Polikistik Over Sendromu (PKOS): Belirtiler ve İşlem Günü İpuçları

Genel Bakış

Polikistik over sendromu (PKOS), hormon dengesizliğine bağlı olarak yumurtalıkların düzgün çalışmadığı yaygın bir sağlık durumudur. Yumurtalıklarda küçük sıvı dolu kesecikler olabilir, adet döngüsü bozulur ve vücutta çok fazla erkeklik hormonu üretilebilir.

Evet, oldukça yaygındır. PKOS, doğurganlık çağındaki her 10 kadından yaklaşık 1'inde görülür.

PKOS, ergenlikle başlayıp menopoza kadar devam edebilir. Kadınları etkiler; tipik olarak 15-44 yaş arasında tanı konur.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Adet düzensizlikleri; gecikme, seyrek adet görme veya adet hiç görememe
• Yüz, göğüs, sırt gibi bölgelerde aşırı tüylenme
• Akne ve yağlı cilt
• Kilo alma ya da kilo vermede zorluk
• Saç dökülmesi
• Gebe kalmakta güçlük

Çocuklarda belirtiler

• İlk adetten sonra düzensiz adet döngüleri
• Ergenlikte şiddetli akne
• Hızlı kilo alma veya aşırı kilo
• Erken dönemde anormal kıllanma fark edilebilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoz sonrası tip 2 diyabet riski daha belirgin hale gelir
• Yüksek tansiyon, kolesterol ve kalp-damar hastalıkları riski artar
• Kemik erimesi (osteoporoz) riski düşebilen östrojen seviyelerine bağlı olarak artabilir

Nedenler

Ana nedenler

• PKOS'un kesin nedeni bilinmemektedir.
• Genetik ve çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığı düşünülür.
• İnsülin direnci, yani vücudun insülini gerektiği gibi kullanamaması, PKOS'un oluşumuna katkıda bulunabilir.

Risk faktörleri

• Ailede PKOS öyküsü
• Fazla kilo veya obezite
• İnsülin direnci
• Hareketsiz yaşam ve düzensiz uyku

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi birini yaşarsanız vakit kaybetmeden 112'yi arayın.
• İşlem sonrası şiddetli ağrı, yüksek ateş veya kontrol edilemeyen kanama durumunda aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Adet düzensizliği, gebe kalamama, aşırı tüylenme veya akne gibi belirtileriniz varsa bir kadın hastalıkları uzmanına görünün.

Tanı

Doktorunuz tıbbi öykünüzü dinler, pelvik muayene yapabilir ve kan tahlilleri ile ultrason isteyebilir. Tanı, bulguların bir bütün olarak değerlendirilmesiyle konur.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: hormon profili (testosteron, LH, FSH, prolaktin gibi)
• Açlık kan şekeri ve insülin direnci testleri
• Pelvik ultrason ile yumurtalıkların görüntülenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı genellikle birkaç hafta içinde netleşir. Planlanan bir işlem ya da ameliyat öncesinde doktorunuz size özel hazırlık talimatları verecek; bu talimatları yazılı olarak istemekten çekinmeyin.

Tedavi

PKOS tedavisinin amacı belirtileri hafifletmek, uzun vadeli sağlık risklerini azaltmak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavi kişiye özeldir ve genellikle yaşam tarzı değişiklikleriyle başlar.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapın: haftanın çoğu günü 30-45 dakika yürüyüş idealdir.
• Dengeli beslenin; işlenmiş gıdalar, aşırı şeker ve trans yağlardan kaçının.
• Planlı bir işlem ya da ameliyatınız varsa doktorunuzun açlık ve sıvı alımı talimatlarına mutlaka uyun.
• İşlem günü yanınızda bir refakatçi bulundurun, kimlik ve tüm tahlil-raporlarınızı yanınıza alın.
• Nefes egzersizleri ve hobilerle stresi azaltmaya çalışın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz adet döngüsünü düzenlemek, yumurtlamayı desteklemek veya insülin direncini dengelemek amacıyla bazı ilaçlar önerebilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna yalnızca doktorunuz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, ilaç tedavisine yanıt alınamayan ya da büyük yumurtalık kistlerinin varlığında cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Cerrahi kararı doktorunuzla birlikte verilir.

Bu durumla yaşamak

PKOS ile yaşarken düzenli doktor kontrolleri ve kendinize karşı sabırlı olmak çok önemlidir. İşlem günü için önceden hazırlanın: rahat kıyafetler giyin, açlık gereken bir işlemse öğünlerinizi ona göre ayarlayın ve aklınıza takılan her soruyu sağlık ekibine sormaktan çekinmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli ve kaliteli uyku (7-8 saat)
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• Düzenli fiziksel aktivite
• Sağlıklı kiloyu korumak
• İşlem öncesi ve sonrası stresi yönetmek

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme önerilir: bol sebze, meyve, tam tahıl, baklagil ve zeytinyağı gibi sağlıklı yağlar. Kırmızı eti ve işlenmiş gıdaları sınırlayın. Düzenli egzersiz insülin duyarlılığını artırır ve PKOS belirtilerini hafifletir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

PKOS uzun süreli bir durumdur ve kaygı, depresyon, beden algısı sorunları gibi psikolojik etkiler yaratabilir. Bu duygularla yalnız mücadele etmeyin; bir ruh sağlığı uzmanından destek almak güçlülüktür.

Önleme

PKOS tamamen önlenemez. Ancak sağlıklı yaşam alışkanlıkları erken yaşta kazanılırsa belirtilerin şiddeti azaltılabilir ve uzun vadeli sağlık sorunlarının önüne geçilebilir.

Aşılar

PKOS'u önleyen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

İşlem öncesi gerekli tarama testleri doktorunuz tarafından planlanır. Düzenli jinekolojik kontrol, olası risklerin erken fark edilmesini sağlar.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tip 2 diyabet ve insülin direnci
• Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve kalp-damar hastalıkları
• Kısırlık (infertilite)
• Rahim iç zarının kalınlaşması ve uzun vadede rahim kanseri riski

Uzun vadeli görünüm

PKOS yönetilebilir bir durumdur. Erken tanı, sağlıklı yaşam tarzı ve düzenli doktor desteğiyle çoğu kişi belirtilerini kontrol altına alabilir, gebe kalabilir ve sağlıklı bir yaşam sürebilir. Umut etmek için pek çok neden var.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.