve yaşam tarzı birlikte değerlendirilerek kişiye özel bir denge kurulur.

Evde kişisel bakım

• Hipoglisemi belirtisi hissettiğinizde küçük bir bardak meyve suyu veya 3-4 kesme şeker gibi hızlı emilen şekerli bir gıda tüketin.
• 10-15 dakika bekleyin, kan şekerinizi yeniden ölçün; hâlâ düşükse aynı şekilde tekrar şekerli bir şey yiyin.
• Kan şekeriniz normale döndükten sonra dengeyi sağlamak için bir dilim ekmek veya bir avuç bisküvi gibi yavaş emilen karbonhidratlar tüketin.
• Hipoglisemi riskine karşı yanınızda daima şeker içeren bir ürün bulundurun.
• Ailenize ve yakın arkadaşlarınıza bayılma durumunda sizi nasıl yan yatıracaklarını ve acil yardım çağırmaları gerektiğini öğretin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, tekrarlayan düşük şeker ataklarında diyabet ilaçlarının dozunu ayarlayabilir veya beslenme planınızı değiştirebilir. Bilinç kaybı riskine karşı acil durumlarda kullanılacak bir enjeksiyon reçete edilebilir; bu enjeksiyonu nasıl uygulayacağınız size öğretilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadir görülen insülinoma adı verilen pankreas tümörü hipoglisemiye yol açıyorsa, tümörün cerrahi olarak çıkarılması gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Düşük şekerle yaşamak, düzenli takip ve planlama gerektirir. Öğünlerinizi aksatmayın, ilaç saatlerinize uyun, egzersiz öncesi ve sonrası kan şekerinizi ölçün ve tıbbi kimlik kartı taşıyın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde üç ana öğün ve ara öğünler planlayın
• Alkolü mutlaka yemekle birlikte ve sınırlı miktarda tüketin
• Egzersizden önce ara öğün yapın ve yanınızda karbonhidrat bulundurun
• Aile üyelerinize ve arkadaşlarınıza hipoglisemi belirtilerini ve yardım etme yöntemlerini öğretin

Diyet ve egzersiz

Beslenmede karbonhidratları protein ve sağlıklı yağlarla birleştirmek kan şekerinin daha dengeli seyretmesini sağlar. Egzersiz kan şekerini düşürebileceği için, egzersiz öncesinde glikoz değerlerinizi kontrol etmek ve gerekiyorsa ara öğün almak önemlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık hipoglisemi atakları kaygı, korku ve uyku sorunlarına yol açabilir. Bazı kişiler düşük şeker yaşamamak için kan şekerini bilinçli olarak yüksek tutar; bu durum uzun vadede risk oluşturur. Bu duygularınızı doktorunuz veya bir ruh sağlığı uzmanıyla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Çoğu hipoglisemi atağı önlenebilir. İlaçlarınızı doğru saatte almak, öğün atlamamak, alkolü aç karnına içmemek ve kan şekerinizi düzenli ölçmek en etkili önlemlerdir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bilinç kaybı
• Havale geçirme
• Beyin hücrelerinin hasar görmesi (uzun süren ciddi düşüşlerde)
• Düşme veya trafik kazası gibi kazalar
• Kalp ritim bozuklukları

Uzun vadeli görünüm

Hipoglisemi doğru tedavi ve öz izleme ile büyük ölçüde kontrol edilebilir. Zamanında müdahale edildiğinde ataklar kısa sürer ve kalıcı hasar bırakmaz. Doktorunuzla birlikte hazırladığınız bir eylem planı, hayatınızı güvenle sürdürmenize yardımcı olur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.